Người Bất Tử

Bình Luận Phim Phim Chiếu Rạp
5

Trung Bình

5.9

Điểm bạn đọc

Victor Vũ có lẽ là đạo diễn duy nhất hiện tại dám khai phá những dòng phim “cũ người mới ta” ở thị trường nội địa. Sau Lôi Báo, phim siêu anh hùng đúng nghĩa đầu tiên, anh tiếp tục với Người Bất Tử, phim giả tưởng giật gân lấy chủ đề bùa ngải. Có lẽ đây cũng là phim Việt đầu tiên có bối cảnh kéo dài qua 3 thế kỉ, với nhiều thời đại đan xen, chạm đến nhiều yếu tố siêu nhiên khó nhằn.

Tuy vậy, trân trọng nỗ lực mở đường không đồng nghĩa với mù quáng tung hô tác phẩm. Người Bất Tử tiếp tục mắc phải những vấn đề mà Lôi Báo đã mắc, không thể vươn mình thành một tác phẩm ổn thỏa. Tất cả xuất phát từ một kịch bản lộn xộn về chi tiết, thiếu định hướng về thể loại, tuân theo công thức thái quá và vô cùng yếu ở khoản xây dựng nhân vật.

Phim mở đầu bằng cảnh An (Đinh Ngọc Diệp) thức giấc ở một bờ biển xa lạ. Cô thường xuyên mộng du đến những nơi chốn quen thuộc trong tiềm thức, mà không rõ vì sao. Theo lời thầy bói, An đang bị những nơi chốn ám ảnh triệu hồi. Vốn đang tuyệt vọng vì con gái mắc bệnh nặng, An bắt xe đến một hang động hẻo lánh nhưng thân quen trong tiềm thức, mong tìm thấy một cơ may nào đó. Ở đây, cô tìm thấy một quyển nhật kí từ thế kỉ 17. Theo từng dòng chữ, câu chuyện kì lạ về cuộc đời chủ nhân quyển sổ Hùng (Quách Ngọc Ngoan) mở ra.

Sử dụng giấc mơ là cách khôn ngoan để mở đầu một tác phẩm nặng tâm linh, ở một nền điện ảnh kiểm duyệt khắt khe như Việt Nam. Tuy vậy, cách làm này khiến Người Bất Tử gặp rắc rối ngay ở khâu cơ bản: Xác định nhân vật chính. Một phim có thể có rất nhiều nhân vật, nhưng trừ trường hợp đa tuyến, chỉ có một nhân vật chính. Đó là người sẽ trải qua các biến cố, thay đổi và trưởng thành trong phim. Câu chuyện của người đó chính là xương sống của câu chuyện. Nếu không có xương sống, không thứ gì đứng vững được.

Trong Người Bất Tử, ở mở đầu và kết thúc, An là nhân vật chính. Cô phải trải qua hành trình dài và nguy hiểm để cứu con gái. Thế nhưng, suốt thời lượng ở giữa, Hùng mới là người duy nhất xuất hiện, với một hành trình còn dài hơn về tình yêu và thù hận. Người Bất Tử không giống một, mà là đến hai bộ phim được lắp ghép vụng về. Ở trường hợp này, nhiều đạo diễn kinh nghiệm sẽ lựa chọn hình thức kể song song, và biến thành song tuyến, nhưng Victor thì chọn cách lắp đầu gắn đuôi. Điều này vừa khiến khán giả khó theo dõi, vừa khiến mọi dụng ý sau đó bị đổ bể. Ví dụ như chúng ta không thể cảm động khi các cảnh về con gái An xuất hiện, bởi cô bé chẳng liên quan gì đến những phần trước đó.

Đó là về cấu trúc, còn nội dung, Người Bất Tử sở hữu một cốt truyện dù đơn giản vẫn rối rắm, bởi không xác định được thể loại chủ đạo muốn hướng đến. Phải nói rằng kịch bản phim, do Victor Vũ và biên kịch Kay Nguyễn cùng chắp bút, có hơi tham lam khi muốn gom vào tất cả các yếu tố ăn khách của nhiều thể loại khác nhau. Có khi, tôi cảm thấy như đang xem một phim xã hội đen giành địa bàn kiểu Hồng Kông thập niên 90. Khi khác là phim kinh dị với các màn jumpscare điển hình. Khi khác lại là phim giật gân có yếu tố tâm thần… Nhịp phim gãy nát là điều không thể tránh, ảnh hưởng đến một yếu tố quan trọng khác: Không khí phim. Người Bất Tử không có được một không khí riêng, nhất quán để cuốn hút chúng ta.

