Daniel Day-Lewis Giải Nghệ: Lời Chào Của Hiệp Sĩ

Nhân Vật Thế Giới Điện Ảnh

Để miêu tả vị thế của Daniel Day-Lewis​ trong điện ảnh, nhà bình luận Owen Gleiberman​ của Variety​ nói: “Có diễn viên sân khấu trước, rồi đến diễn viên điện ảnh, và rồi là Day-Lewis”. Giống như việc là người duy nhất sở hữu 3 tượng vàng Oscar Nam chính, ông đứng ở một đẳng cấp riêng.

Và huyền thoại này vừa tuyên bố giải nghệ khỏi sự nghiệp diễn xuất, một cách đầy bất ngờ, ở tuổi 60.

Đúng với phong cách ẩn dật của mình, Day-Lewis không xuất hiện trước công chúng. “Daniel Day-Lewis sẽ không còn làm việc với vai trò diễn viên nữa,” người đại diện của ông chuyển lời qua tờ Variety. “Ông rất biết ơn các cộng sự và khán giả đã ủng hộ trong nhiều năm. Đây là quyết định riêng tư và ông cũng như những người đại diện sẽ không đưa ra bất kì bình luận nào nữa.” Bộ phim cuối cùng của ông là Phantom Thread​ (Hiểm họa bóng ma), do người bạn và cộng sự lâu năm Paul Thomas Anderson​ đạo diễn, sẽ ra mắt vào dịp Giáng sinh năm nay.

Đây là tin khiến nhiều người ngỡ ngàng. Khác với cầu thủ bóng đá, diễn viên hiếm khi nào tuyên bố giải nghệ. Họ không có bất kì giới hạn thể lực nào, tuổi tác hay ngoại hình đều có thể thích nghi. Không hiếm người đạt đến đỉnh cao ở tuổi ngoài 70. Chưa kể bộ phim gần nhất Lincoln​ (2012) đã đưa Day-Lewis vào lịch sử khi giành tượng vàng Oscar Nam chính lần thứ 3, điều chưa ai làm được. 5 năm trước đó là lần thứ hai chiến thắng với There Will Be Blood​ (Sẽ đổ máu), do Anderson đạo diễn. Ở tuổi 60, nổi tiếng với việc giữ kín cuộc sống riêng và những giai thoại quanh lối diễn hoàn toàn hóa thân vào nhân vật, Day-Lewis vẫn đang ở trên đỉnh cao sự nghiệp.

Cảnh phim There Will Be Blood

Nhưng thật sự, có bao giờ nam diễn viên mang hai dòng máu Anh và Ireland này không ở trên đỉnh cao? Day-Lewis bước vào màn ảnh rộng năm 1982 bằng vai phụ trong Gandhi​ (1982). Anh nhanh chóng gây chú ý trong My Beautiful Laundrette​ (Laundrette của tôi, 1985), khi vào một vai đồng tính, thắng giải Nam phụ xuất sắc nhất do Hiệp hội Bình luận phim Mĩ bình chọn. Đến năm 1989, Day-Lewis bước lên đài danh vọng với tượng vàng Oscar Nam chính đầu tiên trong My Left Foot​ (Chân trái tôi). Đó cũng là lần đầu người ta chú ý đến lối diễn độc đáo của anh: Anh tự biến mình thành nhân vật Christy Brown chỉ sử dụng được mỗi chân trái, mọi lúc. Các nhân viên đoàn phim phải đút cho Day-Lewis ăn bằng thìa, và nâng anh vào trường quay từ xe lăn.

Kể từ đó, Day-Lewis luôn được xếp vào hàng diễn viên Anh Quốc thành công nhất. Cùng với Gary Oldman​, Tim Roth​, Paul McGann​, Bruce Payne​, Spencer Leigh​, và Colin Firth​, họ được gọi là “The Brit Pack” (Nhóm Ăng Lê), thống trị màn ảnh suốt hai thập niên 80 và 90. Nhưng nếu các tên tuổi kia đều ít nhiều tham gia các phim thương mại, chủ yếu ở thể loại hài lãng mạn ăn khách, Day-Lewis vẫn trung thành với các lựa chọn nghệ thuật khó nhằn. The Last of The Mohicans​ (Người Mohican cuối cùng, 1992), In the Name of the Father​ (Nhân danh cha chúng ta, 1993) và The Boxer​ (Tay đấm, 1997) là ba bộ phim được đánh giá cao kế tiếp trong thập kỉ 90, mang lại cho anh thêm một đề cử Oscar (Mohicans). Sau đó, Day-Lewis bỗng nhiên biến mất.

