Điện Ảnh Và Cho Đến Khi Chúng Ta Được Là Chính Mình

Tôi nghĩ chúng ta chỉ cần yêu và được yêu, chúng ta không cần sự khác biệt, mà là sự hòa nhập, được hòa vào niềm vui chung, cùng cảm nhận những nỗi buồn không lời và sống với chính bản thân mình. Cũng giống như bài hát kinh điển của The Beatlle, "Tất cả những gì chúng ta cần chỉ là tình yêu". Và yêu là yêu, sẽ không có gì khác biệt trong tình yêu.

Góc Nhìn Điện Ảnh

Nhân sự kiện Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết công nhận quyền tổ chức hôn nhân đồng tính trên khắp nước Mỹ vào ngày 26-06-2015, một thời đại mới đã đến với cộng đồng LGBT ở Mỹ, chúng ta hoàn toàn có thể hi vọng tuyệt đối về một nơi tình yêu được tự do. Đồng thời, đây cũng là một cột mốc đáng nhớ trong lịch sử điện ảnh thế giới, bởi đề tài tình yêu đồng tính luôn ít nhiều tạo nên làn sóng dư luận lẫn trong giới phê bình, từ các rạp chiếu phim cho đến các giải thưởng lớn… Nhưng hơn hết, những bộ phim ấy phần nào cũng khơi dậy một tiếng nói cần thiết về sự thật luôn tồn tại trong mỗi người, và nhờ vào các mối tình điện ảnh ấy, sự thật ấy dần hiển lộ và buộc phải được thốt lên, một cách mạnh mẽ nhất.

Cho đến bây giờ, nếu loài người vẫn còn mãi mê đắm đi tìm định nghĩa hay bất kỳ lý giải nào có thể chấp nhận được về tình yêu, thì hẳn là họ chưa bao giờ yêu. Yêu chỉ là yêu thôi. Yêu không suy tính, không cần giải thích, cũng không cần phải chứng minh bằng những điều mà đối phương yêu cầu. Yêu là bản năng, là món quà của tự nhiên ưu ái dành cho con người. Nhưng đồng thời, yêu cũng là nguồn gốc của những nỗi buồn thời đại, mà qua điện ảnh, chúng ta phần nào thấy được hạnh phúc lẫn đau khổ trong tình yêu. Chính vì yêu chỉ là yêu “Love is love”, nên làm sao người ta có thể che dấu đi những nỗi niềm khuất tất sâu xa nhất của bản thân mình, đặc biệt là giới tính thật của chúng ta.

Giờ đây, tôi đang nhớ lại những nhân vật trong các bộ phim đồng tính hay nhất, nhưng mang phong vị của một nỗi buồn không lời, từ sâu thẳm trong ẩn ức của họ khi phải kìm nén trong tuyệt vọng. Và qua đó, nền điện ảnh đã âm thầm góp phần giúp cho người xem nhận ra những thiếu sót của bản thân, về những cuộc sống khác, về những con người khác, mà đôi khi vì định kiến xã hội, hoặc vì vô tâm, người xem đã lãng quên họ.

Nhưng điện ảnh có sức mạnh, một sức mạnh có thật. Chúng ta chỉ có thể thay đổi khi ở vào hoàn cảnh của người khác, trở thành họ, hiểu được họ, để cảm thông với họ. Điện ảnh làm được điều đó, khi chúng ta đang mê đắm trong từng thước phim và lâu rất lâu về sau, hoặc có thể là mãi mãi.

