Say Anything… (1989) Nếm Vị Nỗi Đau, Để Trưởng Thành

Bình Luận Phim Phim Kinh Điển Phim Xuất Sắc

Cảnh mở đầu phim, nhân vật Floyd của John Cusack đang ngồi trò chuyện với hai cô bạn thân. Floyd đang có ý định mời cô bạn Diane (Ione Skye) hẹn hò sau lễ tốt nghiệp trung học. Chúng ta sẽ biết rằng Diane là học sinh ưu tú, được vinh dự lựa chọn đọc diễn văn từ biệt. Cả hai đều cố can ngăn Floyd. “Cậu sẽ bị tổn thương đấy!” một người nói và Floyd hét lên rằng: “Mình muốn được tổn thương!”

Kế tiếp là bản nhạc với cái tựa như diễn tả điều đang chờ đợi Floyd phía trước, bản “Taste the pain” (Nếm nỗi đau) của ban nhạc Red Hot Chili Pepers, bắt đầu cho Say Anything, một trong những phim lãng mạn hay nhất về tuổi trưởng thành ra mắt vào năm 1989.

Nhưng nếm vị nỗi đau chỉ là một trong những điều mà tháng năm lớn lên mang đến cho mỗi người. Với tôi, những phim thuộc thể loại lãng mạn tuổi mới lớn xuất sắc nhất, đều nằm ở thập niên 80-90. Những phim như The Breakfast Club (1985) với câu thoại nổi tiếng “When you grow up, your heart dies” (Khi bạn lớn lên, trái tim bạn sẽ chết đi), hay sau đó là Ferris Bueller’s Day Off (1986). Luôn có một sự hoang mang vô định, như một lớp lụa mỏng phủ lấy những bộ phim này. Ngay cả ở cảnh vui nhộn kinh điển khi Ferris nhảy múa và hát “Twist and Shout” của The Beatles, xung quanh là hàng ngàn người hòa theo, vẫn có những câu thoại khiến tim ta tan vỡ. “Mình không biết sẽ làm gì”. “Đại học”. “Phải, nhưng để làm gì?”. “Cậu hứng thú với điều gì?”. “Không gì cả.” “Mình cũng thế”.

Floyd có nhiều nét giống với Ferris. Những cậu học trò không cần biết đến ngày mai. Điều duy nhất cậu quan tâm là làm thế nào để hẹn hò được với Diane. Chúng ta không cần quan tâm đến lý do vì sao phải là Diane, không cần lớp nền nào cả. Quyền của tuổi trẻ là được yêu mà không cần lý do. Floyd không sợ hãi. Hoặc không để sợ hãi cản bước, như cách cậu muốn trở thành một đấu sĩ Kickboxing.

Ngược lại với Floyde, cô gái Diane mà cậu để mắt vốn có ít lý do để sợ hãi nhất, lại luôn suy nghĩ bi quan về cuộc sống. Khi nói chuyện cùng người cha James (John Mahoney) trong xe, từ mà cô lựa chọn kết lại bài diễn văn là “trở lại”. Và ngay trong lúc đọc bài diễn văn ấy, cô trung thực nói về cảm xúc duy nhất cảm thấy khi rời khỏi trường học, là “sợ hãi.”

Say Anything, tựa đề lấy từ một câu thoại mà James nói với Diane, và cũng là giao ước của họ từ trước đến nay, đó là sự trung thực. Cha con họ có thể tin tưởng nói với nhau về bất kỳ điều gì, kể từ khi Diane chọn James ở phiên tòa ly dị ngày bé. Chúng ta có thể thấy Diane tuân thủ điều này một cách tự nhiên, khi cô buồn bã nói về cảm giác mình là một “kẻ khó tính” đối với bạn bè xung quanh. Hay miêu tả những niềm vui có được sau buổi tiệc đầu tiên trong đời trải qua với Floyd và đám bạn. Diane ăn mặc như một cô công chúa trong bữa tiệc đó, lẽ ra chúng ta phải thấy không phù hợp và khập khiễng, nhưng sự ngây thơ và nụ cười sáng trong khiến Diane tỏa sáng. Cô có sự háo hức của cô bé Lọ Lem lần đầu đến dạ hội.

Chất lãng mạn của phim cũng tự nhiên và đẹp đẽ như Diane. Bữa tiệc qua đi và bình minh đến, Floyd dắt cô đi trên những con phố về nhà. Cậu đủ lo lắng để giúp cô tránh chiếc ly thủy tinh vỡ, như một cận vệ trung thành. Nhưng Diane lại lỡ lời gọi Floyd là một chàng trai “cơ bản”, trong khi ý muốn khen cậu tử tế và dịu dàng. Sự vụng về đó đến từ việc thiếu tiếp xúc với người khác, và người khác giới. Nhưng trong một cảnh quay đẹp đẽ, nó giống như một nốt lỡ trong bản nhạc lại khiến nó hay và đáng nhớ hơn. Như đôi khi, sự không hoàn hảo lại khiến mọi thứ hoàn hảo. Ngay từ lần đầu gặp, Diane đã nói rõ ràng rằng cô chỉ còn 16 tuần ở lại, trước khi sang Anh du học theo một học bổng. Floyd không quan tâm điều đó. Cậu cũng là một người trung thực, và tôi yêu sao cách cậu trả lời câu hỏi của James về sự nghiệp tương lai. Floyd giải thích, cũng vụng về như thế, rằng cậu “không muốn bán bất cứ thứ gì, mua bất cứ thứ gì, hay đạt đến bất cứ thứ gì như một sự nghiệp”. Cậu có cả sự hoang mang và chắc chắn. Hoang mang về việc sẽ làm, nhưng chắc chắn về việc sẽ không làm. Cậu nhận thức rõ điều cậu muốn đạt đến, không phải là những nghĩ suy mơ hồ, mà là những thành tựu có thật, và ở hiện tại. Với Floyd, thì hiện tại nghĩa là hẹn hò với Diane. Không ngạc nhiên khi điều đó khiến James bất an lo lắng.

