[35mm Contest #14] Stay (2005) Mơ? | Dương Thụy Quyên

35mm Film Review Contest

duong thuy quyenTác giả: Dương Thụy Quyên
Ngày sinh: 23/5/1997

 

 

 


Bộ phim Stay (2005) của đạo diễn Marc Forster, khi ra mắt đã không chỉ thất bại về doanh thu phòng vé, bộ phim cũng nhận không ít đả kích từ giới phê bình, với rating kém cỏi 27% trên trang Rotten Tomatoes và 41% trên Meta Critic. Tuy nhiên, Roger Ebert, một trong những nhà phê bình phim hàng đầu thế giới, đã tặng cho bộ phim này 3,5 sao trên 4. Phản ứng trái chiều đó đã gây tò mò cho tôi, đặc biệt là khi phim gắn liền với tên của Ryan Gosling, một trong những diễn viên tôi đặc biệt có cảm tình, người nổi tiếng kĩ tính khi chọn vai diễn. Tại sao lại như vậy?

Bộ phim mở đầu với cảnh nhân vật Henry Letham (Ryan Gosling) ngồi trên cầu Brooklyn, bên cạnh một chiếc xe đang cháy. Sau đó, chuyện phim hầu hết tập trung vào nhân vật bác sĩ tâm thần Sam Foster (Ewan McGregor), vào những cố gắng của anh trong việc tìm và hiểu Henry, nhằm thuyết phục anh ta thoát khỏi quyết định tự vẫn trên cầu Brooklyn vào lúc nửa đêm ngày thứ bảy. Sam có sự giúp đỡ của Lila (Naomi Watts), vừa là bạn gái, vừa là bệnh nhân cũ của anh.

Trước tiên phải nói: Bộ phim tạo ấn tượng mạnh về thị giác. Từ những góc tracking cận mặt được cắt rất mượt mà, những cảnh lặp lại, những khoảng cắt đột ngột, những góc quay kì lạ chú trọng vào giầy dép hoặc trang phục, tới cảnh tai nạn trên cầu được quay ở góc nhìn số 1. Rồi kiến trúc kì lạ của những tòa nhà mà Sam và Henry đi qua, chỗ chi tiết rườm rà nhức nhối, chỗ quạnh quẽ trống trải. Rồi những cặp sinh đôi, sinh ba bước đi bên nhau đều tăm tắp như hình bóng, những thước phim cũ, màu sắc, ánh đèn của thành phố New York trong mưa, mờ nhòa, nhòa nhoẹt như bước ra từ một giấc mơ xa xôi nào đó. Cảm xúc về thị giác góp phần giải thích cho chuyện phim trên màn hình, góp phần giải thích cho cuộc hành trình đầy kì ảo và mâu thuẫn của Sam, cũng như sự hiện diện của anh và mọi người khác trong thế giới ấy. Ta không hề tin vào thế giới ấy, ở đáy não của ta luôn có cảm giác ngờ ngợ: “Hình như đây không phải là thật”, nhưng như Alice tại xứ Wonderland, ta vẫn bị hút vào cuộc hành trình của nhân vật trong phim, chờ đợi phán đoán của mình trở thành sự thật. Có thể nói dàn quay phim và biên tập đã làm rất tốt công việc của mình. Trải ngiệm này có thể sẽ gây chóng mặt cho những người không quen, tuy nhiên nếu đã bắt được nhịp rồi thì sẽ khó mà dứt ra được.

Bên cạnh hiệu ứng thị giác, hiệu ứng thính giác cũng góp phần không nhỏ tạo nên cái hồn của bộ phim. Những giọng nói trong đầu Henry, những bài hát bị đứt đoạn, và quan trọng nhất là phần nhạc nền của nhóm Asche & Spencer, với những bản nhạc như mơ màng, say đắm mà tăm tối quặn thắt đến đau lòng.

Phần thể hiện của các diễn viên cũng rất tuyệt. Ewan McGregor chân thật và trí thức, Naomi Watts ngổ ngáo mà tinh tế, Ryan Gosling với đôi mắt đau đớn của anh nhiều cảnh khiến tôi khóc sướt mướt. Nhưng không chỉ có dàn diễn viên chính, các diễn viên phụ và quần chúng cũng có giây phút tỏa sáng của mình, tạo nên những thân phận, những nét nhìn thoáng qua về những mảnh đời thật sự khiến ta thấy tò mò. Liệu đây có phải là cách nhìn của Henry, một sinh viên ngành họa, nhìn thế giới? Nhìn thấy vẻ đẹp trong mọi thứ nhỏ bé trên cuộc đời? Hay đó là cái nhìn cuối cùng của Henry, một người đang hấp hối, nhìn lại mọi thứ với sự trân trọng tiếc nuối cuối cùng trước khi ra đi?

