Cuộc Đời Thật Bi Thảm Của “Cô Gái Đan Mạch” Lili Elbe

Góc Nhìn Điện Ảnh

Lili Elbe, nhân vật được đưa lên màn ảnh trong The Danish Girl, đã là người đã bất chấp mọi qui ước và vượt qua các giới hạn khoa học và y tế để trở thành người chuyển giới đầu tiên. Nhưng cái giá phải trả là gì?

Einar Wegener, họa sĩ người Đan Mạch, lẽ ra đã tự tử vào ngày 1/5/1930, sau một năm tàn tạ vì đau khổ. Nguyên nhân khá đơn giản: anh chắc chắn bản thân mình là phụ nữ, nhưng sinh ra sai cơ thể. Hoặc có thể phức tạp hơn: đôi khi Wegener cảm thấy anh là hai người trong cùng một cơ thể, và mỗi người đều đấu tranh cho sự tồn tại của họ.

Wegener vốn là một họa sĩ phong cảnh với tính cách cứng cỏi, người từng nói rằng mình “có thể chịu đựng mọi cơn bão.” Anh kết hôn với một phụ nữ hòa hợp cả về tài năng lẫn sự cứng rắn, hoặc thậm chí mạnh mẽ hơn mình: Gerda Wegener. Cô là họa sĩ theo trường phái trang trí Art Deco với sự nghiệp khá thành công, công việc chính là vẽ hình chân dung phụ nữ cho các tạp chí danh tiếng như Vogue và La Vie Parisienne.

Người phụ nữ bên trong người chồng Wegener lại không có các phẩm chất tương tự. Lili Elbe là một người, như lời cô thổ lộ trong những lá thư và ghi chú được tập hợp thành hồi ký, “thiếu suy nghĩ, phù phiếm, một phụ nữ rất hời hợt”, dễ khóc lóc xúc động và gần như không có khả năng trò chuyện trước những người đàn ông mạnh mẽ. Nhưng bất chấp những khiếm khuyết đầy nữ tính ấy, vào tháng 2/1930, cô đã trở nên quá lấn át để Einar có thể chống lại. “Tôi đã chết,” anh viết vào thời điểm đó. “LiLi biết điều này trong một thời gian dài. Đó là cách mọi thứ diễn ra. Và hậu quả là cuộc nổi dậy của cô ấy ngày càng dữ dội hơn.”

einar va lili

Einar Wegener và Lili Elbe trong hai giai đoạn cuộc đời

Chuyện xảy ra là, Wegener đã không tự tử vào ngày định sẵn. Vào tháng 2, anh nói rằng các bác sĩ có thể giúp anh – và họ đã làm vậy, trên thực tế, thực hiện một loạt các phẫu thuật mang tính nền tảng cho phép Einar trở thành Lili. Nhưng kết quả như nhau, bởi vào tháng 9/1931, Elbe đã chết, nạn nhân của cuộc phẫu thuật không thành để cấy ghép tử cung vào cơ thể mình. (Cyclosporine, loại thuốc ngăn cản sự từ chối của bộ phận cấy ghép, lần đầu tiên được sử dụng thành công vào năm 1980, gần 50 năm sau cái chết của Elbe.)

Một năm trước khi qua đời, Elbe đã ly dị Gerda, từ bỏ việc vẽ tranh, và khởi đầu mối quan hệ với một người buôn tranh Pháp. “Không phải bộ não tôi, không phải đôi mắt tôi, không phải đôi tay tôi khiến tôi tự nghĩ ra điều này, mà là trái tim và máu huyết của tôi,” cô viết. “Nỗi khát khao cháy bỏng trong đời phụ nữ của tôi là muốn trở thành mẹ của một đứa trẻ.”

Theo lời cô kể lại, quá trình chuyển đổi của Wegener thành Elbe bắt đầu một cách tình cờ, khi một lần người mẫu của vợ anh không thể đến kịp. Người bạn chung của hai người, một diễn viên tên Anna Larsen, đề nghị rằng Einar có thể thay thế. Đầu tiên anh phản đối, nhưng rồi đành phải chiều theo mong muốn của Gerda. “Tôi không thể phủ nhận, dù lạ lùng đến đâu, rằng tôi cảm thấy thoải mái trong bộ đồ ấy. Tôi thích cảm giác mềm mại của quần áo phụ nữ,” cô viết. “Tôi cảm thấy rất quen thuộc với chúng từ khoảnh khắc đầu tiên.”