Bộ phim đầu tiên mà tôi muốn nhắc đến là một siêu phẩm, một tác phẩm để đời của đạo diễn Lý An – Brokeback Mountain (Núi Brokeback), với bộ đôi diễn viên Heath Ledger và Jake Gyllenhaal vào vai các chàng cao bồi yêu nhau. Diễn xuất tuyệt vời của cả hai khiến tôi như nhìn xuyên qua lớp vỏ giới tính bên ngoài, để thấy nỗi đau và sự yếu đuối, và tình yêu chân thành của họ từ bên trong. Ca khúc “I don’t want to say goodbye” trong phim trở thành ca khúc yêu thích của tôi trong một thời gian dài. Trên ngọn núi hoang vu cô độc, tình yêu của hai người đàn ông như một bản hòa tấu chậm rãi, buồn bã được phát ra từ một chiếc guitar xưa cũ. Bộ phim để lại những dư âm khó quên và trở thành một hiện tượng đặc biệt trong giới. Từ tháng 1 tới 2/2006, Brokeback Mountain gặt hái số lượng giải thưởng nhiều hơn hai bộ phim kinh điển là Schindler’s List và Forrest Gump cộng lại. Phim lên ngôi tại giải thưởng Quả cầu vàng của Hiệp hội Báo chí nước ngoài. Tuy nhiên, bộ phim lại không giành được giải cao nhất của Oscar 2006, đó như một cú dội nước lạnh vào người hâm mộ cũng như những nhà phê bình điện ảnh chân chính. Việc Oscar “sợ hãi” trong việc trao giải cho Brokeback Mountain phần nào thể hiện sự yếu đuối, lạc hậu của hội đồng trao giải năm đó. Sau khi vấp phải một làn sóng chỉ trích đặc biệt lớn chưa từng có, thì sau đó, các giải thưởng của Oscar cũng cố gắng ghi nhận các tác phẩm hoặc nhân vật đồng tính hơn, thể hiện qua những chiến thắng của Milk, The Kids Are All Right hay mới đây nhất là Dallas Buyers Club. Nhưng ở thời điểm 10 năm về trước, đồng tính vẫn còn là một chủ đề khá mới mẻ, không hề được sẵn sàng đón nhận và thất bại của Brokeback Mountain tại Oscar 2006 là minh chứng rõ ràng nhất cho điều đó.

brokeback_mountain_by_alexkoim-d3csk6k

Brokeback Mountain mang về giải Đạo diễn xuất sắc cho Lý An, Kịch bản chuyển thể xuất sắc cho Larry McMurtry cùng Diana Ossana, và Nhạc nền trong phim xuất sắc cho Gustavo Santaolalla tại Oscar 200

Nhưng cho đến tận bây giờ, Brokeback Mountain đã chứng minh một sự thật của nền điện ảnh tự do: Giải thưởng không phải là điều quan trọng quyết định thành – bại của bộ phim, mà chính là thông điệp và sức mạnh trong tính nhân bản mà bộ phim đó mang lại. Chuyện tình trên núi Brokeback vẫn sống mãi trong lòng người xem, tôn vinh sự thật và dám phá bỏ những điều cấm kỵ mà không phải ai cũng dám đón nhận.

Một bộ phim khác cũng có sức lay động không kém, đó là Người cô độc – A single man (2009) của đạo diễn Tom Ford với diễn viên chính: Colin Firth và Julianne Moore. Bộ phim được chuyển thể từ tiểu thuyết của nhà văn Christopher Isherwood. Giáo sư George, vai diễn của Colin đã khắc họa mỗi nỗi buồn sâu thẳm giữa một cuộc sống chuẩn mực, đan xen cùng cuộc tình bất tử với người tình đã chết – Jim. Thế giới tồn tại trong George không dễ dàng, người xem đã chứng kiến sự nỗ lực trong từng ngày như bao nhiêu ngày khác của ông để có thể sống cuộc sống của một người gần như đã chết. Và George là tù nhân của sự sống. Nỗ lực để hòa nhập vào số đông, nỗ lực để tận hưởng niềm vui bình dị như bao người, nỗ lực để vượt qua những định kiến tai quái và ích kỷ của xã hội, nỗ lực để được nhẹ nhõm với hình bóng của người bạn đời đã gắn bó cùng ông suốt 16 năm. Và cho đến khi được giải phóng khỏi sự giam cầm của sự sống, cũng là lúc ông ra đi – một cái chết nhẹ nhàng và êm ái, một sự giải thoát tất yếu đến từ cuộc đời cô độc và buồn bã của mình.

singleman1

Vai diễn giáo sư người Anh George đã mang lại cho Colin Firth đề cử giải Oscar ở hạng mục Nam diễn viên chính