Day-Lewis nổi tiếng bởi những màn hóa thân triệt để, như trong The Left Foot. Gần như mỗi vai diễn của ông đều để lại một giai thoại như thế. Trong The Last of the Mohicans, để vào vai một chiến binh sơn cước, ông đã đi vào rừng, tự lập trại và săn bắn để tồn tại trong hàng tháng trời. Với vai diễn tù nhân trong In the Name of the Father, Day-Lewis giảm đến 13 kg, tự nhốt mình trong tù ngay cả khi không có cảnh quay, và bảo mọi người đổ nước lạnh vào người để cảm thấy bị hành hạ.

Nhưng vai diễn nổi tiếng nhất của ông vẫn là tổng thống Mĩ Abraham Lincoln trong bộ phim của Steven Spielberg​. Khi ấy, Day-Lewis đã cùng gia đình chuyển về xứ Wicklow ở Ireland. Spielberg đã phải tự mình bay đến tận nhà Day-Lewis để mời ông tham gia dự án. Việc một diễn viên Anh vào vai tổng thống Mĩ chắc chắn sẽ nhận chỉ trích, nhưng Spielberg không có cách nào khác. Ông biết chẳng có ai khác trên đời đủ sức đảm đương vai nặng kí này. Trước sự vui mừng của vị đạo diễn, Day-Lewis đồng ý, nhưng với điều kiện phải cho ông một năm chuẩn bị. Dĩ nhiên, Spielberg gật đầu.

Tạo hình của Day-Lewis trong Lincoln

Một năm sau, khi Day-Lewis đi đến trường quay, và tất cả mọi người đều sững sờ. Trước mặt họ chính là vị tổng thống, ở cả bề ngoài ốm và dỏng cao, giọng nói đặc ngữ âm vùng Kentucky, cả phong thái điềm đạm thu hút. Không ai biết quá trình chuẩn bị của ông diễn ra thế nào, nhưng cảnh quay đầu tiên khi Lincoln có một bài phát biểu ngắn với các người lính thật sự là cú sốc. “Hàm của mọi người rớt hết cả trên sàn,” biên kịch Tony Kushner​ nhớ lại. “Đó là điều tuyệt nhất tôi từng thấy. Bạn phải ở đó mới hiểu được, ngay giây phút ấy.” Từ lúc đó, Day-Lewis đã trở thành Lincoln, và không “ra khỏi” nhân vật một phút nào trong suốt thời gian quay.

Sau khi Lincoln ra mắt, và thành công ở cả nghệ thuật lẫn thương mại, có một câu đùa lan truyền trên mạng về cách Day-Lewis diễn xuất: “Ông ấy không thoát khỏi nhân vật, ông ấy chỉ cho nhân vật nghỉ ngơi.” Người ta thường cho rằng Day-Lewis diễn theo lối method acting, lối diễn tìm cách hóa thân hoàn toàn vào nhân vật cả cơ thể lẫn tâm trí. Nhưng ở Day-Lewis, có gì đó còn hơn thế nữa. Bạn có thể kể tên rất nhiều người xuất sắc theo trường phái này, như Leonardo DiCaprio​, Christian Bale​, Robert De Niro​… Nhưng khi đặt cạnh Day-Lewis, bạn có cảm giác ông luôn cách họ một “khoảng” nào đó. Rất khó để gọi tên, nhưng đó chính là thứ khiến Day-Lewis đặc biệt.

Daniel Day-Lewis là người khiến các nhà nghiên cứu điện ảnh đau đầu trong việc phân loại. Họ luôn có thể xếp các diễn viên theo từng nhóm diễn xuất riêng, thường thuộc hai nhóm: Chú trọng biểu hiện bên ngoài kiểu Mĩ như Marlon Brando​, hay đào sâu vào nội tâm nhân vật kiểu Anh của Laurence Olivier​. Nhưng Day-Lewis rất khó để đặt vào một chỗ cố định nào đó. Ông là cả hai, và không thuộc nhóm nào cả. “Ông ấy có được sự biến đổi nội tâm và hoàn toàn trở thành người khác của Olivier, vừa được bao phủ bởi sức sống hoang dại của Brando” Gleiberman viết. “Đó là một sự biến đổi từ trong ra ngoài, và từ ngoài vào trong.” Hay nói cách khác, là lối nhập vai triệt để, không tì vết.

