Báu Vật Tìm Thấy

Góc Nhìn Điện Ảnh Thế Giới Điện Ảnh

 Sau 13 năm mất tích, một trong những vật báu của điện ảnh thế giới đã được tìm thấy đầy bất ngờ: Đôi hài ngọc ruby của nhân vật Dorothy trong The Wizard of Oz (Phù thủy xứ Oz, 1939).

Tháng 6 vừa qua, người hâm mộ tác phẩm thiếu nhi kinh điển đón tin buồn lớn. Nam diễn viên Jerry Maren, vào vai một trong những người lùn Munchkin, đã qua đời ở tuổi 98. Từ nhiều năm nay, ông là thành viên cuối cùng của đoàn làm phim Oz còn sống. Như vậy, kể từ đây, người ta không còn được nghe kể về bộ phim này từ những chứng nhân nữa. Tất cả sẽ nằm lại trong các tập sách và hình ảnh tư liệu.

Dù vậy, vừa qua, các fan hâm mộ Phủ thủy xứ Oz nhận được một niềm an ủi. Đôi hài của Dorothy, vật phẩm được mang bởi nữ diễn viên Judy Garland, vừa được cảnh sát tìm thấy tại thành phố Minneapolis, tiểu bang Minnesota, Mỹ. Đôi hài đã biến mất khỏi bảo tàng Judy Garland ở thành phố Grand Rapids cùng tiểu bang vào năm 2005. Khi ấy, nó đang thuộc sở hữu của nhà sưu tập cổ vật Michael Shaw.

Nhân vật Dorothy đi đôi hài trong phim.

“Đây là vụ việc nghiêm trọng nhất từng xảy ra ở bảo tàng chúng tôi. Chúng tôi đã khóc,” người đồng sáng lập bảo tàng Jon Miner trả lời báo chí ngay sau đó. Đây là hậu quả đến từ sự bất đồng quan điểm giữa Shaw và các nhân viên bảo tàng. Bên bảo tàng muốn cất đôi hài vào ngăn bí mật mỗi đêm, trong khi Shaw không muốn bất kì ai động vào bảo vật, tin tưởng hệ thống an ninh bình thường là đủ. Điều này trở thành sai lầm chí mạng.

Trong nhiều năm, bảo tàng đã treo giải thưởng 250 ngàn đôla cho bất kì ai có thông tin nào về đôi hài. Sau đó, một nhà tài trợ ẩn danh cũng treo thêm giải thưởng 1 triệu đô cho ai cung cấp tên của tên trộm hay vị trí đôi hài. Sau khi có thông tin tên trộm đã ném đôi hài xuống dòng sông gần bảo tàng, hàng ngàn người đã đến đây tìm kiếm. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỉ, không nỗ lực nào có kết quả.

Đôi hài của Dorothy, ngoài giá trị về vật chất, còn mang các giá trị tinh thần lớn lao trong số các kỉ vật điện ảnh. “Vật phẩm nhiệm màu từ thế giới nhiệm màu” là lời người ta thường gọi. Nhiều người cho rằng có tổng cộng 7 đôi hài ruby đã được Judy Garland mang trong quá trình làm phim, sẽ đem đến may mắn cho người sở hữu. Đến nay, chỉ có 4 đôi từng được thẩm định và xuất hiện trước công chúng.

Trong một thời gian dài, nhà sưu tập lập dị Kent Warner được cho là sở hữu phần lớn. Warner là người mê cuồng phim ảnh, tìm cách chất đầy nhà mình các đạo cụ điện ảnh nổi tiếng và đắt giá nhất. Ông nổi tiếng với các màn chiếu phim kinh điển trong phòng riêng, trong khi mặc lên người các trang phục, trang sức từ bộ phim đó. Từng làm việc tại Hollywood, Warner đã may mắn tìm thấy các đôi hài trong kho của hãng MGM và lấy về làm của riêng.

Lady Gaga từng dùng đôi hài trong một buổi diễn.

