Upstream Color (2013) Sắc Màu Cuộc Sống

Bình Luận Phim Phim Đương Đại Toàn Bộ Phim
9

Xuất sắc

10

Điểm bạn đọc

Tôi đã thử tưởng tượng cách Shane Carruth tạo ra Upstream Color. Anh ghi lại những khung hình kì ảo nhất, lựa chọn những giai điệu ve vãn đôi tai rồi sau đó ghép lại thành một thể hoàn chỉnh. Bộ phim có vẻ ngoài hỗn độn giống như một bức tranh theo trường phái lập thể, nhưng ẩn sau đó là tầng nghĩa rộng lớn đang chờ được khám phá.

Rất khó để có thể tóm tắt nội dung của Upstream Color bằng vài dòng ngắn ngủi, vì nó không thực sự chứa đựng cốt truyện cụ thể. Bộ phim thú vị bởi sự phi lý, giống như văn chương của Franz Kafka, nó vượt qua ranh giới của những ý tưởng thông thường. Một buổi sáng đẹp trời anh chàng Gregor biến thành chú bọ khổng lồ. Một ngày mưa tầm tã Kris tình cờ uống viên thuốc chứa con sâu nhỏ bên trong. Cô rơi vào trạng thái thôi miên, bị chủ nhân của nó điều khiển để thực hiện kế hoạch trộm cắp. Kris tỉnh dậy trên giường, khiếp hãi khi cảm nhận trong cơ thể mình một thứ gì đó đang di chuyển men theo từng mạch máu. Cô dùng dao tự rạch người mình nhằm lấy nó ra, nhưng việc đó không đem lại hiệu quả nào khác ngoài nhưng vết thương xiên xẹo. Kris bị cuốn hút bởi âm thanh từ lòng đất, đi theo chúng tới chỗ một người đàn ông. Ông ta giúp cô lấy con sâu ra khỏi cơ thể bằng cách tạo ra kết nối giữa cô vào một chú lợn nhỏ. Cuộc sống của cô dường như trở lại bình thường. Trên chuyến tàu đến nơi làm việc, Kris gặp Jeff – một người từng bị “thôi miên” khác.  Họ cuốn hút lẫn nhau không rõ lí do, bắt đầu xây dựng một mối quan hệ tình cảm đầy sắc thái.

Upstream Color mở đầu như thế, chắp vá và siêu thực như những bộ phim của David Lynch. Dù có cố gắng đến mấy người ta chẳng thể nào hiểu nổi điều gì đang xảy ra và đoán được cái gì sẽ tới kế theo đó. Tôi nghĩ điểm thú vị nhất của phim là nó gợi mở nhưng cũng đồng thời phức tạp hóa tất cả mọi thứ. Mối liên kết ràng buộc giữa bộ phim và khán giả là một sợi dây dài vô hình mà đối với mỗi cá nhân, sợi dây đó mang màu sắc khác nhau.

Đã bao giờ bạn dừng trước khung cửa sổ chỉ để ngắm nhìn những chiếc lá đung đưa trong gió? Đã bao giờ bạn cảm thấy choáng ngợp trước sự xuất hiện của một vệt mây ửng hồng giữa bầu trời? Cuộc sống là chuỗi dài những khoảnh khắc và với Shane Carruth, anh chọn lựa những khoảnh khắc mà người ta đã lãng quên. Đó là một nhà sưu tầm, ông đi khắp nơi để ghi lại những âm thanh của tự nhiên, từ cánh rừng già đến con đường vắng bóng. Đó là một đôi tình nhân đứng cạnh nhau giữa buổi chiều tà, cùng ngước lên để dõi theo những cánh chim bay lượn dưới nền trời xanh thẳm. Đó cũng có thể là một thứ xấu xí như sự phân hủy xác của một chú lợn con, khí độc nghi ngút tỏa bám vào rễ nhành phong lan dại để biến chúng từ màu trắng tinh khôi thành rực rỡ. Chẳng có một mối liên kết đặc biệt nào giữa những khung hình đó, và thậm chí việc nối chúng lại trong cùng một bộ phim đôi khi khiến người xem hoang mang hay khó hiểu. Nhưng Upstream Color là thế, tất cả mọi thứ gắn kết với nhau bằng chất keo kì lạ của cuộc đời. Chất keo tình cờ không chủ đích.

