Rút Ra Gì Từ Hiện Tượng Hoa Vàng Cỏ Xanh?

Góc Nhìn Điện Ảnh

Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh là trường hợp chưa có tiền lệ đối với phim Việt. Không chỉ gần như chắc chắn thành công về doanh thu, bộ phim của đạo diễn Victor Vũ còn tạo được hiệu ứng xã hội vô cùng lớn, trong một thời gian dài. Khoan bàn về chất lượng, thì sau đây là những điều có thể rút ra được từ hiện tượng Hoa Vàng này.

Phim nghệ thuật vẫn có thể thắng

Tính đến ngày 5/10, doanh thu của Hoa Vàng đã cán mức 30 tỉ đồng, đạt chỉ tiêu thu hồi vốn vào khoảng 20 tỷ. Và Hoa Vàng hoàn toàn lạc quan với con số 50 tỉ. Thậm chí có thể mơ đến “mốc vàng” 100 tỷ mà chỉ mới có Để Mai Tính 2 đạt được cuối năm ngoái. Với gần 1000 suất chiếu mỗi ngày, và ở thời điểm 1 tuần sau khi ra rạp, lượng người xem vẫn ở mức cao.

Không phải ngẫu nhiên mà bà Rathanamongkolmas Subha-Orn – đại diện của Marvel và Walt Disney tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trong buổi công chiếu Ant-man cách đây chưa lâu, nói rằng thị trường Việt Nam là một trong những thị trường tiềm năng nhất, và là đối tác trọng điểm của Disney trong khu vực. Gần đây, lần lượt các hãng phim lớn như Paramount, Universal, 20th Century Fox… cũng đã chịu khó đầu tư fanpage tiếng Việt, tổ chức event tại Việt Nam.

Chay ve Hoa Vang Co Xanh

Cháy vé xem phim Hoa Vàng Cỏ Xanh (Nguồn: VnExpress)

Theo thống kê của Hiệp hội điện ảnh Hoa Kỳ, thì tổng doanh thu tại thị trường Việt Nam trong năm 2014 là 78,6 triệu đôla. Con số nằm ở mức khá, nhưng phải tính đến mức độ tăng trưởng chóng mặt 691% chỉ sau 5 năm. Số lượng rạp ngày càng tăng lên, và việc xem phim rạp từ việc là giải trí xa xỉ thành thói quen, là lý do chính. Theo dự báo, năm 2015 các rạp Việt hoàn toàn có khả năng đạt mức 100 triệu đôla doanh thu.

Nhưng từ lâu, phim Việt chỉ “ăn” được một miếng nhỏ của chiếc bánh này, chủ yếu là vào dịp cuối năm hoặc tết Nguyên Đán. Bởi chất lượng không thể cạnh tranh nổi với phim ngoại, và chỉ dám làm phim hài nhảm để chắc tay hòa vốn trước đã.

Thành công của Hoa Vàng sẽ là một ví dụ cho việc phim nghệ thuật vẫn có thể thắng, thậm chí thắng lớn ở phòng vé. Nếu biết cách chạm vào trái tim khán giả và chọn những đề tài gần gũi. Nó có thể mở ra một phương cách mới trong việc lấy lại phần trăm thị phần nội địa màu mỡ, vốn đang nằm trong tay các hãng phim nước ngoài bấy lâu.

Hiệu ứng lan tỏa có ý nghĩa quyết định

Không thể phủ nhận rằng Hoa Vàng được lợi rất nhiều từ vụ rò rỉ trailer hồi tháng 5, dù nằm ngoài ý muốn. Trong nhiều trường hợp, điều này có thể làm giảm hứng thú ở khán giả. Nhưng ở trường hợp này, sự chờ đợi góp phần tạo hiệu ứng bùng bổ khi phim chính thức rạp. Tất nhiên đó là một trailer được dựng rất tốt, vẫn sẽ thành công dù ra mắt ở tháng 8 hay tháng 9, nhưng sẽ thiếu thời gian để tiếp cận được số lượng khán giả “hàng chờ” lớn như đã có. Rủi lại hóa ra may.

Ngay khi phim ra mắt, hàng loạt bài review, ý kiến khen chê đổ dồn về bộ phim, và khiến mọi thứ sau đó xuôi dòng mát mái. Một bộ phim được lợi nhất khi có cả hai chiều ý kiến, và với Hoa Vàng, nó đến từ mọi tầng lớp, mọi góc độ: từ nhà phê bình, người làm phim, nhà văn, cho đến khán giả đại chúng. Nếu chỉ toàn khen, hoặc chê, sẽ khiến dòng tranh luận ngắt quãng. Những ý kiến “ngược dòng” như của đạo diễn Lê Hoàng, nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần, thậm chí cả một lãnh đạo của đơn vị sản xuất là công ty PNC, lại có tác dụng giúp thương hiệu bộ phim được nhắc đến liên tục. Gần như ngày nào cũng có vài tin mới về Hoa Vàng, và có sức tác động đến cả những người chưa từng nghe đến hay chưa có ý định đi xem trước đó.

