The Graduate (1967) Không Ai Tốt Nghiệp Ở Trường Đời

Bình Luận Phim Phim Kinh Điển Phim Xuất Sắc

Trong 500 Days Of Summer, cả Tom và Summer đều cùng xem cảnh cuối một bộ phim khác. Dustin Hoffman, trong bộ dạng rách rưới sau một cuộc ẩu đả, nắm tay Katharine Ross đang mặc áo cưới, chạy ra khỏi nhà thờ. Rất nhiều người truy đuổi bị nhốt lại sau cánh cửa. Họ lên một chuyến xe buýt, lần lượt từng người phá lên cười, rồi sau đó là sự im lặng cùng ánh mắt lạc lõng vô định.

Summer khóc rất nhiều, trong khi Tom không hiểu vì sao, khi cùng xem cảnh cuối bộ phim kinh điển The Graduate năm 1967 của đạo diễn Mike Nichols, dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Charles Webb. Một bộ phim xuất sắc nói về sự chán nản, tù túng và mất phương hướng của giới trẻ Mỹ những năm 70, điều đặc biệt là với trải nghiệm riêng của mình, khán giả sẽ tìm thấy một câu chuyện riêng, một kết thúc riêng. Đó là lý do mà Tom và Summer không bao giờ đến được với nhau.

Chuyện phim bắt đầu bằng hình ảnh nhân vật Benjamin của Dustin xuất hiện từ ghế máy bay. Cậu bước đến thang máy, trong tiếng nhạc réo rắt bản Sound Of Silence của Simon và Garfunken sẽ trở thành bất hủ. Văn hóa phương Tây chuộng di chuyển từ trái sang phải, tạo cảm giác đúng đắn. Ngay từ cảnh đầu tiên, bằng việc đi ngược lại với gương mặt vô hồn, khán giả đã có thể cảm thấy Ben đang đi sai, đang lạc hướng trên con đường trưởng thành.

Nhưng đó là điều bình thường ở giới trẻ Mỹ những năm 60, 70 thế kỷ trước. Những chàng trai, cô gái lớn lên, được gia đình bao bọc và đặt sẵn lịch trình, không biết phải làm gì với cuộc đời mình. Hãy nhớ lại cảnh phim hay nhất trong Ferris Bueller’s Day Off (1986), khi Ferris nhảy nhót trong tiếng nhạc “Twist and Shout”, hai người bạn của cậu hỏi nhau về tương lai, và họ cùng cười nói “Tôi không biết!”. Ben lâm vào hoàn cảnh tương tự, như trong một cảnh ẩn dụ sau đó, cậu ở trong một chiếc áo thợ lặn, tù túng và ngột ngạt. Cậu bước đi theo sự chỉ bảo của cha mẹ, rồi chìm xuống đáy. Đó là tương lai đang chờ đợi cậu.

Sự chán chường là nguyên nhân dẫn Ben đến mối quan hệ vụng trộm với bà Robinson, người gấp đôi số tuổi cậu, đã có chồng và một cô con gái. Trong bữa tiệc chúc mừng Ben tốt nghiệp, bà Robinson là người duy nhất nhận thấy vấn đề của chàng trai trẻ. Những góc quay cận từ phía sau, hay góc nhìn thứ nhất của Ben trong bữa tiệc, thể hiện sự lạc lõng cùng cực. Ben chào hỏi, nói năng như một cái máy không có cảm xúc, cậu không hề ở đó. Bà Robinson nhìn thấy cả sự non nớt của Ben, và quyến rũ cậu một cách dễ dàng.

Ben chỉ là một cậu bé, cảnh phim ở khách sạn cho thấy điều đó. Cậu lóng ngóng, không biết giao tiếp và sợ sệt phải tiếp xúc. Nhưng khác với người phụ nữ trung niên, cái Ben tìm kiếm không phải là tình dục. Cậu cô đơn và muốn trò chuyện. Bà Robinson chỉ đáp ứng cho cậu phần nào, tuy vậy đã đủ để đánh thức Ben. Chính trải nghiệm đầu đời với một người khác giới, là bước chân đầu tiên của Ben ra khỏi chiếc áo thợ lặn cầm tù cậu.

Bà Robison, với diễn xuất của nữ diễn viên Anne Bancroft , vợ của đạo diễn Mike Nichols, là một mẫu nhân vật ấn tượng và phức tạp. Bà chính là người duy nhất trong bộ phim sống động và rõ ràng, nghĩa là biết rõ mình muốn gì, giữa sự lạc lõng của tất cả mọi người xung quanh. Bà ta đủ kinh nghiệm để quyến rũ Ben, không mục đích gì khác ngoài một liều thuốc giảm đau cho cuộc hôn nhân bất hạnh. Nhưng bà còn là một người phụ nữ bị tổn thương, có quá khứ đáng buồn và chỉ còn sống vật vờ qua ngày. Có lúc bà ta thổ lộ được với Ben, khi cậu tò mò.

Cuộc sống cũ của Ben dần sụp đổ, khi Elaine – con gái của bà Robinson, xuất hiện. Bà ta bắt Ben phải hứa không được hẹn hò với Elaine, thật mỉa mai, đó lại là điều mà cha mẹ cậu sắp đặt sẵn từ trước đó. Họ ép cậu phải đi chơi cùng cô bé. Ban đầu Ben cố tình làm tổn thương Elaine, nhưng sự sáng trong và chân thành của cô khiến Ben cảm động. Cậu yêu Elaine. Đó là khởi điểm của đổi thay.

