Chỉ Có Khoảnh Khắc Là Vĩnh Cửu

Góc Nhìn Điện Ảnh

Câu chuyện diễn ra trên một chuyến tàu đến Vienna, trong đó có Celine – một cô gái người Pháp đang trên đường quay trở về nhà, Jesse – một gã người Mỹ đang đi du lịch Châu Âu trong mớ cảm xúc hỗn độn và mất phương hướng vì mới chia tay với người yêu, cùng một đôi vợ chồng người Đức đã mất khả năng lắng nghe nhau và một vài hành khách khác.

Trước hết, series phim Before (Before Sunrise, Before Sunset, Before Midnight) của Richard Linklater với duy nhất hai diễn viên chính (Ethan Hawke và Julie Delpy) không còn xa lạ gì với những ai đam mê điện ảnh. Một gã người Mỹ lãng tử đang đi du lịch khắp Châu Âu với những ngổn ngang trong nội tâm, một cô nàng người Pháp trong sáng lãng mạn đang trên đường trở về quê nhà,  ngay từ bộ phim đầu tiên – Before Sunrise là một cuộc đánh cược của các nhà làm phim vào sức mạnh của diễn xuất và lời thoại, ít diễn biến gay cấn, mạch phim chậm và từ tốn, đôi chỗ đòi hỏi sự suy tư và chiêm nghiệm của người xem. Chỉ với một cuộc trao đổi ngắn trên chuyến tàu, về cặp vợ chồng người Đức đang làm ồn, về cuộc sống trước đây, về người bà của Celine, về gia đình của Jesse… Họ cứ thế và cứ thế nói chuyện với nhau quên cả không gian và thời gian. Cho đến khi chuyến tàu đến trạm của Vienna, thành phố của tình yêu và âm nhạc, Jesse đã thuyết phục Celine cùng xuống tàu với mình để họ cùng tiếp nối câu chuyện đang dở dang, và đó cũng là lúc sẽ thay đổi cuộc đời của cả hai, mãi mãi.

Những cuộc tản bộ của Jesse và Celine trên Vienna, thành phố trầm lặng với những vết tích cổ kính với lịch sử âm nhạc cổ điển và nền nghệ thuật lâu đời đã ghi dấu ấn trong lòng người xem như những khoảnh khắc đẹp được cất giữ cẩn thận trong chiếc hộp kỳ diệu của cuộc sống. Jesse và Celine chỉ có chưa đầy 24 giờ để trải hết nỗi lòng của mình, như thể ngày mai họ sẽ chết đi như Jesse đã nói. Trở về cuộc sống thực sau cuộc gặp gỡ định mệnh này có nghĩa là họ sẽ chết đi trong thế giới lý tưởng của mình, nơi họ đã thấy được một tâm hồn đồng điệu, nơi họ sẽ tạm quên đi những nỗi buồn của quá khứ và những dự định trong tương lai, nơi này, họ sẽ sống trọn vẹn với những khoảnh khắc thi vị trong từng phút từng giây, mộng mơ choáng đầy tâm trí họ với tình yêu cùng với những câu triết lý tinh tế đầy rung động.

Nếu để cho tôi nói về cảm xúc khi xem Before Sunrise, thì chắc chắn là không thể nào hết được, bởi dù chỉ dài hơn 100 phút thôi, nhưng Before Sunrise cùng Ethan Hawke, Julie Delpy và đạo diễn Richard Linklater dẫn tay tôi khám phá từng khung hình đẹp một cách giản dị của Vienna lồng ghép trong các cuộc nói chuyện dài bất tận, ánh sáng trong lành của thành phố đón chào đôi tình nhân kỳ lạ này vào cái ngày họ cùng xuống tàu, ánh hoàng hôn chiều tà báo hiệu cho một ngày sắp kết thúc, ánh đèn vàng trên con hẻm tĩnh mịch làm bạn với câu chuyện về Chúa của Celine, ánh nến mong manh, ảo ảnh trong quán bar của cả hai cùng ngồi để giả vờ gọi điện thoại cho bạn thân kể về người tình mới quen…  Đồng thời, bộ phim cũng có rất nhiều chi tiết minh họa cho sự khác biệt giữa một người Mỹ và một người Pháp, một Jesse thực tế bi quan và chẳng còn niềm tin nào ở phía trước, một Celine thuần khiết, trong sáng, nhiều hiểu biết. Tôi đã tự hỏi, điều gì đã gắn kết 2 con người này một cách mãnh liệt như thế? Có phải là sắc đẹp hay chỉ đơn giản là họ đang thiếu vắng tình cảm trong hiện tại? Celine dễ thương và Jesse bảnh trai, họ quá hợp đôi cơ mà. Và sau khi bộ phim đi được 1/3, tôi đã nhận ra được chính khả năng lắng nghe, sự chân thành trong cuộc nói chuyện mới là điều quyết định, họ có nên đi tiếp hay không?