Nỗi buồn và sự cô độc do khác biệt giới tính đã được điện ảnh khắc họa đậm nét qua những câu chuyện mà nhân vật chính từ người bình dân nhất cho đến nhà khoa học lừng danh nhất. Chẳng hạn như thiên tài giải mã thời Thế chiến thứ 2, Alan Turing trong phim The Imitation Game (2014) của đạo diễn Morten Tyldum, do Benedict Cumberbatch thủ vai chính. Trong phim, có một câu thoại mà rất ít người có thể quên, trong cơn giận giữ và ức chế, Alan nói : “Họ đánh tớ vì tớ giỏi hơn họ” và nhận lại câu trả lời từ người mà sau này Alan đem lòng yêu mến, và dùng tên của cậu cho bộ máy giải mã thần kỳ của mình, Christopher: “Họ đánh cậu vì cậu khác biệt.” Vào thời đó, dù cho Alan đã có những đóng góp to lớn để rút ngắn thời gian chiến tranh, nhưng ngay cả chính phủ còn hiểu sai về nguyện vọng và giới tính thật của ông. Con người có một thứ bản năng chưa thể cắt bỏ trong việc muốn tiêu diệt những thứ khác họ, thứ bản năng giúp họ sống sót từ thời nguyên thủy nhưng gây cản trở trong tiến trình phát triển xã hội. Một trong những phân đoạn là khiến tôi khó quên nhất, đó là khi gần cuối phim, Alan rấm rứt khóc trên bờ vai của cô bạn tri kỷ Joan Clark (Keira Knighley), ánh mắt không khỏi giấu đi sự sợ hãi và tuyệt vọng trước sự truy đuổi của một xã hội đạo đức giả, nhưng đồng thời, ánh mắt của ông khi nhìn Chirstopher, mà hiện thân là cái máy giải mã mà ông tạo nên, đầy trìu mến và an ủi. Bi kịch của Alan chính là ông đã dành những năm tháng sung mãn nhất cuộc đời để giải những bí mật, nhưng lại phải che giấu và bị đày đọa bởi chính bí mật của bản thân. Câu thoại ấn tượng nhất của bộ phim “Đôi khi những người mà chẳng ai nghĩ rằng họ sẽ làm được gì lại chính là những người làm nên những điều không ai có thể tưởng tượng” cũng trở thành một trong những best quotes của những người yêu điện ảnh.

Christopher-and-Turing1

Imitation Game được đề cử Oscar 2015 cho “Phim hay nhất” và “Nam chính xuất sắc nhất” dành cho Benedict Cumberbatch.

Con người không chỉ yêu nhau vì hấp dẫn giới tính, để duy trì nòi giống, con người có thể yêu nhau bằng tâm hồn, bằng sự ngưỡng mộ hay thán phục, hoặc bằng cả những nguyên do vô hình. Tình yêu không còn là một phần của tình dục, mà tình dục trở thành một phần của tình yêu. Khi được sống trở thành quyền cơ bản, thì yêu và được yêu cũng phải là quyền cơ bản.

Trong khi đó, thân phận người đồng tính đã phải chịu rất nhiều thiệt thòi suốt chiều dài lịch sử. Ở nước Anh thời thế chiến, đồng tính được xem như một căn bệnh và phải điều trị bằng thuốc tăng hóc-môn, như được miêu tả trong The Imitation Game. Đồng tính bị khinh ghét và kỳ thị đến mức ghê tởm ở Mỹ, mà bộ phim Dallas Buyers Club (2013) đã khắc họa phần nào. Họ được xem là nguyên nhân lây nhiễm AIDS, cũng như một nỗi nhục đối với hình ảnh cao bồi mạnh mẽ. Nhân vật Rayon của Jared Leto còn bị cha ruột từ mặt khi muốn sống thật với bản thân mình. Tôi nhớ đến một cảnh đã khiến tôi nghẹn ngào về Rayon, đó là khi cô thổ lộ “em muốn được xinh đẹp”. Khát vọng để trở thành một người con gái xinh đẹp vừa chông gai và quá đỗi mong manh với Rayon. Cho đến khi sắp chết, cô vẫn không ngừng mong mỏi được sống, tiếp tục sống trong hình hài của một cô gái, với giới tính thật và con người thật của mình. Tôi còn nhớ trường đoạn Rayon vì muốn giúp đỡ Ron (vai diễn của Matthew McConaughey), mà cô phải gồng mình về nhà vay tiền người cha giàu có, trong bộ dạng của một người đàn ông, mặc áo vest, đi giày tây, thắt cravat, cột lại tóc ngay ngắn, hình ảnh mà ba của Rayon muốn thấy ở đứa con trai duy nhất của mình.