Điều ấn tượng đến từ không gian phim tạo nên, là sự kết hợp giữa những góc quay, những trường đoạn sáng tạo (như cảnh phim thể sự thay đổi của Ben sau khi quan hệ với bà Robinson), và âm nhạc của Simon và Garfunkel. Rất nhiều bài hát, ngoài Sound Of Silence, còn có Scarborough Fair hay Mrs. Robison trở thành những ca khúc bất hủ, gắn liền với văn hóa đại chúng Mỹ. Những giai điệu êm ái nhưng có phần sầu thảm, một chút không khí mơ màng từ âm nhạc của Paul Simon, hoàn toàn hòa quyện với sự bất định chơi vơi mà bộ phim tạo dựng. Đạo diễn Mike biết điều đó. Ông thậm chí đã đồng ý từ chối nữ diễn viên ngôi sao Jeanne Moreau, trong một mâu thuẫn với nhà sản xuất, để giữ lại Paul thực hiện phần nhạc phim.

Elaine biết được sự thật, từ chính miệng Ben trong một buổi chiều mưa. Cô gái trẻ quá đau khổ để tiếp tục, cô chia tay Ben và quay trở lại trường đại học. Bà Robinson cũng tìm mọi cách để phá hoại tình cảm của Ben. Bà ta tìm cách xua đuổi cậu, cũng như ép buộc Elaine làm đám cưới với một gã nào đó. Đến lúc này, ấn tượng trước đó về tình cảm một người mẹ yêu thương con gái, khi ép buộc Ben tránh xa cô ấy, bị thay đổi. Bà ta làm thế, là vì cảm thấy Ben không xứng đáng, hay cảm thấy ghen tỵ với cô con gái khi cảm thấy tình yêu của Ben là thật? Vì bà ta đã quá muộn để làm gì khác? Sự phức tạp trong tâm lý bà Robinson là một sự kích thích cho câu chuyện và cả cảm xúc của phim.

Tình yêu với Elaine là động lực để Ben bước trên chính đôi chân mình và tự quyết định mọi thứ. Elaine cũng chính là hình ảnh của Ben trước đây, hoàn toàn phụ thuộc vào gia đình, ngay cả hẹn hò và đám cưới cũng do cha mẹ sắp đặt, không hề chắc chắc về bất kỳ điều gì. Cô yêu Ben, nhưng chưa đủ. Sự kiên trì của Ben còn đến từ cảm giác muốn cứu vớt người mình yêu, ra khỏi cuộc sống địa ngục giống người mẹ sau này.

Cậu tìm kiếm Elaine khắp nơi trước ngày cưới, chưa từng chắc chắn điều gì hơn thế. Đó là Ben đã thật sự trưởng thành. Một góc quay thú vị là cảnh Ben chạy bộ đến nhà thờ, từ phía xa lại gần ống kính rồi bất ngờ rẽ ngang qua. Đạo diễn Mike đã phải dùng một máy quay có ống dài, để thu được hình ảnh rõ nét cũng như thể hiện sự quyết tâm trong cậu. Trong tiểu thuyết, Ben đến nơi trước khi Elaine nói “con đồng ý”, nhưng trong phim, Mike quyết định để đến lúc nghi lễ đã hoàn thành. Có phải là quá muộn?

Khi Elaine nghe thấy tiếng gọi và nước mắt của người yêu, cũng như nhìn thấy sự giả dối đang thể hiện trần trụi xung quanh mình, cô đã gọi Ben. Đó là cảnh cuối mà Tom và Summer đã cùng xem trong rạp chiếu bóng. Ben bừng tỉnh, chạy xuống lễ đường và chống lại tất cả. Cậu cứu được cô gái mình yêu và cùng chạy trốn trên một chuyến xe buýt?

Nhưng họ sẽ đi đâu?

Tom nghĩ rằng đó là một kết thúc hạnh phúc, khi hai nhân vật cùng cười với nhau, vì Tom tin vào tình yêu và chưa từng trải qua nỗi đau nó mang lại. Nhưng Summer chỉ thấy đó là sự lạc lõng khác, sự vô định khác, sự bấp bênh mà họ phải đối mặt ở tương lại. Ánh mắt và diễn cảm tuyệt vời của bộ đôi Dustin và Katherine đã tạo nên một trong những kết thúc mở lắng đọng nhất trên màn ảnh. Chuyến xe đã đi, họ đã tự quyết định được cuộc đời mình, nhưng có phải đó là con đường đúng, và họ sẽ hạnh phúc hơn cuộc đời cũ? Kết thúc phim phụ thuộc ở trải nghiệm của chính khán giả, họ có thể cười hoặc khóc, vui vẻ hay buồn bã. Nhưng có một điều chắc chắn rằng, cả Ben và Elaine, sẽ không ai có thể “tốt nghiệp” được ở trường đời, bởi ở đó không hề có điều gì chắc chắn.

Tổng kết

Thể hiện xuất sắc cảm giác mông lung lạc lõng của tuổi trẻ Mỹ thập niên 60.
9.5

Xuất sắc

Quên mật khẩu

Đăng Ký