Lili elbe tranh ve

Một bức tranh vẽ Lili của Gerda

Một cách đáng kinh ngạc, sự thức tỉnh tình cờ này đã mở khóa những cảm xúc sâu kín khi Weneger tiếp tục ăn mặc như Lili – cái tên được đặt bởi Larsen – với sự khuyến khích của Gerda, người sử dụng cô như người mẫu cho các bức minh họa của mình.

Năm 1912, hai vợ chồng chuyển đến Paris. Ở đó, Gerda cùng với Lili – hay đúng hơn, “em họ của Einar” – đồng hành đến các buổi khiêu vũ, chứng kiến cô tán tỉnh với các sĩ quan họ gặp ở đó. Trong lời kể sau này của Elbe, chính Gerda đã trở thành người ủng hộ lớn nhất của Lili, và trong 15 năm tiếp theo, họ giả mạo một cuộc hôn nhân theo qui ước. Có ý kiến cho rằng Gerda là một người đồng tính; vì cô từng vẽ những người phụ nữ với nhau trong các bức tranh gợi tình của mình.

gerda wegener

Gerda ngoài đời thật

Nhiều năm trôi qua, Wegener ngày càng yếu sức và chán nản; anh tìm đến các bác sĩ nhờ giúp đỡ, nhưng họ chỉ phản hồi với “cái lắc đầu” và “thái độ khinh thị”. Vài người chẩn đoán anh mắc chứng cuồng loạn, hoặc đồng tính. “Tôi đã nói với bản thân mình rằng trường hợp của tôi chưa từng được biết đến trong lịch sử y học, nó đơn giản là không tồn tại, nó đơn giản không thể tồn tại,” anh viết.

Weneger sống vào buổi bình minh của hiểu biết về tình dục và giới tính con người. Vào năm 1918, Magnus Hirschfed, một bác sĩ người Đức, cũng là người thành lập tổ chức quyền đồng tính đầu tiên trên thế giới, mở Viện Nghiên cứu tình dục ở Berlin. Trải qua 30 năm nghiên cứu tài liệu về kinh nghiệm của những người đồng tính và phụ nữ trên khắp thế giới, ý định Hirschfeld là biến tình dục học thành một ngành học nghiêm túc. Hirschfeld cũng là người đã đặt ra thuật ngữ “transsexualismus” cho những ai muốn trở thành, chứ không chỉ xuất hiện ở bề ngoài, một giới tính khác. (Hoàn toàn khác biệt với việc có xu hướng tình dục khác biệt, vốn không bao hàm khát khao chuyển đổi cơ thể.)

Vào đầu thế kỷ này, các bác sĩ đã tiến hành thí nghiệm với mục đích tìm ra các cơ sở sinh học cho giới tính ở động vật. Giáo sư Steinach ở thành phố Viên nước Áo, đã ghép buồng trứng vào các con chuột đực bị thiến trong giai đoạn phôi thai, và ghi nhận sự phát triển ở ngực và núm vú. Khi chúng đến tuổi dậy thì, những con vật “mang tính cái” này cho thấy không hứng thú với các con cái khác, và không thể hiện những hành vi giống đực. Trường hợp ngược lại cũng hoàn toàn tương tự, với những con chuột cái bị cắt bỏ buồng trứng và thay thế bằng tinh hoàn. Chỉ một thập kỷ sau đó, các nhà khoa học đã riêng biệt tìm thấy, và tổng hợp lại, các hóc-môn giới tính estrogen và testosterone.

danish girl 1

Vai Lili được thể hiện bởi Eddie Redmayne, nam diễn viên vừa đạt giải Oscar 2015

Quá trình y học mà Wegener lúc đó 47 tuổi, trở thành Elbe, không được biết chính xác, một phần vì các thư viện và kho lưu trữ của Viện Nghiên cứu tình dục đã bị phá hủy bởi Đức quốc xã vào năm 1933. Trong cuốn hồi ký Man Into Woman (Đàn ông thành phụ nữ), tổng hợp nhiều thư từ và nhật ký của Wegener/Elbe, cũng như các cuộc trao đổi với “người biên tập” quyển sách, Niels Hoyer, các chi tiết là rất khó nắm bắt.

