Tư Tưởng Của Nietzsche Trong Inside Out (2015)

Con người, từ lúc sinh ra, học hỏi cách lớn lên và cho đến khi trưởng thành, luôn là một thực thể nhạy cảm nhất với nỗi buồn và khổ đau, như nhà triết học người Đức, Friedrich Nietzsche từng nói.

Góc Nhìn Điện Ảnh Oscar 2016

Với bộ phim hoạt hình Inside Out của hãng Pixar (Disney) vừa ra mắt vào mùa hè 2015, việc lựa chọn nhân vật chính là một cô bé 11 tuổi, chủ nhân của 5 “hình nhân cảm xúc” (vui, buồn, giận giữ, lo sợ, đỏng đảnh), sinh trưởng trong một gia đình bình thường và hạnh phúc hoàn toàn là điều hợp lý.

Ở mức độ cho phép của thể loại phim hoạt hình thiếu nhi, hai đạo diễn Pete Doctor và Ronnie del Carmen đã gia giảm các cảm xúc của cô bé Riley cơ bản chỉ còn 5. Nhưng thực tế, các hình thái cảm xúc của con người sẽ nhiều hơn như thế, ít nhất là gấp 5 lần.

Đây là một điều thú vị, và nói một cách dễ hiểu, khi hằng ngày chúng ta luôn bị tác động bởi ngoại cảnh cùng những mối quan hệ xung quanh, lúc ấy, từng cảm xúc phía bên trong cơ quan đầu não (như Inside Out) sẽ phải tham gia vào ma trận của chính chúng. Tức giận một cách sợ hãi, buồn một cách hưng phấn (buồn bã mang lại sự thoải mái), ngạc nhiên một cách vui vẻ,… Đồng thời, bộ phim cũng đặt ra một giả thuyết, dựa trên những cơ sở có thật của khoa học, rằng nếu con người bị thiếu đi 1 trong các hình thái cảm xúc, thì người đó hẳn sẽ gặp bất hạnh. Như khi Joy (cảm xúc vui vẻ của Riley) và Sadness (cảm xúc buồn bã của cô bé) bị văng ra khỏi cơ quan đầu não, ngay lập tức Riley rơi vào trạng thái vô cảm và bế tắc, mất hẳn những ký ức dễ chịu để an ủi cô bé sau khi rời khỏi ngôi nhà xưa và bạn bè. Sẽ thật nguy hiểm khi cảm xúc đi lạc ở một đứa trẻ đang lớn và cần được học hỏi.

Đồng thời, trong tâm thức của một con người hoàn chỉnh, họ không thể tự lừa dối bản thân rằng chỉ có vui vẻ, hạnh phúc – điều mà Joy đang cố gắng mang đến cho Riley bằng cách không cho phép Sadness được phép chạm vào bất kỳ viên bi ký ức và bảng điều khiển cảm xúc. Chính sự mất cân bằng trong cảm xúc con người sẽ làm cho đời sống trở nên tuyệt vọng hơn cả.

Insideout_sadness

Phó giáo sư Karim Kassam (ĐH Carnegie Mellon) trong một nghiên cứu nhằm vén bức màn bí ẩn về những hoạt động của chất xám, ông cho biết: “Cảm xúc là một thành phần quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, nhưng về phương diện khoa học, nó rất khó để định nghĩa”. Và quan trọng hơn, nó rất khó xác định khi con người lớn lên. Những vui, buồn, giận dữ, lo sợ… chỉ là những nền tảng ban đầu. Điều này có thể thấy rõ ở tình tiết gần cuối phim, khi Joy nhận ra, chính Sadness, nỗi buồn của Riley lại là sự lựa chọn duy nhất dẫn Riley quay lại với những ký ức tươi đẹp và êm đềm, để cô bé thức tỉnh trước khi mọi việc đi quá xa. Nỗi buồn đã giúp tái hiện niềm vui của Riley, mang đến nỗi ăn năn hối hận của Riley sau những cư xử không đúng mực với bố mẹ. Nỗi buồn đã dẫn đường Riley quay về nhà.

Con người, từ lúc sinh ra, học hỏi cách lớn lên và cho đến khi trưởng thành, luôn là một thực thể nhạy cảm nhất với nỗi buồn và khổ đau, như nhà triết học người Đức – Friedrich Nietzsche từng nói. Càng lớn lên, con người lại càng tạo dựng đau khổ mới cho bản thân và những người xung quanh, ở một cấp độ cao hơn và phức tạp hơn. Nietzsche cho rằng: Không còn nghi ngờ gì, bản chất của sự tồn tại đối với con người hiện đại chính là sự đau khổ. Nếu điều này được cụ thể hóa bằng những viên bi xanh như trong Indise Out thì hẳn sẽ rất nhiều, như một đại dương xanh thẳm bao la vô cùng tận. Một trong những điều khiến tôi không hài lòng nhất về Inside Out, chính là kịch bản đã quá tập trung vào Joy và ưu tiên mọi đất diễn dành cho “nhân vật” này, Joy như một người chỉ huy của tất cả các cảm xúc khác và cho phép mình can dự vào quy tắc hoạt động của nhóm. Tuy nhiên, có thể dễ hiểu rằng dù sao đây cũng là một bộ phim hoạt hình, và một đứa trẻ cần cảm nhận sự hiện diện của niềm vui ở khắp mọi nơi.

Nhưng Nietzsche biết, chúng ta biết: Không ai bước vào cuộc đời một cách trơn tru mà không nhận ra: cuộc sống là đau khổ. Ở một tầng nấc cao hơn, sự đau khổ mang đến cho con người nét đẹp hài hòa tổng thể của tinh thần, nâng tầm con người biết nhận thức vể nỗi bất hạnh, chia lìa, những tai ương, thảm họa, và đặc biệt, biết đồng cảm với muôn loài. Do đó, nếu có ai đó mong muốn nhà máy của ký ức lõi có nhiệm vụ xóa đi những sự kiện đau buồn, thì tôi cho rằng đó là điều sai lầm. Việc xóa đi một ký ức buồn sẽ không khiến con người vui hơn, mà ngược lại, sẽ tuyệt vọng hơn. Nỗi tuyệt vọng khi con người không có ký ức để thổn thức, suy tâm. Xóa bỏ nỗi buồn là đi ngược lại với quy luật của cuộc sống.

Inside Out Sadness and Joy

Niềm Vui Và Nỗi Buồn Là Tổng Thể Của Cuộc Sống

Đau khổ, buồn bã, chính là tổng thể của hiện hữu và sự sống. Sẽ thật ngớ ngẩn nếu Joy tìm cách ngăn cản Sadness, cũng như sẽ thật bất hạnh nếu chúng ta lại đi chạy trốn nỗi buồn của chính mình.

"Một trong những điều tôi không thể làm quen với tuổi trẻ của tôi là sự khác biệt mà tôi tìm thấy giữa cuộc sống và văn học" (James Joyce)

Quên mật khẩu

Đăng Ký