Trào lưu chế ảnh “Tôi thấy…” là một minh chứng cho độ phủ sóng của bộ phim. Đây không phải điều lạ. Như Jurassic World hồi hè đã tạo ra trào lưu chế ảnh “thuần hóa thú” nhại theo nhân vật của Chris Pratt. Nhưng chỉ có những phim thu hút đủ sự quan tâm mới kích thích được óc sáng tạo của cư dân mạng. Hoa Vàng là bộ phim Việt hiếm hoi làm được điều này.

Le Hoang che bo phim

Đạo diễn Lê Hoàng chê phim và ảnh chế hài hước

Chiến công hiệu ứng thực chất không phải là đội ngữ PR hay quảng bá xuất sắc từ nhà phát hành, mà đơn giản nằm ở nội lực của phim. Các góc quay đẹp vượt trội so với mặt bằng chung, bài hát thằng Cuội quen thuộc được phối lại giàu cảm xúc, và nội dung tuổi thơ khơi gợi kỉ niệm của người nhiều người. Nhất là trong thời điểm khán giả đang “khát” thứ gì đó khác hơn các phim hài nhảm xem để quên quanh năm suốt tháng. Victor Vũ là người dũng cảm tiên phong, và anh đã được tưởng thưởng.

Làm thế nào để có thể tạo ra hiệu ứng tương tự, sẽ là câu hỏi làm đau đầu các bộ phim sau này. Nhưng chắc chắn đó sẽ là câu hỏi nhận được sự quan tâm lớn hơn, và đòi hỏi nhiều chất xám hơn trong quá trình quảng bá.

Kịch bản từ sách nên được chú ý hơn

Không thể không nói đến đóng góp của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, với quyển sách nổi tiếng của ông. Hoa Vàng phiên bản sách từng được giải thưởng văn học ASEAN và là một trong những cuốn sách bán chạy nhất ở thời điểm nó ra mắt. Bộ phim đã có sẵn một lượng người xem rút ra từ độc giả quyển sách, đó là lợi thế không nhỏ. Ngược lại, thành công của phim lại giúp quyển sách được tái bản, và đạt kỷ lục số lần in trong thời gian qua.

Trong khi các kịch bản phim điện ảnh đang đi vào lối mòn, và thường phải vay mượn các yếu tố từ phim Hàn hoặc Âu-Mỹ, các quyển sách bán chạy trong nước có thể là lối thoát. Dù số lượng tác giả và đầu sách nội địa không hẳn gọi là phong phú, nhưng có rất nhiều tác phẩm giá trị ở nhiều thể loại khác nhau, và là nguồn cung đáng giá để khai thác.

Sach Hoa Vang

Truyện dài gốc được tái bản song song với phim

Ví dụ ở đề tài chiến tranh, thay vì những kịch bản gốc thảm họa như Sống Cùng Lịch Sử, các nhà biên kịch có thể tập trung chuyển thể những câu chuyện từng lay động nhiều thế hệ như Tuổi Thơ Dữ Dội (Phùng Quán) hay Nỗi Buồn Chiến Tranh (Bảo Ninh)… Ở đề tài châm biếm hài hước, có thể là các quyển sách trào phúng của Hồ Anh Thái. Đương đại hơn là các tiểu thuyết tình cảm của các tác giả trẻ. Và chắc chắn rằng, nhiều nhà làm phim đang cân nhắc về kịch bản chuyển thể sách Nguyễn Nhật Ánh kế tiếp, sau Hoa Vàng. Mắc Biếc chẳng hạn.

Không thể nói việc chuyển thể là dễ dàng hơn, nhưng sẽ có nhiều lợi thế hơn so với việc nghĩ ra kịch bản gốc. Tất nhiên, bộ phim Quyên vẫn là một ví dụ sừng sững cho việc chuyển thể thất bại. Mọi thứ vẫn phải tùy thuộc vào tài năng của các nhà biên kịch, vốn khá ít ỏi trong thị trường phim Việt hiện nay. Đáng buồn là điện ảnh Việt hiện tại chưa thể gọi là có được đội ngũ biên kịch chuyên nghiệp. Bởi họ vẫn khó sống được với nghề, và phải dành tâm sức để làm nhiều nghề tay trái khác, cũng như thiếu vắng tự do sáng tạo do hạn chế về kinh phí, kỹ thuật.

