The Shape of Water (2017): Bản ngợi ca tình yêu của những tâm hồn cô độc

Góc Nhìn Điện Ảnh Thế Giới Điện Ảnh

Những hiện tượng kỳ bí là niềm cảm hứng làm phim khôn nguôi của đạo diễn người Mexico Guillermo de Toro. The Shape of Water mang dáng dấp quyến rũ của câu chuyện tình kỳ lạ của những kẻ bị bỏ rơi, lồng ghép với lối thể hiện lãng mạn Gothic. Del Toro đã chứng minh được phong cách làm phim kết hợp giữa nghệ thuật và kỹ xảo dựng ảnh, để phục vụ cho đa dạng đối tượng khán giả, vì thông điệp của phim là điều cần thiết phải lan tỏa: Hãy yêu một con người bằng chính tâm hồn của họ.

Chất liệu cổ tích của The Shape of Water đã thể hiện rõ ràng ngay từ đầu, với giọng nói của lão họa sĩ Giles khi mở đầu câu chuyện. Một căn phòng đậm chất điện ảnh lềnh bềnh trôi trong nước gợi nhớ về một kỷ niệm cũ từng tồn tại nơi đây, đó là một tình bạn rất đẹp giữa ông và cô bạn câm Elisa, “Khi tôi nghĩ về cô ấy, điều duy nhất tôi nghĩ đến là một bài thơ…”. Và ngay từ lúc đó, Chúa đã xuất hiện trong câu chuyện của ông, về sự tồn tại của ngài, dù không thể nhìn thấy. Dáng hình của nước, dáng hình của Chúa, một dụ ngôn về tôn giáo được bao bọc bởi một câu chuyện tình yêu ý nghĩa, phải chống chọi lại với bạo lực và những thù hằn vô nghĩa của loài người.

Vào năm 1962, thời kỳ của chiến tranh lạnh Mỹ – Liên Xô đang vào giai đoạn căng thẳng, và cũng là thời điểm mà quyền công dân của vô số người Mỹ người da màu, cộng đồng người đồng tính bị phân biệt đối xử, áp bức. Tại căn hộ ẩm thấp trên một rạp chiếu phim nhỏ là nơi ghi nhận mọi sinh hoạt đều đặn, đến mức nhàm chán mỗi ngày của Elisa (Sally Hawkins), nhân viên vệ sinh lau dọn và cạo rửa làm việc tại một phòng thí nghiệm nghiên cứu của chính phủ ở Baltimore. Nhưng đó là chi tiết thú vị về một người phụ nữ độc thân và hạn chế giao tiếp với xã hội. Và cô chỉ có hai người bạn duy nhất, họa sĩ đồng tính, thất thời Giles và chị đồng nghiệp da màu Zelda (Octavia Spencer) – người đã dành cả cuộc đời để nói chuyện một mình với cuộc hôn nhân của chính mình. Một ngày, phòng thí nghiệm “chào đón” một bí mật lớn được bảo vệ nghiêm ngặt dưới sự chỉ huy của Thượng tá Richard Strickland (Michael Shannon). Không giấu diếm, trong vài khoảnh khắc đầu tiên, Del Toro đã lột tả cận cảnh vẻ khó chịu và độc tài của nhân vật qua cách hắn cầm gậy chích điện và nếp nhăn trên trán khi nói chuyện, vẻ bí hiểm đến từ một người nhiều tham vọng quyền lực.

