Predestination (2014) Nghịch Lý Thời Gian

Bình Luận Phim Phim Đương Đại

Tôi hơi tiếc rằng mình đã đọc được một dị bản truyện ngắn All You Zombies của Robert A. Heinlein ngày bé trên báo, lấy bối cảnh ở Nhật, nếu tôi không nhầm. Vì thế, chỉ sau 15 phút đầu tiên của Predestination (Định mệnh), có nội dung phát triển từ truyện ngắn ấy, một phim khoa học giả tưởng khá mượt mà do Úc sản xuất với Ethan Hawke vào vai chính, tôi đã đoán được toàn bộ nội dung. Không có nghĩa rằng tôi đánh mất niềm hứng thú với tác phẩm này, nhưng sẽ tuyệt hơn nếu chúng ta xem bộ phim với tâm trí trắng tinh như một đứa trẻ.

Predestination có nội dung kể về một mật vụ đặc biệt (Ethan Hawke), sống ở năm 1992, phải quay ngược thời gian trở về năm 1975 để thực hiện nhiệm vụ cuối cùng: ngăn cản kẻ có biệt danh “Fizzle Bomber” (Kẻ đánh bom xì xèo) gây ra vụ nổ sẽ giết hại 10 ngàn người. Trong khi cố gắng tháo gỡ quả bom, anh bị phỏng nặng ở mặt gây biến dạng, và có một gương mặt mới. Một ai đó đã đến và giúp anh trở lại thời của mình.

Những bộ phim giả tưởng liên quan đến thời gian luôn phải đối mặt với hai nghịch lý, điều khiến nó không thể khả dĩ trong thực tế: một là việc con người không thể thay đổi quá khứ, bởi thời gian là một dòng chảy cứng, và hai là, nếu có thể thay đổi, tất cả những thay đổi đó sẽ diễn ra ở một thế giới song song, và dẫn đến tình trạng rối loạn bởi vô vàn khả năng. Ví dụ ở nội dung của Predestination, người mật vụ có thể thay đổi những gì đã xảy ra không? Nếu có, thì vụ đánh bom đã không xảy ra, và sẽ không dẫn đến nhiệm vụ mà anh được nhận. Nghĩa là sẽ chẳng có mật vụ nào quay về quá khứ cả, anh sẽ tự phủ nhận sự tồn tại của mình. Nhưng nếu như thay đổi đó diễn ra ở một thế giới song song, thì trong thế giới cũ, 10 ngàn người vẫn chết, điều anh làm là vô nghĩa.

Nhưng việc theo đuổi kẻ đánh bom chỉ diễn ra ở một ít thời gian. Còn phần lớn thời lượng phim, khán giả được đặt vào một cuộc đối thoại giữa người mật vụ, hiện đang giả làm người pha rượu vào năm 1975 để thu thập tin tức, và một khách hàng tên John. Hai người cá cược rằng John sẽ được một chai rượu nếu câu chuyện anh ta gây ấn tượng với người pha rượu. Đó là câu chuyện kỳ lạ về một cô bé mồ côi tên Jane đã lớn lên là phụ nữ, thậm chí sinh con, nhưng sau đó đã trở thành đàn ông.

Ngay cả khi tôi đoán biết được mọi cao trào, thì Predestination vẫn là một bộ phim được kể rất khéo léo và hấp dẫn, với vô vàn chi tiết đan xen, liên kết đến bí mật sau cùng. Mối quan hệ nhân quả được gói gọn trong câu hỏi kinh điển “quả trứng có trước hay con gà có trước” được nêu lên làm chủ đề chủ đạo, bởi việc du hành thời gian luôn phải đối mặt với câu hỏi: nguyên nhân có trước hay kết quả có trước, nguyên nhân dẫn đến kết quả, hay kết quả tạo ra nguyên nhân? Không dễ để tạo nên một đường dây mạch lạc với những câu chuyện như thế, nhưng anh em Michael và Peter Spierig đã xoay sở rất tốt, dẫn dắt người xem với những suy đoán, nghi ngờ, những câu thoại đầy ẩn ý, rải ra những dấu hiệu cho đến khi câu trả lời mở ra. Vì thế, không cần phải đọc trước truyện ngắn gốc như tôi, những người xem tinh ý vẫn sẽ dễ dàng đoán được điều bí ẩn.

