Mùa Hè Chiều Thẳng Đứng (2000) Có Một Hà Nội Trong Tôi

Bình Luận Phim Phim Xuất Sắc Phim Đương Đại Toàn Bộ Phim
9

Xuất sắc

9.8

Điểm bạn đọc

Mùa Hè Chiều Thẳng Đứng, tác phẩm cuối cùng trong bộ triogy về cuộc sống của những con người Việt Nam của đạo diễn Trần Anh Hùng, một đạo diễn người Pháp gốc Việt.

Bộ phim là cảm hứng của Trần Anh Hùng trong những ngày ông cùng vợ, diễn viên Trần Nữ Yên Khê, dạo bước lang thang phố cổ của Hà Nội những năm 90 của thế kỷ 20. Trong bộ ba tác phẩm của ông, bước qua nét bạo lực nhuốm máu của Xích Lô (1995), cuộc sống đầy chất thơ trong tác phẩm đầu tay Mùi Đu Đủ Xanh (1993) của những con người Sài Gòn những năm 1950, Mùa Hè Chiều Thẳng Đứng (2000) hiện lên cuộc sống thanh bình, những thói quen sinh hoạt cùng cái tình người của một gia đình người Hà Nội. Một bộ phim rất kiệm lời, sử dụng những khuôn hình để kể chuyện về những con người sống trong hoài niệm của văn chương, nhiếp ảnh và nhạc Trịnh.

Bộ phim mở đầu với cảnh thức giấc của hai anh em Hải và Liên, họ dậy sớm chuẩn bị cho ngày giỗ của bố mẹ, tập thể dục, trò chuyện và cùng nhau đi ăn sáng dưới nền nhạc bài Pale Bue Eyes của The Velvet Underground. Hai anh em trông như một cặp tình nhân vui vẻ, cùng nhau làm mọi việc. Và Liên đã hỏi anh mình rằng: “Anh có nhớ hôm qua khi chúng mình đi qua ngã từ Hàng Cá, Chả Cá không? Phố rất đông người và lúc đó em có một cảm giác lạ. Em thấy người ta nhìn chúng mình như một cặp vợ chồng, anh có bao giờ có cảm giác đó không? Nói cho cùng chắc người ta đã nhìn chúng mình như vậy từ lâu rồi mà mình không biết.”

Sau ngày giỗ quây quần cùng gia đình, bà con, Liên và hai chị gái của mình là Sương và Khanh, ngồi kể cho nhau nghe về chuyện của bố mẹ, về cuốn sách mới sắp xuất bản của Kiên, chồng của Khanh. Chị cả Sương toát lên sự chín chắn, chị Khanh đằm thắm và Liên vẫn như một đứa em trẻ, tinh nghịch và lém lỉnh. Ở họ toát lên sự đầm ấm, khăng khít khó rời, nhưng khi mỗi người quay trở lại cuộc sống riêng, họ đều đang đứng ở ngã ba đường, bối rối và cô đơn. Nỗi buồn của họ nhẹ và phảng phất, như nắng chiều dịu dàng, những cảnh phim được quay cận cảnh để ghi lại tất cả những cử chỉ cơ thể, những khuôn mặt người. Những cảnh đối thoại rất chậm rãi, để máy quay không bỏ sót những cử chỉ của ánh mắt, đôi môi tạo nên cảm xúc về hình thể mà ở đó chế ngự người xem khiến ta cảm thấy bình yên với những cuộc hội thoại rất đỗi giản dị.

Mỗi năm đều có hai lần mặt trời chiếu thẳng đứng và ở Hà Nội, thời gian đó là mùa hạ, cách nhau khoảng một tháng và được gọi là ngày hoàng đạo. Đó là khoảng thời gian ban ngày rất dài và nắng rực rỡ.

Tựa phim của đạo diễn Trần Anh Hùng khi dịch thô từ tiếng Pháp sang tiếng Việt có nghĩa “phương chiếu thẳng đứng của mặt trời ngày hè”. Đó là một tựa phim mang ý nghĩa ánh mặt trời trong những ngày hoàng đạo đó, đủ rực rỡ, gay gắt, chói sáng để soi rõ những góc tối âm u trong tâm hồn mỗi con người, mà ở đó họ có những nỗi buồn, những ký ức, chuyện riêng, những mâu thuẫn trong nội tâm và cả những trăn trở về tương lai.