Gốc rễ của lối diễn này, có thể đến từ những kí ức tuổi thơ ám ảnh của Day-Lewis. Là một đứa bé Do Thái và có phần ương bướng, cậu thường xuyên bị bắt nạt tại các ngôi trường Luân Đôn. Để tồn tại, cậu buộc phải học cách đổi ngữ âm trong giọng nói, cũng như vào một vai nào đó giữa đám đông. “Một đứa trẻ bình thường” là vai diễn đầu tiên của Day-Lewis, trong đời thật. Đó là nguồn gốc cho nhu cầu phải “trở thành một ai đó” mà ông từng nói đến sau này. Và là lí do khi lần đầu tham gia diễn xuất trong vở kịch trường ở tuổi 14, Day-Lewis miêu tả nó là “thiên đường”. Ông không diễn theo nghĩa trở thành người khác, mà biến nhân vật trở thành chính mình. Ông không xuất hiện trên màn ảnh như những phiên bản khác của mình, mà muốn chuyển đổi, đưa diễn xuất thành một trải nghiệm “bên ngoài thân thể”.

Người duy nhất 3 lần thắng giải Oscar

Nhưng lối diễn này không hề hoàn hảo. Nó cực kì thiếu hoàn hảo. Càng về sau trong sự nghiệp, thời gian giữa các vai diễn của Day-Lewis càng dài ra, từ 3 đến 5 năm. Nhiều người cho rằng đó là thời gian ông cần để tạm biệt con người tạo ra từ vai diễn. Ông trở thành một kiểu Stanley Kubrick​ của giới diễn viên. Day-Lewis cũng không thể bước lên sân khấu kịch yêu thích được nữa, kể từ vai chính trong vở Hamlet vào năm 1989. Khi ấy, ông đổ sụp xuống sàn ở cảnh Hamlet nhìn thấy hồn ma vua cha, khóc nhiều đến mức không thể tiếp tục. Về sau, Day-Lewis nói rằng đã thực sự nhìn thấy hồn ma của cha mình lúc đó. Với điện ảnh, nơi có các khoảng nghỉ giữa các cảnh quay, ông có thể tiếp tục. Còn sân khấu kịch thì ông không thể.

Đó là lí do vì sao Day-Lewis biến mất vào cuối thập kỉ 90, mà không một ai tìm ra được. Về sau, người ta biết rằng ông đã đến Florence để học làm… thợ đóng giày. Ông cũng từng làm nhiều nghề khác giữa các vai diễn, chủ yếu để không nghĩ gì đến vai diễn trước. “Đời tôi ngoài trường quay hoàn toàn đi theo sự tò mò cá nhân,” Day-Lewis nói với tờ Observer vào năm 2008. “Rất cần thiết để tránh khỏi các vai diễn một thời gian. Đổi lại, một cách tự nhiên, nó sẽ giúp tôi trong các vai diễn sắp tới.”

Day-Lewis cũng không có khát vọng trở thành một ngôi sao. Ngay từ ngày còn trẻ, ông đã giữ thói quen tránh mặt truyền thông, cũng như giữ bí mật về cuộc sống riêng. Ông có một mối liên hệ sâu sắc với thiên nhiên đồng quê, và đã đưa cả gia đình đến sống tại hạt Wicklow, Ireland, nơi nổi tiếng với những cánh đồng hút tầm mắt, từ năm 1997. Một lí do khác là vì nơi đây gợi đến những sáng mùa hè tuyệt đẹp trong kí ức, khi ông cùng bố dạo chơi qua những con đường dọc bờ biển lộng gió ở bờ tây Ireland. “Đây là nơi tôi hồi phục lại chính mình,” ông nói. Hồi phục lại sau mỗi nhân cách ông khổ công tạo ra và khổ công đánh mất đi.

Nhưng thời gian để chia tay một nhân vật có thể đã trở nên quá dài với Day-Lewis, và ông quyết định giã từ sự nghiệp. Người thiệt hại không ai khác chính là khán giả, và cả giới điện ảnh, với sự nuối tiếc được tờ The Vice​ thốt lên trong tít báo: “Daniel Day-Lewis đã bỏ rơi chúng ta.” “Bỏ rơi” là từ chính xác. Nghề diễn với Day-Lewis luôn là chuyện riêng tư, một mối quan hệ hai chiều. Khán giả hay bất kì điều gì khác chưa bao giờ có thể xen vào. Ở lần biến mất cuối thập kỉ 90, ông chỉ được kéo lại bởi Martin Scorsese​ với Gang of new york​ (Băng đảng New York, 2002). Nhưng lần này, với thông báo chính thức như một phép lịch sự Hiệp sĩ (Day-Lewis được phong tước Hiệp sĩ vào năm 2014), không ai có thể kéo ông lại được nữa.

Quên mật khẩu

Đăng Ký