article-2403307-1B7CC4F0000005DC-171_634x298

Vai diễn Rayon trong Dallas Buyers Club đã mang về cho Jared Leto giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất tại Oscar 2014

Mặt khác, ở một lục địa xa xôi hơn, những người yêu điện ảnh hẳn sẽ khó quên với bộ phim Happy Together (1997) của đạo diễn lừng danh người Hong Kong, Vương Gia Vệ, được coi là một trong những bộ phim thành công nhất về tình yêu đồng giới nhưng không đề cập sự phân biệt đối xử, sự kỳ thị hay những rào cản xã hội đối với người đồng tính, dù bối cảnh là ở Châu Á. Để giảm tải đi sự nặng nề vốn có trong những mối xung đột tình yêu giữa hai người đàn ông, Vương Gia Vệ đã dành những góc hình đẹp nhất dành cho tình yêu của Lê Diệu Huy (Lương Triều Vỹ) và Hà Bảo Vinh (Trương Quốc Vinh), với gam màu xanh rực rỡ, đan cài với những thước phim đen trắng, nỗi buồn của hiện tại song hành cùng hạnh phúc của quá khứ, như hai phần không thể thiếu trong cuộc sống, và trong tâm trạng của những người đang yêu. Bộ phim ám ảnh với nhiều cảnh quay ấn tượng, giàu tính ẩn dụ để mô tả cho từng sắc thái của mối tình mãnh liệt này, hạnh phúc, buồn bã, giận giữ, hờn ghen, chia ly, tái hợp và cuối cùng là cô đơn.

buenos-aires-zero-degree-the-making-of-happy-together-movie-poster-1020547597

“Với tôi, hạnh phúc bên nhau có thể là giữa hai người, cũng có thể là giữa một người và quá khứ của anh ta. Tôi nghĩ, một lúc nào đó khi một người có thể yên bình với quá khứ của bản thân, đó là thời điểm cho sự bắt đầu của một mối quan hệ mới, có thể đem đến hạnh phúc trong tương lai” – Lời giải thích của đạo diễn họ Vương khi nói về tựa đề của bộ phim Happy Together

Để có thể nói hết, nói đủ và nói hay về các bộ phim có chủ đề này, tôi nghĩ là mình chưa đủ sức. Bởi tình yêu thật sự vốn đã khó nói thành lời, khó viết thành chữ, khó làm thành phim, huống hồ là đặt trong một hoàn cảnh là khi tình yêu ấy, hoặc là không muốn, hoặc là không được phép được công khai thể hiện thì lại càng khó hơn. Tuy nhiên, thế giới điện ảnh của ngày hôm qua và ngày hôm nay đã không ngừng tự đặt ra những câu hỏi để giúp người xem tự vấn và đi tìm con người thật của chính mình.

Những niềm vui và nụ cười hôm nay của người dân Mỹ, đã phải đánh đổi bằng nhiều nước mắt, nỗi đau, và cả cái chết. Những số phận nhỏ nhoi bị thời gian xóa nhòa mà chúng ta không biết, nhưng đã thật sự tồn tại. Họ được tái hiện bằng các nhân vật trên màn ảnh, gần gũi và ngay trước mắt. Những bộ phim đã khơi dậy một trong những điều đẹp đẽ nhất của con người, bên cạnh đức hi sinh, là sự đồng cảm.

Nhưng cuối cùng, điều tôi mong mỏi nhất là sự khác biệt sẽ không còn nữa, sau này sẽ không còn ai đoái hoài về sự khác biệt giới tính của nhau. Tôi nghĩ chúng ta chỉ cần yêu và được yêu, chúng ta không cần sự khác biệt, mà là sự hòa nhập, được hòa vào niềm vui chung, cùng cảm nhận những nỗi buồn không lời và sống với chính bản thân mình. Cũng giống như bài hát kinh điển của The Beatlle, “Tất cả những gì chúng ta cần chỉ là tình yêu”. Và yêu là yêu, sẽ không có gì khác biệt trong tình yêu.

"Một trong những điều tôi không thể làm quen với tuổi trẻ của tôi là sự khác biệt mà tôi tìm thấy giữa cuộc sống và văn học" (James Joyce)

Quên mật khẩu

Đăng Ký