Cặp vợ chồng anh chị cả Sương và Quốc, tuy đã có một đứa con, nhưng Quốc lại tỏ ra thích những chuyến công tác dài ngày khi anh đi chụp ảnh cho hội thực vật Hà Nội để ở đó, anh có thời gian chăm sóc cho gia đình riêng bí mật của mình thì Sương cũng chơi vơi trong mối tình cùng chàng doanh nhân Sài Gòn không tên. Kiên và Khanh, đôi vợ chồng luôn tỏ ra gắn kết và đắm thắm. Chuyện tình của họ càng bền chặt hơn khi Khanh mang thai đứa con đầu lòng và cô vui sướng biết bao khi trong một dịp đặc biệt có thể nói với hai chị em của mình. Còn Kiên, người đang ngắc ngứ đoạn kết cho cuốn sách đầu tay của mình, lặn lội vào Sài Gòn tìm cảm hứng và trải qua cảm giác lãng mạn với một người phụ nữ xa lạ, một cảm giác rất khác với sự bình yên, bình yên đến nhàm chán và đôi khi cả vô vọng mà anh vẫn sống. Người em trai Hải, vẫn đang loay hoay những vai phụ trong những bộ phim mà anh biết khi chiếu, chắc chắn sẽ bị cắt. Còn Liên, cô em gái út ngây thơ trong trắng, mang trong mình mơ ước và khát khao tìm được tình yêu của cuộc đời. Tất cả những câu chuyện về cuộc đời các nhân vật trong phim đều rất đời, bình dị, không có cao trào, không mở đầu, không kết thúc.

Cuộc sống của mỗi nhân vật đều mở đầu bằng những nhịp điệu rất chậm rãi, như một nốt trầm trong một bản nhạc được tích tự trong đời sống của những con người Hà Nội thuở xưa. Họ rất coi trọng những nề nếp gia đình, thói quen sinh hoạt, tách biệt với lối sống hiện đại hối hả, một gia đình trung lưu coi trọng sự yên ổn và ghét sự thay đổi. Và ngay cả khi sự thật trong mỗi con người được phơi bày, sáng tỏ, nhịp phim cũng biến chuyển rất ít mà xoay quanh sự biến chuyển ấy và những phút suy ngẫm và như đạo diễn Trần Anh Hùng đã nói về cái phẩm tính “nghệ thuật là sự thật được đeo mặt nạ”, khiến người xem, bằng cả tâm hồn, cảm xúc và kinh nghiệm phải truy đuổi tận cùng ngôn ngữ điện anh mà Trần Anh Hùng tạo nên để từ đó khám phá ra chiếc mặt nạ đó trong mỗi con người, mỗi bản thể.

Nghệ thuật sắp đặt và ngôn ngữ hội họa được Trần Anh Hùng sử dụng tối đa trong những tác phẩm của ông, sắc màu đậm với gam màu trắng- đỏ- xanh đặc trưng như một nhân vật hiện hữu trong phim, vô hình nhưng tác động tới những nhân vật bên cạnh. Một bức tranh được phối màu đa diện để phác họa nhịp điệu bất tạn của tình yêu, cuộc sống và tuổi trẻ.

Tôi đặc biệt thích những phân cảnh trong ngày giỗ mẹ của ba chị em đầu phim, khi những người đàn ông ngồi với nhau, nói chuyện với nhau về những bức ảnh, những dự định, những người phụ nữ dưới bếp làm cơm thắp hương và cùng nhau khe khẽ hát bài “Nắng thủy tinh” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Có thể nói, chưa bao giờ nhạc Trịnh lại được sử dụng nhiều và tinh tế đến vậy trong một bộ phim Việt Nam. Hay như cảnh sau bữa cơm, mọi người cùng nhau ngồi quây quần uống nước chè, hút thuốc, ca sĩ Vũ Thanh Xuân liền đánh đàn guitar và tất cả mọi người cùng nhau hát bài “Cuối cùng cho một tình yêu”, thơ của nhà thơ Trịnh Cung và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn phổ nhạc, gam màu xanh được đạo diễn Trần Anh Hùng phủ lên toàn bộ khung hình khiến cho mọi thứ thật nhẹ nhàng, bình yên. Một phân cảnh sao mà tình và yên bình đến thế.

Tôi rất thích xem bộ phim này vào buổi sáng, đặc biệt là trong một ngày nghỉ. Ở bộ phim, tôi tìm thấy sự bình yên cho riêng mình. Tôi cũng đặc biệt thích những bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, của nhóm the Velvet Undergound, Lou Reed, Arab strap, The Married Monk cùng hai bài thơ “Thích toàn mùa” và “Trên quả đất mùa” của nhà thơ Trần Dần mà hai diễn viên Lê Khanh và Nguyên Như Quỳnh đọc trong OST của bộ phim. Một bộ phim đẹp như một bức tranh, dịu dàng như một bài thơ và phảng phất nỗi buồn như những bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Một bộ phim đáng để những người yêu điện ảnh và yêu Hà Nội xem đi xem lại nhiều lần.

Tổng kết

Một bộ phim đáng để những người yêu điện ảnh và yêu Hà Nội xem có thể xem nhiều lần trong suốt quãng đời của họ.
9

Xuất sắc

“Two years he walks the earth. No phone, no pool, no pets, no cigarettes. Ultimate freedom. An extremist. An aesthetic voyager whose home is the road. Escaped from Atlanta. Thou shalt not return, 'cause "the West is the best." And now after two rambling years comes the final and greatest adventure. The climactic battle to kill the false being within and victoriously conclude the spiritual pilgrimage. Ten days and nights of freight trains and hitchhiking bring him to the Great White North. No longer to be poisoned by civilization he flees, and walks alone upon the land to become lost in the wild. --Alexander Supertramp, May 1992” ― Christopher McCandless

Quên mật khẩu

Đăng Ký