Vấn đề chính gây ra tranh cãi (nói nhẹ ra là vậy) đối với bộ phim là câu chuyện. Cuộc hành trình của Sam rõ ràng là quá kì quái và phi logic. Trước khi đến với lời giải đáp cuối cùng, người xem phải chật vật với những câu hỏi: Henry Letham rốt cuộc là ai? Anh ta đã làm gì? Tại sao mối quan hệ giữa anh ta với những người xung quanh lại khó hiểu như vậy? Tại sao mẹ anh ta lại nghĩ Sam là con trai mình?

Thậm chí cả khi câu trả lời đã tỏ, vẫn còn rất nhiều thắc mắc về sự thiếu logic của phim. Phần đông cho rằng phần hiệu ứng thị giác xuất sắc của Stay là vỏ bọc ngụy trang cho phần nội dung hời hợt và tự mãn. Họ có lý hay không? Một phần nào đó. Câu chuyện về Tristan Revoir đúng là hơi quá. Nó có thể là chi tiết yếu nhất cả bộ phim, khiến cho việc tự vẫn giống như một thứ gì đó êm đẹp. Tuy nhiên, tôi không nghĩ rằng ở bên dưới lớp nền hào nhoáng của phim là sự trống rỗng. Thế giới mà Henry tạo ra, vừa là thế giới của một người đã một chân đặt sang cõi bên kia, lý trí đã tê liệt đi phần nào, vừa là thế giới của một người đang mang nặng mặc cảm tội lỗi vì nghĩ rằng mình đã gây ra tai họa cho những người thân yêu. Anh đem tất cả những gương mặt đang nhìn anh, những âm thanh, giọng nói bên tai anh lúc ấy, gầy dựng nên một thế giới riêng. Những lộn xộn, nghịch lý trong thế giới của anh cũng như những lộn xộn, nghịch lý trong một giấc mơ, theo tôi nghĩ, có thể và nên được chấp nhận.

Nhưng đó cũng chỉ là một cách lý giải (cách mà Henry chắc chắn tin vào). Nhưng: Sau khi anh chết đã chết rồi, người phụ nữ xuất hiện đầu tiên tại hiện trường mới tiết lộ tên của mình: Elizabeth Levy. Làm sao anh đưa được cái tên ấy vào trong thế giới của mình? Nói đây là plot hole cũng được, hoặc là một khả năng khác vừa được mở ra cũng được. Khả năng về Henry, trong những phút cuối cùng của cuộc đời, giữa những mơ màng của chính mình, đã lấn chân bước sang một chiều không gian khác. Phải chăng việc anh tồn tại ở chiều không gian song song này trong thời gian ngắn ngủi đó đã gây ra sự mất cân bằng? Anh khẳng định: “Thế giới là một ảo giác” và đã thuyết phục được Sam tại thế giới của anh tin vào điều đó, cũng như khẳng định điều đó với người xem qua hình ảnh ga tàu vỡ vụn và những đợt sóng như gợn nước trên cây cầu Brooklyn. Nhưng sự tan vỡ đó là của thế giới do Henry tạo ra, hay là của kết nối giữa anh và chiều không gian song song? Phải chăng hình ảnh các cặp song sinh tượng trưng cho hình ảnh hai thế giới? Sam nói với Lila, “Anh yêu em, đó là cái duy nhất anh biết rằng có thật.” Đó có phải chỉ là sự tái hiện lại tình yêu của Henry dành cho Athena (Elizabeth Reaser) hay không? Vậy thì tại sao khi ta quay trở lại thế giới thực, Sam lại nhìn thấy hình ảnh của Lila ở thế giới của Henry, dù ở thế giới này họ là hai người xa lạ? Khả năng là vô hạn…

Stay là một bộ phim mà tôi chắc chắn sẽ xem lại nhiều lần. Có thể để nghiền ngẫm lại câu chuyện của nó, nhưng cũng có thể không. Cũng có thể tôi sẽ chỉ muốn thưởng thức hiệu ứng thị giác tuyệt vời của nó, hoặc phần âm nhạc du dương, hoặc diễn xuất xuất thần của các diễn viên. Trời ạ, có thể tôi sẽ chỉ xem nó để ngắm Ryan Gosling thôi (trong phim này anh rất đẹp trai, hơn cả trong The Notebook, ý kiến cá nhân). Nhưng đối với tôi đó là điện ảnh, có thể thưởng thức được bằng mọi giác quan, cảm thụ được từ mọi khía cạnh, cả riêng lẻ lẫn kết hợp.

Quên mật khẩu

Đăng Ký