V For Vendetta: V Cho Vendetta

Bình Luận Phim Phim Đương Đại Phim Xuất Sắc Toàn Bộ Phim
10

Hoàn Hảo

“By the power of truth, I while living have conquered the Universe”, tạm dịch “Bằng sức mạnh của sự thật, tôi chinh phục cả vũ trụ” – Trích từ tác phẩm Faust của nhà triết học, thi sĩ người Đức Goethe

V for Vendetta là một trong số ít các bộ phim có sức mạnh ảnh hưởng rất lớn đối với khán giả yêu điện ảnh trên toàn thế giới, bởi sức mạnh của tư tưởng tự do và khát khao về một thể chế phi chính phủ. Nhưng hơn hết, bộ phim là một nguồn cảm hứng lớn để kêu gọi lòng dũng cảm đấu tranh để chống lại sự dối trá trong mỗi chúng ta.

Dựa vào một sự kiện có thật trong lịch sử ở thế kỷ thứ 16 kể về Guy Fawkes (tên chiếc mặt nạ của V), ông là một thành viên của một hội kín Thiên chúa giáo La Mã, người âm mưu làm nổ tung tòa nhà Nghị viện Anh quốc vào ngày 5/11/1605. Mục tiêu của vụ nổ là ám sát vua James Đệ nhất và thành viên Nghị viện khi phiên họp diễn ra ở điện Westminster. Âm mưu bị bại lộ, Guy Fawkes bị bắt, bị kết tội phản quốc và chịu xử tử. Vào cuối thế kỷ XVI, tôn giáo chính thống ở Anh là đạo Tin lành (Protestant). Sau sự kiện tòa đại hình Hampton năm 1604, cả tín đồ Thanh giáo Puritan và tín đồ Công giáo đều bị đàn áp khá tàn nhẫn, đây chính là một nguyên nhân khiến Guy Fawkes và một số đồng sự thực hiện âm mưu ám sát bằng thuốc nổ. Ngày nay, Guy Fawkes vẫn được nhắc đến như một nhân vật tiêu biểu cho tư tưởng vô chính phủ. Và người dân Anh quốc cũng lấy ngày 5/11 để tưởng nhớ ông như một biểu tượng về sự giải phóng. Theo Wikipedia, trong cuộc bầu chọn của BBC (2002), Guy Fawkes có tên trong 100 người Anh vĩ đại nhất bên cạnh Charles Darwin, William Shakespeare, Winston Churchill.

Sau 400 năm, lịch sử của ông lại được nhắc lại qua sự xuất hiện của V với chiếc mặt nạ của ông. Đó là nước Anh giả định của năm 2020, trong thời điểm sau Thế chiến 3, giờ đang chìm trong một nền hòa bình giả tạo với sự chuyên chế độc tài của đảng Đảng Bảo thủ, đứng đầu là đại pháp quan Adam Sutler (John Hurt). Người xem sẽ dễ dàng nhận thấy hình ảnh của trùm phát xít Adolf Hitler của Đức Quốc Xã ở nhân vật này: Dáng vẻ nhỏ con, đôi mắt sắc lém, những lời nói quyết liệt, thường xuyên tổ chức diễn thuyết trước đám đông và truyền hình. Để kiểm soát dân chúng, Adam Sulter và Creedy (Tim Pigott-Smith), tay sai đắc lực của chính phủ đã gây ra cái chết của hơn 100,000 người vì bệnh dịch tràn lan khi chế tạo vũ khí sinh học bí mật tại trường St. Mary, với lý do nhằm ngăn ngừa chiến tranh với tính hủy diệt ít hơn so với bom hạt nhân. Xác người chất thành đống và bị vứt bỏ như đống rác. Và để chế tạo ra thuốc chữa, họ đã tiến hành cuộc thí nghiệm bằng mạng người để tìm ra phương thuốc chữa trị để cung cấp cho người dân, nhằm khẳng định tính độc quyền và khiến cho ai nấy đều quy phục. Người duy nhất sống sót sau những thí nghiệm và tra tấn của chính phủ ở trại Larkhill là V (Hugo Weaving). V theo tiếng La Mã là số 5, là số phòng giam, là quá khứ của anh để ghi nhớ những con người đã tạo ra con người anh như hiện tại. Máu của anh đã được các nhà khoa học, trong đó có bác sĩ Delia Surridge (Sinead Cusack) chế tạo ra phương thuốc để chữa bệnh dịch nhằm trấn an dân chúng. Từ đó, nước Anh chìm vào một nền hòa bình giả tạo với sự kiểm soát chặt chẽ của đại pháp quan Adam Sutler và chính phủ chuyên chế. Còn V, sau cuộc thí nghiệm thì sức mạnh anh tăng lên bội phần, khi nhận ra được âm mưu thâm độc của chính phủ, anh đã đốt trại thí nghiệm St. Mary và lui về ở ẩn để chờ đến ngày báo thù, từ đó trở đi, anh luôn đeo mặt nạ Guy Fawkes với bộ áo choàng đen và vũ khí thời trung cổ.

