[35mm Contest #26] Closer (2004) Không Thể Rời Mắt | Nguyễn Hồng Ngọc

35mm Film Review Contest

hong ngocTác giả: Nguyễn Hồng Ngọc

Ngày sinh: 22/10/1991

Địa chỉ: Phú Nhuận, TP.HCM


Tôi vẫn luôn yêu những khúc ca giàu cảm xúc của Damien Rice, thứ âm nhạc mà khi hát lên như thể chàng ca sĩ người Ireland dốc hết ruột gan mình ra mà hát. Vì thế, khi lần đầu tiên nghe The Blower’s Daughter, ca khúc chính trong bộ phim Closer, nghe cái cách Damien Rice nửa thiết tha, nửa tuyệt vọng tỏ bày I can’t take my eyes off of you, rồi lạ lùng thay, một nhịp sau lại Till I find somebody new đầy bất cần, tôi đã biết Closer là một tác phẩm mình phải xem[i]. Và rồi khi thức đến 3 giờ sáng để xem xong bộ phim này và nghe lòng trống rỗng, tôi hiểu, tại sao ca khúc đầy mâu thuẫn của Damien Rice lại là lựa chọn của đạo diễn Mike Nichols.

Phải nói trước để đừng bị đánh lừa bởi tựa phim nghe chừng vô hại, dàn diễn viên long lanh và thể loại phim tình cảm mà Closer bày ra trước mặt bạn. Closer là một cơn bão cảm xúc, một chiếc hộp kín bưng của 4 tâm hồn lạc mà trong đó họ chẳng thể bước ra, chỉ có thể không ngừng lạc lối, không ngừng làm tổn thương lẫn nhau và chính mình. Closer không phải bộ phim tình cảm ngọt ngào đáng yêu xem vào tối thứ Bảy sẽ làm bạn thấy hạnh phúc, yêu đời, tin vào vẻ đẹp của tình yêu. Thách thức, gai góc, đầy mỉa mai như chính câu tagline “Với những người yêu từ cái nhìn đầu tiên, mỗi ánh nhìn đều có thể trở thành phản bội”, Closer sẽ khiến bạn cảm nhận vị đắng cùng mặt trái tối tăm và phức tạp của tình yêu. Với 4 nhân vật trong phim, Anna, Dan, Alice và Larry, thiên đường và địa ngục luôn tồn tại song song trong thứ tình yêu chồng chéo như ma trận của họ.

closer poster

Mở đầu phim là cuộc chạm trán bất ngờ trên đường phố London nhộn nhịp của Dan (Jude Law), chàng phóng viên trẻ tuổi, hào hoa chuyên viết cáo phó và Alice (Natalie Portman), cô phục vụ sở hữu vẻ đẹp vừa thơ ngây vừa gợi tình kiểu đàn bà. “Chào anh, người lạ” – chỉ một câu nói vu vơ đã mở đầu tất cả. Khoảnh khắc Alice ngã giữa đường, mắt cô giao mắt Dan, họ cũng ngã vào vòng tay của nhau và tình yêu khởi nguồn từ cái nhìn đầu tiên đầy định mệnh ấy. Chỉ tiếc thay, Dan chẳng thể kiểm soát trái tim mình yêu thêm một người con gái khác. Anna, nàng nhiếp ảnh gia tự tin, độc lập, lạnh lùng (Julia Roberts) thu hút sự chú ý của anh, nhưng khi biết được mối quan hệ giữa Dan và Alice, Anna đã thẳng thừng từ chối sự quyến rũ của Dan. Tự ái, bực dọc và không thể dứt bỏ hình ảnh Anna khỏi tâm trí mình, trong một chatroom 18+, Dan đã lừa anh chàng bác sĩ Larry (Clive Owen) rằng mình chính là Anna và sắp đặt một cuộc hẹn.

Anh chẳng thể ngờ, trò đùa tinh quái của mình lại là Cupid dẫn lối đưa đường, khiến Larry và Anna yêu nhau. Bốn tháng sau, trong một buổi triển lãm ảnh của Anna, cả 4 người đã chạm mặt, và trớ trêu thay, khi Dan tiếp tục theo đuổi Anna, Larry và Alice lại có một cuộc chuyện trò… Đến đây, bạn đã cảm thấy đủ đau đầu chưa? Đấy mới chỉ là 1/3 của bộ phim khắc họa thẳng thừng và lạnh lùng sự tàn nhẫn của tình yêu. Bốn nhân vật lạc đường, mỏi mệt trong một tứ giác tình cảm oái oăm mà chính họ vừa tìm cách gỡ, lại vừa tự tay mình siết chặt hơn, mạnh hơn những nút thắt.