Phía bên trong bồn nước là một phát hiện của giới nghiên cứu khoa học Mỹ nhằm điều chế một loại vũ khí trong cuộc chạy đua không gian chống lại Liên Xô. Đó là người lưỡng cư (Doug Jones) bị bắt ở Amazon, có hình dạng nửa người nửa cá. Một lần vô tình bắt gặp khi đang dọn dẹp, Elisa phát hiện sinh vật này thông minh và vô tội, nhưng cũng lạ lẫm. Vẻ ngoài của anh ta là một kiệt tác của ánh sáng. Mỗi sáng, cô đem đến cho anh ta trứng luộc và mở nhạc jazz để nhún nhảy. Cô dạy anh ta cách đọc ký hiệu của người câm, nhưng họ liên lạc nhiều hơn thông qua khát vọng chung và cảm giác bị loại khỏi xã hội “bình thường”. Khoảng thời gian đó, Elisa đã nảy sinh tình cảm với người cá, và đã cùng hai người bạn để lên kế hoạch giải phóng anh ta ra khỏi kế hoạch đen tối và tàn nhẫn của Strickland theo âm mưu của chính phủ.

Mối tình của Elisa và người cá không hề có một âm thanh nào ngoài tiếng nhạc, và câu chuyện là, Del Toro đã
để cho họ thể hiện sự đồng cảm thông qua ngôn ngữ cơ thể. Desplat và Del Toro đã có một cuộc hợp tác thành công, khi The Shape of Water dùng âm nhạc trong những đoạn chuyển cảnh, và kết hợp cùng hình ảnh, để tôn vinh các đoạn độc thoại nội tâm sâu sắc của Elisa. Tình yêu trong The Shape of Water mang dáng dấp của đức tin, trong suốt và không tồn tại bất cứ điều kiện nào. Không phải là một người yêu một người khác, mà là một tâm hồn yêu một tâm hồn khác.

Mang thông điệp về tình yêu và sự cứu rỗi, khoảnh khắc mà Elisa kêu gọi Giles cùng cứu người cá ra khỏi phòng thí nghiệm là một trường đoạn xúc động. Khi Giles tỏ ra bất lực: “Tôi xin lỗi, nhưng đó chỉ là… nó thậm chí không phải là con người” – Và câu trả lời của Elisa, dù không toát ra một âm thanh nào, nhưng đó là điều chúng ta cần nhìn thấy, sức mạnh của một con người chính là xuất phát từ lòng trắc ẩn của họ: “Nếu chúng ta không làm gì cả, chúng ta cũng không phải là con người”

Một điểm độc đáo của The Shape of Water chính là tư tưởng độc lập của Elisa, một cô gái mà những người xung quanh không để mắt đến vì cô không thể nói được. Gã Strickland sau khi tức giận vì người cá biến mất, ông cũng xem thường việc hỏi cung những người “dọn dẹp” như Zelda và Elisa. Sally Hawkins đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ diễn xuất bằng ngôn ngữ cơ thể để giúp cô thể hiện được sức mạnh nội tâm và cuộc sống sống động của Elisa. Dù sống cô độc, nhưng Elisa có niềm khao khát tình yêu mãnh liệt, theo đuổi chủ nghĩa lãng mạn và chú trọng nhất định vào mặt thỏa mãn nhu cầu tình dục. Khi điều không thể tránh khỏi xảy ra, Elisa khám phá cơ thể người tình của mình, người cá. Khoảnh khắc họ hòa quyện với nhau ẩn sau bức màn lại được tôn vinh bằng những bong bóng nước xung quanh, dịu dàng và ấm áp, đó là điều mà người ta nghĩ đến khi xem xét quan hệ giữa hai tâm hồn.

Với motip từ câu chuyện tình yêu giữa cô gái và một người cá, điện ảnh đã có trước đó là King Kong, hay Beauty and The Beast,.. nhưng với The Shape of Water, bộ phim lại mang đến những trường đoạn gần gũi và đời thường hơn. Khoảnh khắc Elisa không một mảnh vải che thân bên cạnh “chàng hoàng tử” của mình, người mà đến với cô bằng sự kết nối và những mật mã riêng tư của hai tâm hồn đồng điệu, đã thổi hồn vào The Shape of Water như được một bức tranh mang màu sắc liêu trai, như tái hiện cuộc giao hoan giữa Adam và Eva, ngọt ngào và hạnh phúc.