Một lần tình cờ, V gặp Evey (Natalie Portman), một cô gái mồ côi. Bố mẹ cô là những người tiến bộ, họ thường phát tờ rơi tuyên truyền để kêu gọi sự thức tỉnh của người dân chống lại chính phủ. Cho đến khi bị lọt vào tầm ngắm của Creedy, họ đã bị người của ông sát hại tại nhà, và Evey đã chứng kiến tất cả. Từ đó trở đi, Evey luôn sống trong sợ hãi và không còn nghĩ đến lý tưởng mà cha mẹ cô đã theo đuổi. Cuộc gặp gỡ giữa V và cô đã khiến cho mọi thứ thay đổi, để từ đó anh bước vào cuộc đời cô như một Edmond Dantès (Bá tước Monte Cristo), một người cha, một người anh, một người bạn và là một người cô yêu. Để giúp cô mạnh mẽ và dám đối diện với sự thật, V đã tạo ra nhà tù giả để Evey nếm trải đầy đủ những đau đớn, xót xa như V hay Valerie trước đây (một tù nhân đồng tính của Larkhill). Cho đến ngày 05/11/2020, cô đã cùng V tiến hành cuộc tấn công tòa nhà Nghị viện từ toa xe lửa chứa đầy thuốc nổ, đó là kết quả mà V đã dày công chuẩn bị suốt bao năm nay. Vào ngày đó, hàng nghìn người dân đứng về phía anh cùng xuống đường để biểu tình, hợp lực chống lại lựa lượng cảnh sát với mặt nạ Guy Fawkes và áo choàng đen. Ngày đó, dân chúng được giải phóng hoàn toàn khỏi chế độ độc tài và trở thành những công dân tự do. Còn V, anh ra đi mang theo mối thù đã được đòi lại, một sự thanh thản đến phút cuối cùng, cùng với tình yêu của cô gái trẻ Evey mãi mãi.

V for Vendetta là một bộ phim xuất sắc bởi khả năng tôn vinh ý tưởng với những câu thoại đắt tiền, một số đã đi vào lịch sử điện ảnh và trở thành câu nói quen thuộc của thế hệ trẻ đang đi tìm lý tưởng và mục đích sống của riêng họ.

“Sau lớp mặt nạ này không chỉ là xương thịt, đằng sau nó là một tư tưởng. Tư tưởng này không thể bị giết chết bởi súng đạn.”

Là biểu tượng chính của V for Vendetta, chiếc mặt nạ Guy Fawkes ngày nay đã trở thành biểu tượng của một nhóm hacker nổi tiếng có tên Anonymous. Chiếc mặt nạ này khiến cho tôi không khỏi liên tưởng đến chiếc mặt nạ của The Phantom trong bộ phim nhạc kịch nổi tiếng Phantom of the Opera (Bóng ma nhà hát). Chiếc mặt nạ của V che giấu bộ mặt biến dạng của người đàn ông bí ẩn, chỉ với một sắc thái duy nhất: Nụ cười châm biếm và không khuất phục. Ban đầu, tôi có liên tưởng ít nhiều đến khuôn mặt của Joker trong The Dark Knight (2008). Chiếc mặt nạ không cử động, không có một sắc thái thứ hai. Nhưng ẩn sau đó là một con người có lý tưởng cho sự tồn tại và trắc ẩn riêng. Lý tưởng, hay là chiếc mặt nạ, không hề biết đau, cũng không hề biết khóc, không hề biết yêu. Mở đầu bộ phim, qua giọng nói của Evey, người xem đã được tiếp nhận một chân lý mới về lý tưởng từ V, “Chúng ta được nhắc rằng hãy ghi nhớ lý tưởng chứ không phải là con người, bởi vì con người có thể chết. Anh ta có thể bị bắt, bị giết hoặc bị lãng quên. Nhưng 400 năm sau, lý tưởng vẫn có thể thay đổi thế giới”. Sức mạnh của lý tưởng đã khiến Evey dám đối diện với sự thật và dũng cảm đi theo con đường mà V hay bố mẹ cô đã đi.

