The Martian (2015) Cuộc Giải Cứu Tàm Tạm Ở Sao Hỏa

Bình Luận Phim Oscar 2016 Phim Chiếu Rạp
6.5

Tạm

7.2

Điểm bạn đọc

Quả là một sự tình cờ lớn khi The Martian ra mắt chỉ vài ngày sau khi NASA công bố sự kiện chấn động về việc tìm thấy nước ở Sao Hỏa. Họ cũng đang xúc tiến việc đưa tàu thăm dò trở lại trong tương lai gần, và tất nhiên, kế hoạch đưa con người lên hành tinh đỏ nếu khả thi. Cũng chỉ mới vài tuần kể từ lúc tôi đọc lại quyển Vũ Trụ của Carl Sagan, đến chương miêu tả cấu tạo và bề mặt sao Hỏa, và câu kết khá giàu cảm xúc của ông về triển vọng sống ở nơi này: “Người sao Hỏa chính là chúng ta.”

Tuy nhiên, cảm xúc chủ đạo của tôi trong khi theo dõi bộ phim, được chuyển thể từ tiểu thuyết của nhà văn nghiệp dư Andy Weir, mang tính thất vọng nhiều hơn. Gọi là “nghiệp dư” bởi Weir không sống bằng nghiệp viết lách, cũng không phải nhà khoa học. Các kiến thức trong sách hoàn toàn là tự tìm tòi trên Internet. Ban đầu anh có ý tưởng, và đơn giản gõ chúng lên blog cá nhân, cho đến khi hoàn tất. Theo lời khuyên của bạn bè, anh đăng bán bản thảo trên Ebay, và được độc giả ủng hộ nhiệt liệt. Điều phải đến là một nhà xuất bản xuất hiện, đề nghị in thành sách.

Martian mang cốt truyện kinh điển kiểu Robinson, nhưng lần này là ở hoang đảo xa vời vợi: hành tinh thứ tư của hệ mặt trời. Nhà sinh vật học Mark Watney (Matt Damon), khi cùng đồng nghiệp thu thập mẫu vật ở sao Hỏa, đã gặp phải cơn bão lớn, buộc phải rút lui lập tức. Trong lúc di tản, anh bị va đập bởi mảnh ăng ten rơi ra và mất tích. Tin rằng Mark đã chết, phi hành đoàn lên đường trở về trái đất. Sáng hôm sau, Watney tỉnh lại và thấy mình bơ vơ giữa hành tinh rộng lớn, với lương thực chỉ đủ dùng trong hai tháng. Với khoảng cách bốn triệu dặm, phải mất 4 năm để nhiệm vụ giải cứu đến được với anh. Để chờ đến lúc đó, Watney phải vận dụng tất cả kiến thức của mình để duy trì sự sống, bao gồm việc trồng trọt để có thức ăn, và xoay sở với các sự cố chết người xảy đến.

Bộ phim có thể chia thành hai phần rõ rệt: phần sinh tồn và phần giải cứu. Là một phim khoa học giả tưởng, tuy nhiên nền tảng khoa học trong phim không mấy thú vị. “Đã đến lúc phải dùng khoa học để giải quyết vấn đề,” tuy nhiên quá trình sống sót của Watney không mang đến cảm giác phi thường và giỏi giang với tôi. Nếu Robinson, hay nhân vật Chuck của Tom Hank trong bộ phim tương tự Castaway (2000) phải học cách làm quen với môi trường mới, tìm tòi, sáng tạo, phải chịu nhiều hiểm nguy để tạo ra các nhu yếu phẩm, thì mọi thứ dường như có sẵn với Watney. Chúng ta không thật sự hiểu về các máy móc, như máy phân tách các phân tử Oxy và Nitơ để tạo thành nước, vấn đề sống còn. Công nghệ dường như đã có sẵn ở đó, và chỉ chờ Watney vận dụng. Không có nhiều lựa chọn, và bất kỳ ai trong hoàn cảnh đó cũng sẽ làm như anh, dù không phải nhà sinh vật học. Khi chuyện phim tiến triển, mỗi khi gặp khó khanh, Watney lại nhận được sự trợ giúp của “những người giỏi nhất trên trái đất” (thêm mã code vào chương trình chẳng hạn).

Chúng ta không hề phải ồ lên ngạc nhiên hay gật gù mỗi khi Watney làm điều gì đó mới, vì không thật sự có gì mới mẻ.

Dù có bối cảnh khá hấp dẫn và tạo cảm giác lạc lõng xa xôi là sao Hỏa. Nhưng hành tinh đỏ thật sự không mang đến sự đe dọa. Ngoài cơn bão đầu tiên, và những khung hình mênh mông ấn tượng, hành tinh này tỏ ra khá hiền hòa và thân thiện. Nó không có những cây độc hay thú dữ, nó không có những thổ dân hung hãn, cũng chẳng có mưa gió khốc liệt. Nó để yên cho Watney như người chủ nhà hiền lành. Và sự cố duy nhất, được theo sau bởi cảnh phim dự đoán khá vụng về của giám đốc NASA, cũng chẳng phải lỗi của nó.