Không cần ngôi sao để thành công

Đây là điều gần như đi ngược lại “công thức” thành công chung của phim Việt hiện tại. Ngoài Thanh Mỹ từng ghi dấu ấn trong Đoạt Hồn, cả Thịnh Vinh và Trọng Khang đều là những gương mặt mới, ít được biết đến. Các vai diễn còn lại cũng không hề do ngôi sao phòng vé nào đảm nhiệm. Dưới tài chỉ đạo của Victor Vũ, họ đều hoàn toàn trọn vẹn vai diễn của mình, mang đến hơi thở chân thực trên màn ảnh.

Bo ba Hoa Vang

Bộ ba diễn viên chính của Hoa Vàng còn xa lạ với khán giả

Việc không cần đến các ngôi sao để lôi kéo có thể cắt giảm một phần lớn quỹ lương để chăm chút cho các yếu tố khác. Phải nói rằng kinh phí khoảng 20 tỷ của Hoa Vàng là không hề nhỏ, ngang với phim Quyên – bộ phim ngốn rất nhiều tiền khi quay ngoại cảnh ở ngước ngoài. Phần lớn kinh phí của Hoa Vàng được dùng cho việc dựng bối cảnh và chất lượng hình ảnh. Các góc máy, màu sắc, ánh sáng của phim hoàn toàn vượt trội so với mặt bằng chung, ấn tượng thị giác là yếu tố giúp Hoa Vàng ghi điểm ngay từ đầu.

Ngoài ra, phải mất một khoản tiền không nhỏ để Victor Vũ xử lý các trường đoạn đòi hỏi đồ họa máy tính, như con cọp tinh, hay vài phút hoạt hình credit, được thực hiện rất chỉnh chu. Chưa kể để phần nhạc phim của Christopher Wong. Anh đã dùng đến cả dàn nhạc giao hưởng để thu âm của Bulgaria. Đây có thể xem là tinh thần chuyên nghiệp khác biệt của Victor Vũ. Bởi các phim điện ảnh Việt khác thường bỏ qua, hoặc “vay mượn” các bản nhạc nền nước ngoài để sử dụng. Tất nhiên không có bản quyền.

“Cú hích” cho phim Việt?

Còn quá sớm để nói rằng Hoa Vàng sẽ thay đổi gì cho nền phim Việt, hay chỉ là hiện tượng nhất thời. Không hề dễ dàng để làm được một phim như Hoa Vàng. Ngay cả Victor Vũ cũng phải “đấu tranh” với các nhà tài trợ, rằng cứ làm hai phim thương mại phải cho anh được làm một phim nghệ thuật để giữ lửa nghề. Đã có rất nhiều đạo diễn có tài, nhưng lựa chọn chuyển hướng để làm các phim thị trường khá đáng tiếc, có thể kể đến như Vũ Ngọc Đãng, hay gần nhất là Lưu Huỳnh. Tác động khả dĩ nhất của Hoa Vàng, sau thành công lớn này, là hi vọng có thể thay đổi tư duy của bên sản xuất, để họ dễ dàng bật đèn xanh với các dự án khác ngoài thể loại hài hước.

Cũng phải nói đến việc Hoa Vàng có thể động chạm tự ái đến các nhà làm phim. Để họ quyết tâm hơn trong việc làm ra một tác phẩm chỉnh chu tương tự, hoặc xuất sắc hơn, mài dũa và nâng cao tay nghề hơn, từ đó nâng cao mặt bằng chất lượng phim Việt.

Toi thay Hoa Vang

Cần nhiều hơn những phim như Hoa Vàng

Nhưng nắm quyền quyết định lớn nhất và cuối cùng, vẫn sẽ là khán giả. Khán giả dễ dãi sẽ dẫn đến thị trường dễ dãi, khán giả nghiêm túc và có trình độ, sẽ buộc các nhà làm phim phải đầu tư. Hoa Vàng có thể là trải nghiệm điện ảnh mang đến sự khác biệt, và giúp họ quen với những bộ phim được làm đàng hoàng ở cả kỹ thuật và câu chuyện. Họ sẽ khó chấp nhận những phim làm qua loa đại khác, kiểu “mì ăn liền” kiếm tiền nhanh thường thấy, và có cân nhắc khi quyết định ủng hộ phim nội địa. Một vấn đề lớn của khán giả Việt, và của người Việt nói chung là chưa biết cách ủng hộ đúng, với mỗi tấm vé, mỗi đồng tiền họ bỏ ra cho sản phẩm nội địa. Có những sự ủng hộ giúp tiến bộ, ngược lại, có những sự ủng hộ chỉ đem đến thụt lùi. Để biết được đâu là sản phẩm “đúng” thì cần nhiều sản phẩm “đúng” hơn nữa.

Và dù chất lượng còn là điều đang được mang ra bàn cãi, thì không thể phủ nhận rằng phim Việt hiện tại đang cần sự xuất hiện của không phải một mà là nhiều Hoa Vàng Cỏ Xanh hơn.

Quên mật khẩu

Đăng Ký