Lý tưởng của V cũng chiến thắng súng đạn của Đại pháp quan và Creedy. Lý tưởng của V truyền sang thám tử Finch (Stephen Rea) từ phe đối đầu và truy bắt V đã quyết định đứng về phía anh. Đập tan những tội ác, dối trá của chính phủ Anh và trả lại tự do cho người dân, V hay Guy Fawkes chọn bạo lực để dâng hiến cho lý tưởng của mình. Dưới con mắt của nhiều người, sự lựa chọn này có phần cực đoan, những người chuộng hòa bình chưa hẳn đã ủng hộ. Nhưng đặt mình trong bối cảnh đó, nếu không có V và kế hoạch phá tan Nghị viện Anh của anh thì người dân sẽ không được giải thoát. Nói cách khác, máu là phải trả bằng máu, luật pháp không công nhận điều này, nhưng với một người vô chính phủ, nếu không phải là họ, thì sẽ không có ai giành lại công bằng và trả lại tự do cho chính họ.

“Với bộ mặt ngoan đạo và những hành động đạo đức giả, ta bọc đường cả quỷ dữ.”

“Người nghệ sĩ họ nói dối để nói lên sự thật, còn chính trị gia họ dùng lời nói để che giấu sự thật”. Sự thật trong V for Vendetta trở thành nổi ám ảnh của Evey, cho đến khi cô chứng kiến “màn lột xác” của cha sứ Lilithman. Nhân danh Chúa trời, ông đã đến St. Mary để cầu nguyện cho các nạn nhân, nhưng sự thật ông là một con quỷ tà dâm, ẩn sau gương mặt phúc hậu đạo mạo của một người bề trên. V for Vendetta cũng là một cú tát trực diện vào xã hội đạo đức giả, nơi đang chứa chấp những con quỷ đội lốt thiên thần ngang nhiên “đóng kịch” để mị lừa người dân nhằm đạt được mục đích riêng. Khi Evey ngỡ ngàng nhận ra sự thật khi suýt bị cưỡng hiếp và V đã kịp thời đến giải cứu cô, Evey mới biết đâu mới là chính, là tà. Cô ân hận vì đã hiểu lầm V.

Trong V for Vendetta, từ ngoài đường cho đến truyền hình không có ai nói thật, ngay cả việc cô phát thanh viên tuyên bố cảnh sát đã bắn chết V trong một cuộc tấn công cũng là lời dối trá. Một xã hội được bọc đường quá hoàn hảo và mọi hành động dối trá đều tưởng như là thật khi ai cũng hài lòng với chúng: hằng ngày xem ti vi, đến trường, công sở, đến giờ giới nghiêm buộc phải ở nhà… Do vậy mà tội ác của chính phủ đã được che giấu tinh vi và được chấp nhận như điều hiển nhiên. V xuất hiện chính là lời đe dọa đầu tiên để phanh phui sự thật của họ. Với V for Vendetta, lần thứ hai chiếc mặt nạ lại được khơi dậy với một biểu tượng có tính chất phản chiếu: mặt nạ Guy Fawkes của V và mặt nạ của những tay cầm quyền đạo đức giả.

Đồng thời, câu nói trên cũng giúp tôi nhận ra rằng: một ngày nào đó, chiếc mặt nạ của mỗi người đều buộc phải tháo xuống, và khi đã thấy con quỷ xấu xa bên trong đang trỗi dậy và điều khiển tính cách của mình thì đã quá muộn. Cách chống chọi duy nhất là ngay từ đầu con người buộc phải tôn trọng sự thật và biết đấu tranh với sự thật.