closer 1

Nhiều người sẽ cảm thương nhất cho Alice, cô gái đã đến với Dan bằng tất cả sự chân thành và ngây thơ, bồng bột của tuổi thanh xuân. Bộ phim có những câu thoại sắc sảo, trực diện khó quên, không ngại ngần phô bày mọi cảm xúc sâu kín nhất, từ niềm thống khổ, tuyệt vọng đến nỗi ghen tuông, hận thù. Câu hỏi đau đớn của Alice khi Dan quyết định bỏ cô để đến với Anna chính là một trong những khoảnh khắc như vậy. “Sẽ không ai yêu anh nhiều như em. Tại sao tình yêu của em lại không đủ cho anh chứ?”, Alice thốt lên, và đáp lại cô, là lựa chọn ích kỷ trong trái tim của Dan, chàng trai hào hoa, quyến rũ, một người tình lãng mạn tuyệt vời, nhưng sự nhiệm màu của anh lại chẳng thể kéo dài mãi với một người mà phải luôn “phân tán” cho nhiều nàng thơ mới. Phải chăng vì Dan là một người viết lách, và bản chất của anh là hướng đến những chuyến phiêu lưu, những giấc mơ không thực, những hành trình chinh phục đầy hấp dẫn thay vì dừng chân và trân trọng điểm đến?

Alice và Anna mau chóng nhận ra, Dan là một tay chơi ích kỷ, thích sở hữu nhưng đồng thời cũng rất nhanh chóng chối bỏ trách nhiệm và sợ hãi bất kỳ sự chiếm hữu nào. Thế nhưng, cả 2 cô gái trong phim và cả tôi nữa, đều quỵ ngã trước Dan. Ẩn sâu trong Dan là một con người khát khao yêu thương, sợ cô độc, dễ tổn thương và “thảm họa” hơn hết, là lằng nhằng. Yêu phải chàng trai phức tạp và đa tính cách chẳng khác gì một khối rubik bí ẩn này, bạn chắc chắn sẽ nhận được một vé khứ hồi cho trái tim tan vỡ. Thế nhưng, tôi hỏi bạn, làm sao có thể không yêu Dan được, khi anh, vẫn con người gây nên mọi nguồn cơn rắc rối và đau khổ ấy, đầy mất mát và cô độc, vai rũ xuống, buồn bã hỏi Anna: “Tại sao em không nói dối đi? Đó là cách thế giới này vẫn vận hành cơ mà” khi cô thú thật mình đã ngủ với Larry khi tìm Larry đưa giấy tờ ly dị. Làm sao có thể không yêu Dan, khi trong giờ phút chia tay Alice, anh nhất quyết không chịu gặp lại cô vì “Nếu gặp lại em, anh sẽ chẳng thể rời xa em được”. Đó cũng là một trong những cảnh thể hiện mãnh liệt nhất sự bất hạnh trong tính cách của Dan. “Anh sẽ làm gì nếu em có người khác?” – “Anh sẽ ghen”.

Nồng nàn là thế, mà cũng bất lực, yếu đuối là thế, khơi gợi sự mềm lòng của đàn bà khéo léo đến thế. Dan mãi mãi chẳng khác được, anh là một tay chơi thành thục trong ái tình, một kẻ cắp trái tim, và cũng chính anh, chẳng có gì ngoài sự cô độc bủa vây. Vai chàng phóng viên Casanova thời hiện đại, tôi nghĩ chẳng ai thể hiện được tuyệt vời hơn Jude Law, với vẻ ngoài lãng tử, bất cần, nụ cười khinh bạc đẹp như tượng và chất giọng Anh biến mọi câu nói giản đơn đều trở thành lời tỏ tình nồng cháy.

Vai diễn nàng Anna của Julia Roberts lại không khiến tôi ấn tượng nhiều như Alice của Natalie Portman. Một phần vì sự phát triển tâm lý nhân vật trong vai diễn của “người đàn bà đẹp” không được khai thác nhiều, một phần vì tình yêu của Anna khá “phổ thông” – chối bỏ sự quan tâm, nhưng rồi không kháng cự được cám dỗ, cả của Dan lẫn Larry. Anna cũng làm tôi nhớ đến Dan, cả hai đều không biết thế nào là đủ, đều bối rối giữa 2 người tình, ở bên người này thì lại nghĩ đến người kia, nhưng nếu sự “chông chênh” của Dan được phát triển rõ nét, sâu sắc thì tiếc thay tôi lại không cảm nhận được điều tương tự từ Anna. Dẫu sao đi nữa, nàng Anna cũng được coi là một trong những vai diễn tương đối có chiều sâu trong bảng thành tích của Julia Roberts.