Và cũng không ngạc nhiên khi John Cusack là một diễn viên thần tượng của giới trẻ ở thập niên cũ, với những bộ phim như Say Anything. Anh có tố chất, từ gương mặt búng ra sữa cho đến cử chỉ, và có thể do luyện tập hoặc không, thể hiện rất tự nhiên sự bấp bênh và hoang mang khi đứng giữa những ngã ba cuộc đời. Sau đó 11 năm, dù không còn gương mặt búng ra sữa ấy trong High Fidelity (2000), nhưng chúng ta sẽ nhận ra ngay tố chất ấy không đổi, lần này trong vai một người đàn ông gặp khủng hoảng khi bước vào tuổi trung niên.

Với Say Anything, đúng như hàm ý mà tựa đề nhắc đến, đầy ắp những sự chân thực khác, không chỉ riêng những lời nói. Tôi nhớ đến một vài phim khác, mà gần nhất là Ghost World (Thế giới vô định) năm 2001 có Scartlett Johansson và Thora Birch đóng. Mỗi nhân vật từ chính đến phụ, hay chỉ thoáng qua, đều rất thật, như thể chúng ta đã từng bắt gặp ở đâu đó. Mỗi lời thoại đều thể hiện chính con người họ. James không là ngoại lệ, một người bố yêu thương con gái và cố trở thành bạn của con, nhưng không hoàn hảo. Cô bạn thân của Floyd, người đã sáng tác đến 63 bài hát về gã đã bỏ cô, nhưng lại không hiểu tình yêu thật sự là gì và khuyên cậu đừng gặp Diane nữa sau khi ngủ với cô. Và đâu phải những dấu hiệu đáng sợ của tương lai không hiển hiện. Floyde nói với người chị (do Joan Cusack, chị ruột ngoài đời thật thủ vai) hay cáu gắt và buồn bã bởi gia đình tan vỡ rằng “Chị từng rất vui vẻ và hài hước.” Gia đình của Diane cũng tan vỡ vì ly dị. Cuộc sống của những người lớn xung quanh có gì đáng để mơ ước và chờ đợi hay không?

Vì thế, khoảng thời gian như đang ngưng lại này, gọi là tuổi thiếu niên, một khoảng chấp chới trước bờ trưởng thành, lại là nơi hoàn hảo cho sự sẻ chia. Là khoảng thời gian của những tâm hồn trong trẻo và mong manh, và luôn chờ đợi được chạm vào. Cảnh Floyd và Diane quan hệ lần đầu trong xe hơi, tôi có thể cảm thấy thật gần gũi cả sự ấm áp và run rẩy ở đó, run rẩy vì hạnh phúc và lạ lẫm của Floyd. “Cậu đang run à?”. “Không.” “Cậu đang run.” “Mình không nghĩ thế.” Đây là cảnh phim sẽ khiến nhiều người tự hỏi, làm sao họ đã có thể sống sót khỏi những năm tháng thiếu niên mà thiếu đi sự sẻ chia đó. Hoặc chúng ta đã sống sót, nhưng dường như đã đánh mất đi hay bỏ lại một thứ gì quí giá và lấp lánh phía sau. Không thể có lại.

Và tôi yêu cả cách tình dục, cũng được miêu tả rất tự nhiên trong phim rằng, chỉ đóng một vai trò rất nhỏ trong tình yêu. Như cách mà sau khi ngủ với nhau, cả hai vẫn phải tự hỏi là “thích” hay là “yêu”, vẫn phải tự mình tìm kiếm từ ngữ cho mối quan hệ, và tìm cách để biểu thị cho nhau biết.

Say Anything tất nhiên không thể thiếu đi những nỗi đau đầu đời, mà dù muốn dù không, tất cả chúng ta đều sẽ trải qua. Và chính xác là lý do vì sao tôi yêu mến những bộ phim trưởng thành của thập niên 80-90, là cách các nhà biên kịch và đạo diễn “bắt lấy” được những đoạn kết không thể nào quên, dù bi quan hay lạc quan. Cách mà họ thể hiện rằng tương lai vô định là rất đáng sợ, như thể sợ một cơn ác mộng sẽ đến. Floyd cũng sợ, trong một khoảnh khắc trước khi kết thúc, cậu quay sang liếc nhìn Diane một cách bất an. Bất kỳ ai ôm cô gái mình yêu trong hoàn cảnh đó cũng sẽ sợ.

Nhưng tôi nghĩ rằng, điều mà cả Floyd và Diane nghĩ đến trong lúc chờ đợi âm thanh đó vang lên, sẽ giống với lời của bản nhạc “There’s a light that never goes out” của nhóm The Smiths, đã kết nối Tom và Summer với nhau: “To die by your side is such a heavenly way to die” (Được chết bên cạnh em là một cách thật dịu dàng để chết.)

“Ding”.

Tổng kết

Đẹp đẽ và mong manh, một trong những phim về tuổi trưởng thành hay nhất dành cho mọi thế hệ.
10

Hoàn Hảo

Quên mật khẩu

Đăng Ký