“Khi bạn đeo mặt nạ quá lâu, sẽ có ngày bạn sẽ quên mất bạn là ai dưới lớp mặt nạ ấy”

Nhân dân không nên sợ chính phủ của họ, chính phủ mới phải sợ nhân dân

Vào khoảng cuối tháng 9/2014, một cuộc biểu tình đòi lại dân chủ của giới trẻ tại HongKong đã diễn ra với quy mô lớn, với sự tham gia của đông đảo giới học sinh – sinh viên, tri thức được lãnh đạo bởi một thanh niên 17 tuổi, Joshua Wong. Câu nói trên đã được Joshua tuyên bố để đánh thức lòng can đảm của các bạn thanh niên dám đứng lên vì quyền bình đẳng cho thế hệ mình. Khi chính phủ không thể đáp ứng được nguyện vọng của quần chúng nhân dân, và cũng không thể ngụy trang lòng tốt bằng những lời nói dối sáo rỗng, thì nhân dân buộc phải lo cho chính họ bằng những cách mà họ có thể nghĩ ra để đảm bảo tính dân chủ. Nhưng hầu hết các chính phủ đều lo sợ điều này. Bởi suy cho cùng, ẩn sau một tổ chức bài bản thì luôn và vẫn luôn là lợi ích cá nhân.

Một mặt khác, tôi cho rằng mọi cuộc đấu tranh đều nhằm để mang lại một kết quả khác, điều này không có nghĩa là nó sẽ tốt đẹp hơn, hoặc cũng có thể như Evey đã nói với Finch: “Mỗi khi thế giới thay đổi, nó lại trở nên tồi tệ hơn”. Do đó, tôi không đoan chắc là chính phủ mới sau Đảng bảo thủ của Adam Sutler sẽ hoàn thiện hơn, và khi đó, ý nghĩa của cuộc sụp đổ sẽ chỉ tạo ra một “cảm giác” mong manh về chiến thắng. Chính Evey, chứ không phải V là người quyết định số phận của tòa Nghị viện Anh. Phân đoạn Evey gạt cần điều khiển con tàu chứa thuốc nổ để nó di chuyển mang tính ẩn dụ khá hay về cuộc đấu tranh. Một xã hội vô chính phủ sẽ được thành lập vào sáng hôm sau, tức ngày 6/11 – là ngày đánh dấu nước Anh chính thức thuộc về người dân của họ. Nhưng kết quả tiếp theo là gì? Họ sẽ phải làm gì để lập lại sự công bằng? Vẫn sẽ có một chính phủ khác đứng lên để lãnh đạo nhân dân, và liệu họ có hành động như Adam Sutler và Creedy? Hay họ sẽ là những người còn động lòng trắc ẩn và nghiêng về phía sự thật như thám tử Finch? Câu trả lời, ai sẽ biết chính xác câu trả lời và khi nào thì điều đó sẽ xảy ra? Chỉ có Chúa mới biết.

Tôi không hạ gục anh, mà chính quá khứ của anh đã hạ gục anh

Đây là câu thoại trong bộ phim Bá tước Monte Cristo, dựa vào tiểu thuyết phiêu lưu của Alexandre Dumas cha. Cũng giống như V, một thuyền phó tên là Edmond Dantès bị người khác hãm hại và tống vào tù. Sau khi vượt ngục thành công, anh đổi tên và cả thân phận của mình, trở thành bá tước Monte Cristo để đi tìm những kẻ ác năm xưa để trả thù. Khi đối diện với kẻ thù, anh đã cười nhạo chúng và nói câu trên. Trong V for Vendetta, Creedy, Adam Sutler, chính phủ Anh đã tạo ra một con người lòng đầy thù hận và phải mang mặt nạ suốt đời. Tội lỗi của họ trong quá khứ đã tạo ra V. Bộ phim cũng giúp người xem nhận ra về mối tương quan của quá khứ và tương lai, về Thuyết nhân quả.

Đồng thời, câu nói trên cũng khiến tôi liên tưởng ít nhiều đến nỗi sợ của Evey, khi chứng kiến cảnh bố mẹ bị sát hại, cô vẫn còn quá nhỏ. Và từ đó cô đã bị nỗi lo sợ hạ gục. Evey, hay như nhiều người dân khác nhìn thấy những điều bất an trong quá khứ, và để mặc mình bị những lời dối trá ngọt ngào của chính phủ lừa phỉnh và thâu tóm lòng dũng cảm của chính mình.