Về mặt tâm lý, Martian không có mấy chiều sâu và không tập trung vào điều gì cụ thể. Không có lớp nền nhân vật, cũng chẳng có mối dây liên hệ cảm xúc nào với người khác, những cảnh độc thoại của Watney không hề chạm đến tôi. Tôi không thấy sự sợ hãi hay nuối tiếc, hay bất kỳ cảm xúc có thể cảm thông nào từ anh. Sự thật là các cảnh phim ấy tạo cảm giác như đang chơi trò chơi sinh tồn, hơn là đứng giữa lằn ranh sống chết. Không hiểu sao, khi xem bộ phim này, tôi chỉ nhớ da diết cảm giác cô đơn mà Moon (2009) mang lại, và ánh mắt sâu thẳm của Sam Rockwell. Cả cơ thể gầy gò của anh. Trong khi các cắt cảnh khoe thân hình xương xẩu của Wayner hơi khó chịu, bởi không bao giờ đi liền với gương mặt Matt Damon. Nó tạo cảm giác phân tách rời rạc, trong thời kỳ mà các màn giảm cân để phù hợp vai diễn gần như là chuyện đương nhiên với Christian Bale, Jake Gyllenhaal, Mathew McConaughey, Jared Leto…

Damon có thể là một diễn viên dễ theo dõi, bởi phẩm chất và sự cuốn hút riêng. Nhưng rõ ràng không phù hợp với những màn “one man show” như Martian, anh không giống Sam Rockwell hay Tom Hank. Điểm sáng của phim là những đoạn thoại hài hước, và phải vỗ tay cho Michael Pena một lần nữa. Pena có lẽ sẽ trở thành vai hài phụ duyên dáng hàng đầu, sau mùa hè năm nay. Jessica Chastain trở lại (cùng Damon) sau bộ phim du hành không gian xuất sắc Interstellar, nhưng vai diễn của cô khá nhạt nhòa dù được giành hẳn trường đoạn cuối cùng. Một trường đoạn không hẳn xuất sắc lắm, như ở Interstellar hay Gravity, tuy vậy vẫn có thể xem là hồi hộp, đôi chút hấp dẫn.

Nhưng điều khiến tôi không thể yêu bộ phim này nhất, có lẽ mang tính cá nhân nhiều hơn, là hình ảnh NASA và những con người khoa học xuất hiện trong phim. Họ không có chút tinh thần khoa học nào, như những gì tôi biết qua các quyển sách của Carl Sagan hay các phim tài liệu. Họ đúng là hình mẫu được lấy ra từ tưởng tượng của một nhà văn, với đầy các chi tiết tâm lý giản đơn, hơn là xuất phát từ trải nghiệm thực tế.

Tôi tưởng tượng rằng, sẽ không hề có chuyện phi hành đoàn lập tức quay về trái đất với một người còn nằm lại chưa rõ sống chết, mà thiếu đi các quá trình xác minh cẩn thận kỹ lưỡng. Sẽ không có chuyện một NASA to lớn, với những trí thức lỗi lạc về không gian, lại hành động nghiệp dư , vội vàng và đầy sai sót như trên phim. Bỏ qua các giai đoạn kiểm tra để rút ngắn thời gian? Như thể phóng tàu vũ trụ là một trò trẻ con? Và sợ rằng cả thế giới nhìn thấy hình ảnh xác chết trên sao hỏa (trong trường hợp cả thế giới đã có thể kiểm soát các đài viễn vọng của NASA), không thông báo cho phi hành đoàn biết, hay tệ đến mức phải chờ một gã nào đó nghĩ ra kế hoạch giải cứu cực kỳ giản đơn, mà thiếu đi các điều kiện cần thiết tỉ mỉ cuối cùng? Chúng không thuyết phục được tôi.

Ngoài ra, các cảnh phim và lời thoại phô trương thường thấy khiến không khí phim trở nên khá nhạt nhẽo. Cả chuyện hợp tác với một đất nước khác, rõ ràng mang yếu tố nịnh đầm thị trường điện ảnh nước này, khiến tôi khó chịu. Martian có thể là một phim giải trí ổn, nhưng khó là một phim hay, nhất là với những người yêu mến khoa học và quan tâm đến sao Hỏa nói riêng. Kể cả ở phong cách làm phim, không hề cảm thấy một chút “Ridley SCcott” nào trong đó, ở cả không khí phim và cảnh dẫn truyện. Đơn giản, dễ dãi, thiếu điểm nhấn và sáng tạo, thiếu sự mới mẻ, dĩ nhiên Martian không thể so sánh với bất kỳ phim nào chung thể loại khác, dù là ở mặt sinh tồn hay du hành không gian.

Tổng kết

Giải trí tốt, nhưng không thật sự là phim khoa học hay viễn tưởng xuất sắc.
6.5

Tạm

Quên mật khẩu

Đăng Ký