Khi hãng phim tìm cách đòi lại đôi hài để đấu giá vào năm 1979, Warner nói rằng ông chỉ có một đôi. Đôi này được một người đấu giá ẩn danh mua với giá 15 ngàn đô và tặng lại cho bảo tàng Smithsonia. Sau đó, có tin đồn rằng đó là đôi giày giả. Còn Warner đã bỏ những đôi thật vào một túi vải rồi bỏ trốn. Nhà sưu tập này mất vào năm 1984. Các nhà điều tra tìm thấy bằng chứng ông bán tháo các đôi hài quí, ngay trước khi qua đời.

Trong nhiều năm, ai đang sở hữu những đôi hài của Dorothy vẫn là đề tài bàn tán nóng hổi. Năm 2016, bộ phim tài liệu The Slipper (Đôi hài) của đạo diễn Morgan White ra mắt, cố gắng trả lời câu hỏi này. Bộ phim được đánh giá rất tốt, bởi lồng ghép chuyện phim, chuyện nghề, tình cảm của người hâm mộ khắp thế giới dành cho Phù thủy xứ Oz. Ngoài ra, White còn giải thích vì sao thị trường buôn bán các vật phẩm điện ảnh nở rộ trong những năm qua. Phim cũng cung cấp tên những người sở hữu ba đôi hài hiện tại là nữ diễn viên Debbie Reynolds, nam diễn viên Leonardo DiCaprio và nữ ca sĩ Lady Gaga.

Đôi giày bị mất của bảo tàng Judy Garland còn dẫn đến vụ kiện tụng kéo dài. Trước khi bị mất, nhà sưu tập Michael Shaw đã mua bảo hiểm cho nó với giá 1 triệu đô. Nhiều người đặt giải thuyết chính người chủ đã dựng nên vụ trộm để lấy tiền bảo hiểm. Công ty bảo hiểm sau đó đã đâm đơn kiện Shaw và chủ bảo tàng. Phải đến năm 2007, vụ kiện mới kết thúc, và Shaw thắng kiện, nhận bồi thường 800 ngàn đô.

Vật báu “đi để trở về”, giống như Dorothy.

Đến tháng 9/2018, 13 năm sau vụ mất cắp và mọi hi vọng tan biến, FBI đăng thông tin đã tìm thấy đôi hài. Họ dựa vào một nguồn tin báo vào năm 2017. Ai đó đã cố tống tiền chủ nhân đôi giày, và khi không thành công, ông ta bèn đánh tin đến cảnh sát. Một năm sau, FBI cho biết họ đã xác định chính xác đôi hài quí, và đang thực hiện các thủ tục để “thu hồi nó một cách nguyên vẹn nhất”. Danh tín tên trộm cũng đã nằm trong tay FBI và sẽ được công bố khi cuộc điều tra hoàn tất.

Tất nhiên, ở thời điểm này, giá trị của đôi hài đã tăng lên rất nhiều. Năm 2011, nữ diễn viên Debbie Reynolds đã mua đôi hài của mình với giá 510 ngàn đô. Con số đó sẽ chẳng thấm vào đâu với đôi hài vừa được tìm thấy. Bản thân vụ mất cắp cũng là một “giá trị” đối với các vật phẩm quí. Theo John Kelsch, giám đốc điều hành của bảo tàng Judy Garland, đôi hài của họ sẽ có giá ít nhất là 3 triệu đôla, thậm chí hơn nữa. Bởi vì, một trong những câu thoại nổi tiếng nhất của Phù thủy xứ Oz là “Không đâu như ở nhà”. Giống như Dorothy, đôi hài đã có một chuyến phiêu lưu trước khi trở lại với bảo tàng vinh danh người đã mang nó.

 

 

 

Tốt nghiệp khoa Báo chí và Truyền thông trường ĐH KHXH và NV TP. HCM. Bắt đầu viết bình luận phim từ năm 2011 cho các báo, tạp chí, trang mạng điện ảnh.