Nhưng anh ta nghĩ về việc trả thù nhiều hơn là về cô ấy.

Sự xuất hiện của V trong cuộc đời Evey đã giúp cô tìm thấy được lý tưởng của riêng mình, nhìn thấy được “God’s in the rain”. Còn sự xuất hiện của cô trong ngôi nhà bí ẩn của V đã đem lại cho anh một tình yêu mà như V bộc bạch “Tôi yêu cô, Evey, như tôi chẳng còn tin rằng tôi có thể yêu”. Trong V for Vendetta, tôi không thể quên trường đoạn sau khi Evey ra đi, V đã run rẩy tháo chiếc mặt nạ ra và khóc thành lời, một khoảnh khắc yếu mềm mà anh chưa bao giờ có được.

Nhưng liệu anh có như Evey nói, anh cũng nghĩ về việc trả thù nhiều hơn cô? Đã lâu rồi, khái niệm hạnh phúc trong V chỉ như một nhà tù quỷ quyệt giam cầm tất cả. Lòng hận thù đã tạo ra anh, và bao bọc anh bằng nỗi cô độc, cho đến khi Evey hôn lên chiếc mặt nạ của anh.

V for Vendetta thực sự là một bộ phim dù bạn có xem lại đến lần thứ 10 hay 50 lần thì vẫn sẽ cảm thấy không đủ, vì dù thuộc thể loại hành động thì đây vẫn thuộc về bộ phim mang yếu tố chính trị, văn chương và triết học. Do đó, những đoạn đối thoại của V và Evey vô cùng sắc sảo và nhiều tầng ý nghĩa, ngay cả lời hùng biện của Adam Sutler trên truyền hình cũng tạo cho người xem cảm giác được thuyết phục, dù biết rằng đó là những lời nói dối bọc đường. Từ bộ truyện tranh quá thành công của Alan Moore, hai anh em biên kịch Larry Wachowski và Andy Wachowski đã tạo ra một kịch bản điện ảnh của V for Vendetta xuất sắc với những câu thoại đắt tiền được đặt để khéo léo ở từng sự kiện của bộ phim và theo từng tuyến tính nhân vật.

Điều thành công thứ hai thuộc về phần âm nhạc do Dario Marianelli chuẩn bị, tiếng nỗ gầm trời khi tòa nhà cháy nổ trong ngày đầu tiên V gặp Evey, hòa với bản giao hưởng Overture năm 1812 của Tchaikovsky. Hoặc bản hòa tấu số 5 của Beethoven vang lên trong cảnh cuối khi tòa nhà Nghị viện nổ tung. Người xem cũng sẽ khó quên ca khúc Jazz nổi tiếng Cry me a river do Julie London thể hiện trong ngôi nhà của V. Sự lắng dịu êm ái hòa với nỗi cô đơb của V khiến cho bài hát trở nên khắc khoải và vương vấn nhiều hơn. Âm nhạc thổi bùng lòng hận thù trong V, âm nhạc xoa dịu anh vượt qua quá khứ, âm nhạc lan tỏa sức sống mãnh liệt cho người dân Anh trên con đường chinh phục tự do, âm nhạc thay V cất lên tình yêu dành cho Evey.

Cuối cùng, diễn xuất không thể chê vào đâu được của Hugo Weaving và Natalie Portman, diễn xuất hình thể và giọng nói của Hugo khiến tôi cảm thấy nếu không phải là anh, thì sẽ không có ai là V được nữa. Còn Natalie Portman, cô gái gắn liền với hai bộ phim hành động – tâm lý mà tôi thích nhất, vai diễn Mathilda trong Leon – The Professional (1994) và Evey trong V for Vendetta. Cùng với sự chỉ đạo diễn xuất tài tình của đạo diễn James McTeigue và dàn diễn viên phụ không thể hoàn chỉnh hơn, tất cả mọi người đã nâng cánh cho V for Vendetta trở thành một trong những bộ phim hay nhất của thế kỷ 21.

 

Tổng kết

ột trong những bộ phim mà bạn không thể không xem nếu muốn biết sự thật là gì.
10

Hoàn Hảo

"Một trong những điều tôi không thể làm quen với tuổi trẻ của tôi là sự khác biệt mà tôi tìm thấy giữa cuộc sống và văn học" (James Joyce)