Bên cạnh đó, phim rất nghèo nàn về chi tiết và đặc biệt là xây dựng nhân vật. Gần như các biên kịch không hề quan tâm đến việc tạo lớp nền cho cả vai chính lẫn phụ và dễ dãi trong thể hiện dụng ý. Muốn cho người xem biết Hùng và Liên yêu nhau thắm thiết? Cho một cảnh đuổi bắt. Muốn cho Hùng biết về âm mưu của anh trai? Cho một cảnh nghe lén. Muốn giải quyết mâu thuẫn về việc các nhân vật gặp gỡ? Gọi một bà đồng chưa từng xuất hiện trước đó… Tất cả đều là lối dùng chi tiết cũ mòn của các phim thế kỉ trước, mang tính góp nhặt chứ không phải sáng tạo.

Các nhân vật đều không có tính cách và tâm lý rõ ràng, không mang đến cảm giác là những con người thật sự. Quách Ngọc Ngoan có diễn xuất ấn tượng ban đầu, với gương mặt đậm chất tài tử Hồng Kông, ăn khung hình, nhưng suốt cả phim chỉ có thế. Anh không tương tác thật sự với những người xung quanh, ví dụ như với người anh trai. Nếu tôi nhớ không lầm, họ còn không có câu thoại nào với nhau trước các màn bạo lực. Jun Vũ xinh đẹp nhưng theo kiểu bình hoa di động bởi thiếu sự khai thác hợp lý, chưa kể còn gặp điểm yếu về đài từ. Phim có nhiều nhân vật thừa thãi, như gã tay sai của Cường Seven. Tất cả họ cứ đi qua màn ảnh như những hình nhân.

Nói về đài từ, không thể không nói đến ngôn ngữ của phim. Là đạo diễn Việt Kiều, Victor Vũ có lẽ viết kịch bản bằng tiếng Anh rồi dịch sang tiếng Việt. Do đó, các đoạn thoại trong phim đều thuộc ngôn ngữ dịch, gượng gạo và khô cứng. Chỉ cần xem trailer, bạn có thể dễ dàng nhận ra điều này. Lời dịch sát đến từng từ, như câu It may expose you to the certain truths beyond your understanding thành Nó có thể đưa cô đến những sự thật vượt quá sự hiểu biết của cô. Trong phim, các câu thoại tương tự nhiều vô số kể. Với các phim của đạo diễn Việt Kiều, có lẽ nên có thêm chức danh “Biên tập tiếng Việt” – nghiêm túc chứ không đùa.

Victor Vũ là một trong những đạo diễn tốt nhất của điện ảnh Việt hiện nay, điều này không phải bàn cãi. Nhưng đó là khi anh làm phim với kịch bản chắc chắn của người khác, như Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh. Khi khai thác ý tưởng riêng, Victor Vũ vướng phải căn bệnh cá nhân chủ nghĩa, sa đà vào phô diễn hình ảnh nghệ thuật. Anh lặp lại ít nhất 2 lần trường đoạn Hùng bước đi với gương mặt tươi cười của một ông trùm. Các trường đoạn quay ngược thời gian với ngọn sóng thì không biết bao nhiêu lần. Những cảnh lặp đi lặp lại khiến thời lượng phim kéo dài đáng kể và không cần thiết.

Một người bạn của tôi nói rằng Người Bất Tử khá giống với The Fountain của Darren Aronofsky. Câu chuyện đầu xuất phát ở thế kỉ 17, về một người tìm kiếm sự bất tử. Câu chuyện thứ hai có một cô gái gặp vấn đề với bệnh tật, cần tìm cách chữa trị. Câu chuyện thứ ba mang màu sắc tâm linh huyền hoặc thì được chuyển thành đấu tranh giữa các nhân cách. Cá nhân tôi không phản đối, cho dù Người Bất Tử có bắt chước The Fountain đi nữa, hay hàng trăm phim cùng đề tài khác. Nếu như Người Bất Tử đạt đến phần nào chất lượng của chúng, hay thật sự mang đến một ý tưởng cụ thể và sâu sắc.

