Vài Suy Nghĩ Về Phim Việt (P1) – Kịch Bản Quá Sức Sẽ Giết Chết Bộ Phim

Góc Nhìn Điện Ảnh
Từ khi bắt đầu thích xem phim, tôi luôn tự nhủ lòng là hãy ủng hộ phim Việt, có thói quen xem phim Việt ở rạp chứ không đợi chiếu lại trên tivi hay link online… Nhưng lắm lúc tôi cũng hay hoang mang, vì khi xem thì đúng là khó chịu nhiều hơn chấp nhận. Vài lần tôi hỏi những người bạn của mình đã xem phim này chưa, hầu hết là họ đều từ chối thẳng thừng, rất nhanh gọn, với họ thì chữ “Việt” trong “phim Việt” dần trở thành một tính từ luôn, đáng buồn là ở chỗ ấy. Từ chối xem phim Việt. Miễn bình luận về phim Việt…
Có một chị bạn của tôi nói rằng: Chỉ mong giờ có ai làm ra một bộ phim tử tế là may lắm rối! Cái thế của phim Việt chiếu rạp bây giờ chỉ dừng lại là để giải trí, hoặc xa hơn, là để suy ngẫm, thì lại chưa tới. Mà khi một nền điện ảnh bị mất cân bằng như vậy thì sẽ khá nguy hiểm, nó sẽ triệt tiêu những người làm phim độc lập, nó sẽ phũ phàng từ chối những người làm phim tử tế. Nhìn lại những bộ phim Việt ra rạp năm nay, số lượng rất nhiều, và có cảm giác như thể họ làm phim ra để lấy doanh thu phòng vé rồi đi về. Họ dường như không quan tâm đến suy nghĩ của khán giả ra sao để cải thiện cho lần sau, hoặc nói một cách thẳng thắn hơn, họ có vẻ như đang xem thường khán giả. Đã qua rồi cái thời khán giả chỉ cần phim hài xem giải trí ngày Tết, qua rồi cái thời đưa phim motip truyền hình lên màn ảnh rộng, chẳng cần nhìn ở đâu xa, chỉ cần quan sát nền điện ảnh các nước láng giềng gần sát với Việt Nam, khán giả hẳn cũng cảm thấy đang lo ngại cho một nền điện ảnh Việt của tương lai. Rất mơ hồ và thiếu thực tế.
Kịch bản quá sức:
Một kịch bản quá sức với nhà sản xuất – Trong một bộ phim, ý tưởng câu chuyện chưa hẳn quan trọng bằng đường dây kịch bản. Nó sẽ cho khán giả thấy được bao quát câu chuyện đó ra sao, bộ phim này đang nói về vấn đề abcd gì đây… Nhưng đáng tiếc là phần lớn phim Việt hiện nay lại đang tự làm khó mình với một kịch bản quá rườm rà. Có thể ý tưởng rất thú vị và hấp dẫn, nhưng ai sẽ quan tâm? Nếu anh không có một đường dây kịch bản chặt chẽ thì khán giả biết ý tưởng của anh bằng cách nào? Xin đừng nói là qua Thông cáo báo chí hay các dòng tóm tắt nội dung phim mà các báo đăng hàng loạt. Không thể. Nhiều nhà làm phim, theo tôi nghĩ, là họ đã tự giẫm phải cái đuôi của chính họ. Thêm thắt nhiều chi tiết, nhiều nhân vật, nhiều tình huống, nhưng đáng tiếc là chẳng thể liên kết được với nhau. Đó là trường hợp của Truy Sát ra rạp trong năm nay. Hành động nghẹt thở, các màn rượt đuổi nguy hiểm theo phong cách Hollywood… Nhưng để làm gì? Thứ nhất là chất hành động trong phim mà Cường Ngô bày biện cho khán giả thấy, thực tế không hề tạo ra sự hồi hộp hay căng thẳng nào. Thứ hai là Truy Sát không hề có câu chuyện, các màn hành động trên chẳng để làm bật lên câu chuyện cốt lõi là gì. Giá như đạo diễn biết là mình đang làm gì với kịch bản này thì Truy Sát sẽ đỡ hơn rất nhiều. Khán giả hẳn là không hề đòi hỏi mình cần xem một bộ phim hành động có dáng dấp đâu đó của Hàn Quốc, HongKong. Cái mà họ chờ đợi ở Truy Sát chỉ là một bộ phim hành động Việt Nam được đầu tư kỹ lưỡng. Và để mà nói công bằng, Truy Sát có được sự đầu tư khủng. Nhưng khán giả họ không ra trường quay để ngắm nghía các resort, theo dõi hành trình đua xe hay bắn nhau bằng súng khủng… Họ chỉ là những người bình thường ngồi trong rạp để xem một bộ phim. Mà để là một bộ phim bình thường thì phải có câu chuyện. Khi phim của anh không kể lại được một câu chuyện, để khán giả mù mờ phía dưới rạp là xem như thất bại. Cường Ngô và Trương Ngọc Ánh đã tự làm mình lúng túng trước một kịch bản quá sức đối với họ, khán giả đã thấy một sự vụng về lộ rõ qua cách dẫn chuyện, câu thoại, hành động… Khi quá tham vào chi tiết và nhân vật, họ không còn nhận ra sự mờ nhạt dần dần của kịch bản đang sắp giết chết tác phẩm của họ, dù đây chính phần cốt tử của một bộ phim.