Chắc chắn cô đã trải qua một loạt các hoạt động tại phòng khám Dresden của Kurt Warnekros – một bác sĩ được miêu tả trong quyển sách như một người đàn ông đầy nam tính, vị cứu tinh và đấng sáng tạo của Lili. Chi phí vào khoảng 5000 kroner –  khoảng 12 ngàn bảng Anh hiện tại – được Wegener gom góp bằng cách bán đi một số lượng lớn tranh của mình.

Ngoài việc cấy ghép tử cung gây tử vong, và việc loại bỏ các tinh hoàn và dương vật, buồng trứng của một người phụ nữ trẻ cũng đã được ghép vào cơ thể Wegener. (Elbe có nhắc đến trong cuốn hồi ký của mình rằng trong khi trải qua các cuộc phẫu thuật, một cặp buồng trứng teo nhỏ được tìm thấy trong cơ thể cô.)

lili elba va nguoi co muon cuoi

Lili và người cô muốn lấy làm chồng, Claude Lejeune

Họ mới của Lili, Elbe, được lấy từ tên con sông chảy qua thành phố nơi cô được tái sinh. Sau những cuộc phẫu thuật đầu tiên, trong cô giằng co giữa cảm giác của niềm vui kinh ngạc và khoảnh khắc tuyệt vọng sâu sắc, khi cô lo sợ rằng sẽ không được chấp nhận bởi thế giới ngoài kia. Nhiều người trong số bạn bè nam của Wegener đã từ chối gặp cô, và có cảm giác rằng cô đã “giết” Einar. Cô từ bỏ vẽ vời, bác bỏ nó như một di tích của sự tồn tại cũ, và thấy mình ngày càng tách biệt khỏi các ký ức về cuộc sống của Einar.

Khi trở về Đan Mạch, chị gái của cô đã có một màn chào đón ấp úng, ngập ngừng. “Đừng giận tôi nếu tôi chưa thể gọi cô bằng cái tên Lili,” người chị nói ở lần đầu gặp gỡ, “nếu tôi chỉ tìm kiếm em trai tôi khi nhìn vào cô, vào đôi mắt cô, môi cô, tay cô, và trán cô. Vì tôi yêu đôi mắt và vầng trán của nó rất nhiều. Tôi đã hôn biết bao lần lên vầng trán ấy.”

Cuộc sống quá khứ của cô tan biến vào sương mù. Nhà vua Đan Mạch đã đồng ý bãi bỏ cuộc hôn nhân với Gerda, và cuộc ly hôn của họ đã trở thành chính thức vào ngày 06 tháng 10 năm 1930. (Gerda sau đó tái hôn với một sĩ quan người Ý, người sẽ “đốt” hết khoản tiết kiệm của cô; cô chết không một xu dính túi vào năm 1940). Lili được cấp hộ chiếu với tên mới của mình. Khi cô đến thăm người anh trai cũ, cô nói rằng không còn nhớ được nơi cha mẹ họ được chôn. Có lẽ, cô cảm thấy rằng, cô không có cha và mẹ nào cả.

Cảm giác không gốc gác này đến cùng với niềm khát khao đầy đam mê về việc tạo nên một cuộc đời mới. Vào tháng 9 năm 1931, sau khi trải qua cuộc cấy ghép sẽ giết chết mình, cô gửi một lá thư đến người chị gái. “Giờ đây em biết cái chết đã gần kề,” cô viết. “Đêm qua em đã mơ về mẹ. Mẹ bế em trên tay và gọi em là Lili… và cha cũng ở đó…” Vào tháng 9 năm 1931, Elbe qua đời.

Mùa hè năm đó, cô đã viết một bức thư cho một người bạn khác, thuật lại cuộc sống của cô. Lá thư rất nặng nề với các dự đoán về cái chết, nhưng cũng lấp đầy với nỗi đau ngọt ngào của niềm hạnh phúc. “Đó là tôi, Lili, có quyền được sống, và tôi đã chứng minh bằng cách sống trong 14 tháng qua,” cô viết. “Có thể 14 tháng không phải là nhiều, nhưng với tôi nó như thể là cả một cuộc đời con người trọn vẹn và hạnh phúc.”

(Nguồn: The Telegraph)

Quên mật khẩu

Đăng Ký