Bộ phim của Victor Vũ gặp vấn đề khi cố gắng giao thoa triết lí giữa các nền văn hóa khác nhau. Bùa ngải hại người là văn hóa phương Đông, còn hành trình tìm thấy sự đồng cảm, yêu thương nhân loại lại thuộc văn hóa phương Tây. Hãy xét cụ thể hơn về sự bất tử. Người phương Đông, như các vì vua, tìm kiếm sự bất tử vì mục đích thỏa mãn cá nhân. Họ muốn bất tử vì sợ cái chết. Người phương Tây, như các nhà giả kim, tìm kiếm sự bất tử vì mục đích nghiên cứu hoặc phụng sự xã hội. Họ muốn bất tử vì mong được sống. Hai não trạng hoàn toàn khác nhau.

Do đó, đoạn đầu của Người Bất Tử khá hợp lý, khi câu chuyện còn xoay quanh các mối quan hệ tình yêu, thù hận gia đình, nhưng đến lúc Khi Hùng lang thang qua vùng chiến trận, cảm nhận nỗi đau tha nhân và nói lên triết lí, ta lại cảm thấy sai lạc. Tương tự như thế, ta thấy ổn khi Hùng tham gia tranh giành quyền lực với tay đại tá người Pháp, nhưng lại không ổn khi Hùng bị ông ta nghiên cứu để “tạo ra đội quân Đông Dương thiện chiến”. Hợp lý về bối cảnh nhưng không hợp về văn hóa, như thể đang theo dõi nhiều bộ phim Đông Tây kết hợp với nhau. Trong khi đó, nếu chỉ chọn một hướng để phát triển, Người Bất Tử có thể hay hơn nhiều. Đây có thể là vấn đề chung của những người hưởng thụ văn hóa phương Tây, nhưng cố gắng tìm về phương Đông, như Victor Vũ.

Nhưng điều khiến Người Bất Tử trở nên dài đăng đẳng trong rạp chiếu bóng, là thiếu vắng tình người. Mọi triết lý, thay vì các lời thoại dài dòng, đều có thể được rút ra từ những điều giản dị nhất về tình cảm. Trong bộ phim này, không ai yêu thương ai. Một người anh sẵn lòng giết em để chiếm gia sản. Một người em mưu cầu bất tử để trả thù. Một người vợ nhạt nhòa, yếu đuối và không chung thủy… Tôi sẽ sẵn lòng xem một bộ phim mà ở đó, Hùng là kẻ thủ ác ngay từ đầu và học được điều gì đó bởi lời nguyền bất tử, chứ không phải cú twist đầy tính công thức về một nhân cách tà ác. Đổ lỗi tất cả cho một nhân cách ác thì dễ dàng làm sao, đơn giản như trong truyện cổ tích, có điều sẽ hủy hoại mọi thông điệp phim muốn truyền tải.

Phim có đôi chút ánh sáng đến từ cô gái làng chài do Thanh Tú thủ vai – người diễn đạt nhất trong tác phẩm này, với sự tự nhiên và tình cảm đáng tin. Đó là lúc Người Bất Tử phảng phất sự giản dị và chân thật, tiếc rằng quá ngắn ngủi. Các cảnh quay đẹp về các địa điểm thiên nhiên nổi tiếng có thể giúp ích cho du lịch. Một vài bài hát trong phim, như bản Ngày Chưa Giông Bão, có âm hưởng man mác phù hợp. Dù vậy, giá trị lớn nhất của Người Bất Tử dừng lại ở nỗ lực mở đường, chứ không phải chất lượng. Từ đây, các đạo diễn khác có thể tự tin hơn để khai thác thể loại giả tưởng còn xa lạ. Khi một bộ phim hay ra đời, người ta có thể nhớ lại rằng Người Bất Tử đã khởi đầu tất cả.

Tổng kết

Giá trị nằm ở nỗ lực mở đường hơn là chất lượng.
5

Trung Bình

Tốt nghiệp khoa Báo chí và Truyền thông trường ĐH KHXH và NV TP. HCM. Bắt đầu viết bình luận phim từ năm 2011 cho các báo, tạp chí, trang mạng điện ảnh.