Không chỉ thỏa mãn về mặt giả tưởng và các nghịch lý, vốn là điều thú vị nhất khi theo dõi các phim về thời gian (thể loại yêu thích của tôi), phần lõi của Predestination là một câu chuyện giàu cảm xúc và chạm đến trái tim về sự cô đơn, về khao khát tình yêu. Những đứa trẻ mồ côi, hay bị bỏ rơi như Jane, vốn sinh ra đã sở hữu sự cô đơn. Nếu bạn chưa biết, thì “Jane” là một trong những cái tên được dùng để đặt nhiều nhất tại các trại tế bần, cho những đứa trẻ bị ruồng bỏ từ khi ra đời, những đứa trẻ lớn lên và nhìn thế giới như một nơi lẽ ra chúng không có mặt, một nơi không dành cho chúng. Và rất tự nhiên, chúng sẽ khác biệt.

Nhưng có khác biệt đến đâu đi nữa, bản chất của con người là khao khát yêu thương. Dù cho có thấy xa lạ, thậm chí ghét bỏ hay thù hận loài người và thế giới này, miễn còn có trái tim là sẽ còn mong muốn được thấu hiểu, được quan tâm, yêu và được yêu, Jane không phải là ngoại lệ. Tuy nhiên, bộ phim cũng có câu trả lời, trong một kịch bản mang chất hiện sinh nhiều không kém chất khoa học, với những kẻ khác biệt, người duy nhất có thể hiểu được họ, là chính họ. Tôi rất xúc động khi John gặp Jane ở quán café, bất kỳ ai có cơ hội một lần nhìn thấy bản thân mình, cũng sẽ cảm thấy nên yêu chính mình nhiều hơn. Tôi nhớ lại một cảnh cảm động khác có trong phim Sunny của Hàn Quốc. Chỉ có chúng ta mới hiểu được sự yếu đuối, nỗi đau, và cảm xúc thật của chính chúng ta. Và chỉ có chúng ta mới xoa dịu được nó.

Nữ diễn viên Sarah Snook đã có một vai diễn lạ lùng và khó khăn, dù chưa đến mức phức tạp và đòi hỏi nhiều hi sinh, vẫn là một vai diễn khó. Không hoàn hảo, nhưng diễn xuất của cô đủ sức để đặt nhân vật ở đúng chỗ của nó, đặt bộ phim vào đúng không khí và trạng thái mà nó cần đến. Snook sở hữu đôi mắt rất có hồn, gương mặt kiểu con trai hơi giống Emma Stones, giúp cô rất hợp với vai diễn.Tôi không ấn tượng lắm với Ethan Hawke ở phim này, một phần vì vai diễn của anh không có những trường đoạn cần để bộc lộ tài năng. Cái mà bộ phim cần, là một vai chính vừa bí ẩn và một chút quyến rũ, tôi nghĩ thế, anh tỏ ra mệt mỏi nhiều hơn. Anh giống như vừa ở đoạn kết của Before Midnight và bước sang đây, Hawke vẫn hợp với những phim tâm lý hiện thực nhất, như Boyhood của Linklater, hay cần đến những cảnh bùng nổ về cảm xúc, như trong Dead Poet Society hay Gattaca. Anh là một diễn viên giỏi, nhưng anh không có nét đặc trưng để vào những vai như trong Predestination.

Một đoạn kết không mang đến cho tôi sự thỏa mãn. Khi lý do nổ súng của người mật vụ là không quá thuyết phục, ranh giới giữa tốt và xấu cần phải cân nhắc và anh quá vội vàng. Anh, chứ không phải John phải đối mặt với câu nói của mình “khi tôi đặt kẻ đã hủy hoại cuộc đời anh trước mặt anh, và đảm bảo rằng anh có thể thoát tội, liệu anh có giết hắn không?”. Nhưng liệu anh có thoát tội được không, cũng như câu hỏi dành cho bất kỳ nhân vật nào trong câu chuyện này, có thể thoát khỏi định mệnh được không? Câu trả lời không chỉ có một, đó là điều cần có ở một bộ phim giả tưởng hay, thông minh và độc đáo như Predestination. Và một người tinh ý chắc chắn sẽ nhận ra.

Tổng kết

Thú vị, đậm chất hiện sinh bên cạnh khoa học giả tưởng, là bộ phim huyền hoặc về bản chất của sự tồn tại và tình yêu.
7.5

Khá

Quên mật khẩu

Đăng Ký