Người yêu, chồng, chồng cũ, và đến cuối phim lại là chồng của Anna trong phim, bác sĩ Larry do Clive Owen đảm nhiệm, lại làm Closer tươi mới và “tăm tối” theo một cách khác nữa. Ở Larry, người ta cảm nhận được sự xấu xí đến tột cùng của một người mất đi lý trí khi ghen tuông. Nhưng Larry, cuối cùng lại là người có đầu óc lý trí, vững vàng hơn hết thảy trong “bộ tứ”. Có lẽ vì anh không cầm bút như Dan, không là nhiếp ảnh như Anna nên anh không quá lãng mạn và dễ bị cảm xúc cuốn đi, có lẽ vì anh không quá trẻ trung, nổi loạn như Alice, nên Larry cuối cùng lại là người sớm học được bài học của sự chấp nhận và thỏa hiệp. Phân đoạn gần cuối phim, khi Larry và Dan tranh cãi, bạn sẽ càng thấy rõ sự khác biệt, hay nói cách khác, “bệnh nghề nghiệp” ảnh hưởng thế nào đến hai người đàn ông. “Anh nghĩ tình yêu đơn giản như một cái biểu đồ”, Dan khinh miệt, và Larry thốt lên cũng không kém phần độc địa: “Thế anh đã thấy tim người chưa? Nó chỉ như một cái nắm đấm với máu xung quanh. Mẹ kiếp, thứ nhà văn rởm đời dối trá!”. Larry gai góc, thô lỗ mà rất “đời”, rất trần trụi.

closer 2

Cuối phim, như một trò đùa dai dẳng của số phận, Alice và Dan lại tay trong tay, hướng đến ngày kỉ niệm 4 năm. Nhưng rồi dường như những tâm hồn lạc lối không bao giờ nên là của nhau, vì không sớm thì muộn họ cũng nhấn chìm nhau trong sự phức tạp và đổ vỡ của chính mình. Khoảnh khắc thú nhận sự thật của một lời nói dối đã đẩy họ xa nhau, và lần này là mãi mãi. Kết phim, Alice trở về New York, cô vẫn đẹp, vẫn khiến người đi đường phải ngoái nhìn cô như chính Dan đã bị hút hồn ở London ngày xưa. Dan rảo bước một mình ở xứ sương mù, và anh ngỡ ngàng nhận ra, “Alice Ayres” là cái tên của một phụ nữ đã qua đời. Nghĩa là, trong suốt 4 năm yêu, “Alice” chưa bao giờ nói thật tên mình với anh, mà anh cũng chẳng lần nào thấy passport của nàng.

Đến đây, bạn cũng sẽ như tôi, cảm nhận rõ một miền trống trải: Sự thật hay dối trá, liệu có còn quan trọng nữa hay không? Tình yêu, suy cho cùng, mỏng manh lắm, và sự thật hay dối trá cũng đều có thể giết chết tình yêu. Một mối tình 4 năm với bao hợp tan, tưởng chừng gần gụi, nhưng cũng lại xa cách đến ngỡ ngàng. Chi tiết Dan không biết tên thật của “Alice” chính là phép ẩn dụ cho một thực tế: Đôi khi, thời gian chẳng nói lên được điều gì trong tình cảm, và tận đến lúc chia xa, bạn mới thật sự biết được con người đích thực của người mình từng yêu thương.

Closer, tôi nhấn mạnh lại lần nữa, chẳng hề là bộ phim tình cảm bạn sẽ muốn xem để hy vọng và thấy yêu đời vào thứ Bảy. Tôi cũng không khuyên bạn xem Closer với người yêu, hay chồng vợ – trừ phi bạn đang nung nấu ý định chia tay. Closer vừa dễ xem, vừa khó xem. Một khi bạn chấp nhận rằng con người là một sinh vật lắm mặt trái xấu xa và tình cảm là điều dễ thay đổi nhất đời, bạn sẽ bị cuốn hút vào mạch phim hấp dẫn, cách kể chuyện thông minh, những góc quay khai thác tình cảm tự nhiên, ngọt ngào và thân mật mà cũng đầy bế tắc, cùng diễn xuất xuất sắc của cả 4 người. Bộ phim này, cũng như Dan, sẽ quyến rũ bạn, làm bạn không thể rời mắt rồi bỏ bạn lại với sự trống rỗng, nhưng là một cảm giác trống rỗng đầy gây nghiện. Mỗi khi nhắc về Closer, tôi lại nhớ đến một câu thơ, “Phải chăng tất cả chúng ta đều say, say sưa trong ý nghĩ rằng tình yêu, chỉ có tình yêu, mới cứu rỗi được tâm hồn rạn vỡ của chúng ta…”[ii]. Hãy xem Closer và nghe Damien Rice, để trải nghiệm những ẩn số của tình yêu, của người yêu.

[i] https://www.youtube.com/watch?v=1796DA1fItA – Damien Rice, The Blower’s Daughter

[ii] Nguyên gốc tiếng Anh: Christopher Poindexter — ‘And in the end, we were all just humans… drunk on the idea that love, only love, could heal our brokenness.’

Quên mật khẩu

Đăng Ký