“Trước em, có một ông chú. Có lần ông nói với em rằng đã dành cả cuộc đời để nghĩ về sự nghiệp. Ông ấy 52 tuổi và nhận ra rằng ông chưa bao giờ thực sự làm gì cho bản thân. Cả cuộc đời không vì ai, chẳng vì cái gì. Ông ấy suýt khóc khi nói điều đó. Em tin nếu có bất kỳ loại thần thánh nào, thì không phải ai đó trong chúng ta. Không phải anh hay em, mà chỉ là khoảng không gian ở giữa chúng ta. Nếu có bất kỳ điều kỳ diệu nào trên trái đất này, đó hẳn phải là nỗ lực hiểu được ai đó, chia sẻ điều gì đó.
Em biết, điều này hầu như không thể được, nhưng ai thật sự quan tâm chứ? Câu trả lời chắc chắn nằm trong sự cố gắng.”

before_sunrise

Được ví như một bản ballad đẹp và dịu dàng của Hollywood, Before Sunrise đã cho chúng ta thấy rằng: Nếu có gì có thể tồn tại mãi mãi trên đời này, tôi tin chắc rằng đó hẳn phải là khoảnh khắc. Phải, là khoảnh khắc. Thời gian chỉ tồn tại một cách trừu tượng thế thôi, nó chỉ có tác dụng lôi kéo con người từ chỗ này sang chỗ khác, từ việc này qua việc khác. Duy chỉ có khoảnh khắc là ở lại đến tận cùng…

Tôi đã từng giống như Jesse, chọn cách đi du lịch để chạy trốn một biến cố nào đó trong cuộc sống, bất đồng với gia đình, chán nản về công việc, hoặc chỉ đơn giản là cảm thấy mình quá lạc lõng ở Sài Gòn, nơi mà tôi đã và đang thuộc về. Và trên những chuyến đi đó, tôi cũng đã tìm cách quan sát những người cũng đi một mình như tôi, một chị, một anh hay một bác lớn tuổi đi thăm con cháu. Tôi quan sát cách họ đối xử với thời gian trong lúc chờ đợi đến trạm, tôi muốn chọn một người bạn đồng hành để nói chuyện như Celine… Chọn một người bạn đồng hành xa lạ, nó gần giống với việc bạn đang trao đức tin của mình cho một tôn giáo mới, vừa cần có sự liều lĩnh, lại vừa có sự nhạy cảm. Và trên các chuyến đi đó, tôi đã có những câu chuyện thú vị, đơn sơ mộc mạc cho riêng mình và cả người bạn đồng hành. Nhưng rồi nó lại chấm dứt khi đến trạm, tạm biệt nhau, chúc nhau thượng lộ bình an… Chưa có lần nào tôi được can đảm như Celine hay Jesse. Tôi chưa thực sự can đảm để từ bỏ sự ràng buộc. Chẳng phải là chúng ta đi để giải cứu sự tự do, đánh thức nó dậy và làm cho nó trở thành ý nghĩa của việc tồn tại? Nhưng tôi đã không làm được. Khoảnh khắc mà tôi có được, nó chỉ ở lại trên chuyến tàu hoặc chuyến bay đó.

Nhưng rồi, sau hàng loạt lần nuối tiếc, tôi vẫn hay tự hỏi: tại sao một mối quan hệ cần phải tồn tại mãi mãi, cho dù đó là một mối quan hệ đẹp? Jesse cũng đã đặt ra câu hỏi đó với Celine, chẳng phải khoảnh khắc mới đi theo ta đến tận cùng sao? Là lúc vô tình chúng ta gặp được ai đó và nảy sinh lòng khao khát được kết nối tâm hồn cùng họ. Như vậy thì chúng ta cần gì thêm nữa chứ?

Tạm biệt! Goodbye! Au revoir! Later!

————

Có một điều mà không ít các bạn xem phim tiếc nuối đặt câu hỏi là vì sao hai người họ không chịu trao đổi số điện thoại hay địa chỉ để liên lạc? Tại sao sau Vienna thì cả hai không đến một nơi khác để tiếp tục câu chuyện của mình, bởi đâu phải là họ có mối ràng buộc gia đình xung quanh để mà không đến được với nhau… Cũng có bạn đoán là tác giả kịch bản cố tình làm như thế để kêu gọi khán giả hãy xem tiếp phần 2, dù lúc đó (vào năm 1995) chẳng có lời khẳng định rõ ràng nào từ đoàn làm phim. Cá nhân tôi thì cho rằng, Before Sunrise dừng ở đây là sự lựa chọn hợp lý và thông minh rồi, chúng ta – người xem phim không thể mưu cầu một kết thúc có hậu để thỏa mãn sự lý tưởng hóa tình yêu và cho bản thân mình an tâm được. Cuộc sống này là vậy, những cuộc gặp gỡ bất ngờ, trao cho ta một lần rung động, một khoảnh khắc ý nghĩa như món quà bí mật được trao tặng cho người xứng đáng, nhưng chúng ta không thể đòi hỏi gì thêm. Chính xác là chúng ta không thể sống chỉ có lý tưởng của riêng mình. Jesse và Celine dù sao cũng đã có một nỗi sợ rất đúng, rất thực tế: Họ sợ rằng nếu có số điện thoại thì họ sẽ liên hệ nhau thường xuyên trong thời gian đầu, tiếp tục say sưa với câu chuyện thường ngày của ho, rồi ngày qua ngày, những cuộc hỏi thăm sẽ ngớt đi, ngớt đi, từ từ rồi sẽ thưa dần và biến mất lúc nào không hay, cảm xúc sẽ không còn đong đầy nữa. Thà rằng, chỉ có khoảnh khắc này là mãi mãi, là trọn vẹn, là lung linh nhất trong cuộc đời họ, và cứ ở yên đấy, cứ ở mãi ở Vienna và trên chuyến tàu ấy, chuyến tàu đã chở họ đến với giấc mơ đời mình.

Quên mật khẩu

Đăng Ký