Tất nhiên hơn chín mươi phút của Shane Carruth chẳng thể đơn thuần chỉ là một cuốn album để lưu lại những khoảnh khắc yêu thích: Nó tràn đầy những hình ảnh ẩn dụ. Vòng luẩn quẩn của cuộc đời, chu trình của con sâu từ trong chậu hoa  xâm nhập cơ thể người, chuyển sang loài động vật ăn tạp rồi cuối cùng trở thành một phần của đất. Cứ thế, cứ thế anh kĩ sư đầu phim lại có thêm những nạn nhân mới. Nhà sưu tầm tiếp tục hiện diện trong cuộc sống của nhiều người. Thời điểm Kris lấy được loài kí sinh ra khỏi cơ thể cũng là lúc cuộc đời cô chẳng còn như trước. Tất cả cảm xúc của Kris được hòa tan với chú lợn từng kết nối với mình. Giống như sự chia đôi một bộ não. Carruth từng bảo anh chọn loài động vật này vì chúng có tâm sinh lý gần gũi với con người, khác với vẻ ngoài ngô nghê mà người ta thường đánh giá như một biểu tượng của sự hèn kém. Khi nhà sưu tầm tách chú lợn ra khỏi cha mẹ nó – cặp đôi từng gắn với Jeff và Kris, ngay lập tức những phản ứng kì lạ về tâm lý xảy ra. Giận dữ, chán nản và buồn bã, Kris tức tối như mình vừa mất đi ruột thịt mặc dù cô không còn khả năng mang thai. Jeff thì tấn công đồng nghiệp vô cớ để nhận lại một vết rạch dài trên mũi. Họ hành động thiếu kiểm soát, mơ hồ như thể đang bị điều khiển bởi một giọng nói vô hình từ hư vô. Cái cách họ vô thức chạy về nhà, bước vào phòng tắm ôm lấy nhau để sẻ chia tâm trí thuộc về một thứ gì đó rất bản năng nhưng thật đẹp.

Tôi thích ý tưởng về việc kiểm soát cuộc sống của người khác, vì trên thực tế tất cả hành động chúng ta bằng cách này hay cách kia đều chịu ảnh hưởng từ các nhân tố bên ngoài. Ta được sinh ra, nuôi nấng nhờ cha mẹ; dạy dỗ kiến thức từ thầy cô; có được việc làm nhờ sự chấp thuận của nhà tuyển dụng. Ta tức giận khi ai đó làm mình bực bội, sung sướng khi nhận được lời khen, hạnh phúc khi tình yêu được đáp lại. Không một ai có thể tồn tại độc lập tuyệt đối. Trong Upstream Color nhà sưu tầm có cả một trại nuôi lợn khổng lồ, ông đóng vai Chúa toàn năng. Những nạn nhân của ông huyễn hoặc trong tự do nhưng thực ra lại đang bị thao túng, ảnh hưởng một cách thầm kín. Cảm xúc của họ bỗng chốc trở nên giả tạo còn hành vi thì phản bội lý trí. Xung đột chỉ lên tới đỉnh điểm khi Kris và Jeff cùng nhau phát hiện ra sự tồn tại của kẻ thống trị kia. Bằng phát súng vô hình mà viên đạn được rèn từ cả một quá trình trải nghiệm, cô phá bỏ vòng tròn luẩn quẩn, đưa tất cả về trật tự vốn có. Hình ảnh cuối cùng của bộ phim tuy có phần kì lạ nhưng lại kích thích những liên tưởng sâu sắc. Những người từng bị “tẩy não” tình cờ tìm đến trại chăn nuôi. Họ xây dựng lại, chăm sóc những chú lợn con như chăm sóc chính bản thân mình. Trong số đó có những con béo tốt, cũng có những con gầy guộc, có những con sạch sẽ, cũng có những con toàn mình lấm lem, nhưng chúng đều nằm chung một mái nhà. Giống như con người chúng ta, khác biệt về nguồn gốc, tiếng nói, trí tuệ… nhưng đều là mảnh ghép của bức tranh mang tên cuộc sống.

Kris khẽ nâng chú lợn nhỏ, hôn lên trán nó, lần đầu tiên cô ôm cả cuộc đời vào lòng.

Upstream Color không phải một bộ phim đánh đố người xem với những lý thuyết khoa học phức tạp, nó đơn thuần là dòng chảy của cảm xúc được dàn dựng khéo léo dưới bàn tay một đạo diễn tài năng. Hãy thử thả lỏng cơ thể, hít một hơi thật sâu để trí tưởng tượng của bạn có thể cuốn theo từng khung hình của một trong những bộ phim độc lập thú vị nhất năm 2013.

Tổng kết

Dòng chảy của cảm xúc được dàn dựng khéo léo dưới bàn tay một đạo diễn tài năng.
9

Xuất sắc

Quên mật khẩu

Đăng Ký