Một hạn chế khác chính là một kịch bản quá sức so với đạo diễn, có thể thấy ngay là ở trường hợp Bao giờ có yêu nhau cũng ra rạp trong năm nay. Phim sở hữu một câu chuyện lạ, nhưng lại là điểm yếu của kịch bản. Các chi tiết rời rạc, những mâu thuẫn nội tâm đều rất hời hợt. Đường dây kịch bản không thể kết nối các diễn viên lại với nhau, người xem không thấy được điều mà đạo diễn muốn nói thông qua các bài viết giới thiệu trước khi phim ra mắt. Lựa chọn cho mình một kịch bản nặng về nội tâm, nhưng đường dây hình ảnh lại hào nhoáng như các MV ca nhạc, các câu thoại không làm bật được số phận của nhân vật. Giá như Dustin Nguyễn đơn giản câu chuyện lại, lược bỏ các nhân vật thừa và tập trung vào cách kể chuyện, để quá khứ và hiện tại được liên kết với nhau bằng một đường dây kịch bản mượt mà hơn, để chuyện tình giữa Huy và Linh ở tiền kiếp hay hậu kiếp đều khiến khán giả day dứt nhiều hơn, để người xem đồng cảm với bóng ma của Phương nhiều hơn. Bao giờ có yêu nhau lẽ ra đã là một bộ phim hay, nếu đạo diễn chú trọng vào tính duy mỹ trong lời thoại và diễn xuất, thay vì chỉ tập trung vào cảnh.
Dù vậy, nếu có sở hữu một kịch bản chắc tay, hay một đạo diễn biết lượng sức mình, thì chưa chắc sẽ có một tác phẩm hoàn chỉnh nếu dàn diễn viên không đủ sức để gánh vác vai diễn của họ. Tôi luôn có một thắc mắc là vì sao trong các kịch bản phim Việt, bao giờ các nhà làm phim cũng tự ép mình phải có 3 tuyến nhân vật như sau: chính diện, phản diện và gây hài, dù đó chỉ là một bộ phim bình thường. Chưa kể, nhiều đạo diễn vẫn chú trọng tìm một dàn diễn viên có ngoại hình, những gương mặt đắt show quảng cáo để đóng phim của họ. Có thể họ quy về khán giả, khán giả luôn thích được cười và ngắm cái đẹp. Nhưng không thể nào đánh cược mãi với tác phẩm điện ảnh của mình hoài như thế được, trừ phi họ làm phim vì những mục đích ngoài điện ảnh. Có những gương mặt chỉ nên thuộc về truyền hình, như Mai Thu Huyền, Minh Hằng, Ngân Khánh, Diễm My 9x, Huỳnh Đông,… bởi đó là những diễn viên mà họ phải xuất hiện nhiều lần, nhiều ngày thì khán giả mới có thể nhớ đến. Ngay cả trong lĩnh vực hài, điện ảnh không cần những diễn viên hài “trong nhà ngoài phố” hay “gặp nhau cuối tuần”, hài nhưng vẫn có duyên, vẫn có chất điện ảnh. Diễn viên hiện nay đa phần vẫn lôi cách diễn xuất truyền hình, hay thậm chí tệ hơn, là trong quảng cáo đem lên màn ảnh rộng. Chúng ta không thể trách họ, bởi vì đạo diễn và nhà sản xuất phim đã cho phép. Khán giả xem phim Việt, tôi nghĩ là họ không cần diễn viên phải thể nghiệm Method Acting như ngôi sao nước ngoài, nhưng ít ra họ nên biết là họ đang đóng vai gì, người đó có tính cách số phận ra sao. Hạn chế suy nghĩ như nhân vật mình hóa thân, không đầu tư tìm hiểu kỹ kịch bản sẽ chỉ là những người diễn, chứ không thể nào trở thành một diễn viên được. Do đó, tôi nghĩ rằng hiện nay, dù phim điện ảnh xuất hiện rất nhiều, nhưng diễn viên điện ảnh thì lại cực hiếm. Ngoài những tên tuổi thực lực và quen thuộc như Như Quỳnh, Hồng Ánh, Đỗ Hải Yến, Quý Bình, …  thì rất có thể trong tương lai, các đạo diễn sẽ tiếp tục đi tìm cho mình những gương mặt xa lạ với truyền hình, nhưng đủ sức để gánh vác vai diễn mà đạo diễn yêu cầu như Thúy Anh trong Đập cánh giữa không trung, Thanh Tú trong Dịu dàng, hay Ninh Dương Lan Ngọc trong Cánh đồng bất tận….
Còn tiếp
"Một trong những điều tôi không thể làm quen với tuổi trẻ của tôi là sự khác biệt mà tôi tìm thấy giữa cuộc sống và văn học" (James Joyce)

Quên mật khẩu

Đăng Ký