The Shape of Water mang tinh thần của một câu chuyện cổ tích, điều mà người xem nào cũng dễ nhận ra, nhưng bộ phim còn có sự kết hợp với màu sắc bạo lực và chủ nghĩa hiện thực, vì đan xen với những bong bóng nước, là những phát súng, sự khắc nghiệt và cô đơn trong cuộc sống của những tay điệp viên. Bằng cách thể hiện sự tương quan màu sắc, Del Toro đã thể hiện được những mảng màu đối lập một cách tinh tế để làm lộ bản chất trong cuộc đấu tranh thiện – ác. Căn hộ của Elisa từ gạch phòng tắm, màu nước trong bồn tắm đều nổi bật xanh lá cây (Một thoáng nào đó, người xem đã kịp liên tưởng đến căn hộ của Amelie). Thậm chí, căn hộ của Elisa nằm trên một rạp cine, và cô sống giữa những âm vang của thế giới tưởng tượng dưới đấy. Trong khi đó, nhà của Strickland ngoại ô lại mang cảm giác gây gây rối loạn tâm thần, với màu vàng nhạt rõ ràng không phải là “tương lai” mà là quá khứ tự mãn. Bề ngoài, Strickland rõ ràng là mẫu người đàn ông thành công, có gia đình hạnh phúc. Ông ta cũng đọc sách về tư duy tích cực nhưng ông ta lại luôn nghi ngờ mọi thứ xung quanh. Khác biệt với Elisa, một tâm hồn luôn vận động, Strickland lại là người luôn đóng băng mọi thứ, kể cả khi làm tình cùng vợ mình. Niềm khoái cảm của ông ta về sự câm lặng được biểu hiện rõ rệt qua cảnh quấy rối tình dục Elisa tại phòng thí nghiệm. Với chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, hành vi sai trái về tình dục, tấn công những cá nhân yếu thế… Strickland là một nhân vật phản diện hiện đại hoàn hảo. Mặt khác, Strickland là một đại diện điển hình của nạn nhân thời kỳ Chiến tranh lạnh ngột ngạt, tâm hồn đầy khe nứt bởi các mưu toan chính trị.

Những nhân vật trong The Shape of Water đều gặp nhau ở một điểm chung, đó là sự cô độc và bị bỏ rơi. Giles, người họa sĩ đồng tính đã bị phản ứng gay gắt khi chạm tay vào nhân viên quán bar, người mà ông thầm thích, sẵn sàng ghé mua bánh ủng hộ mỗi ngày dù vị bánh rất tệ. Zelda, người phụ nữ nói liên tục, khen ngợi người chồng mà chưa ai gặp mặt, nhưng trong chính căn nhà của mình, Zelda không thể che giấu được không khí ảm đạm, trầm cảm đáng kể bởi chính ông chồng. Bên cạnh đó, nhân vật tiến sĩ Hoffstetler, một điệp viên Nga, ẩn sau sức mạnh dứt khoát trên đôi mắt và giọng nói cương quyết, lại cho người xem thấy được một tâm hồn tinh tế khi phát hiện vẻ đẹp của thủy quái đang bị Strickland tra tấn. Ông là người cô đơn trong chính sứ mệnh quan trọng của quốc gia và của chính mình.

Với hơn 10 đề cử Oscar 2018, The Shape of Water đang nhận được sự kỳ vọng từ giới phê bình lẫn cinephiles, nhưng liệu phim có đạt được kỳ tích như La La Land? Nhưng nếu có niềm tin nào chắc chắn nhất, thì điều đó tôi sẽ dành cho hạng mục Best Original Music Score bởi Alexandre Desplat, bởi nếu không có âm nhạc dẫn dắt, The Shape of Water sẽ không thể hoàn thiện bức tranh cổ tích và bài thơ tình yêu ngọt ngào và hư ảo đến vậy.

"Một trong những điều tôi không thể làm quen với tuổi trẻ của tôi là sự khác biệt mà tôi tìm thấy giữa cuộc sống và văn học" (James Joyce)

Quên mật khẩu

Đăng Ký