Vương Gia Vệ Và Sự Nghiệp Điện Ảnh Trong Cặp Kính Đen

Nhân Vật Thế Giới Điện Ảnh

Vào những năm 1980, trước khi chính thức đảm nhận vai trò chỉ đạo diễn xuất cho bộ phim đầu tay – “Vượng giác ngạc môn” (1988), Vương Gia Vệ đã có một thời gian dài làm biên kịch và tham gia một số bộ phim nhỏ. Sau khi hoàn thành khóa đào tạo sản xuất phim, ông được đài TVB giữ lại làm biên kịch cho hãng. Tuy nhiên, phong cách nghệ thuật độc đáo được đạo diễn họ Vương hoàn thiện khi chuyển sang làm biên kịch và trợ lý đạo diễn cho hãng phim The Wing Scope Co. and In-gear Film Production Company.

Vào thời điểm ấy, khi Hồng Kông chú trọng toàn bộ vào công tác sản xuất thể loại phim hài và hành động xã hội đen, Vương Gia Vệ đã tự mình xác lập riêng cho điện ảnh Hồng Kông một phong cách làm phim và quan điểm nghệ thuật hoàn toàn khác biệt. Phá vỡ hầu hết những quy chuẩn về thời lượng sản xuất, thể loại,… bộ phim thứ hai – “A Phi chính truyện” (1990) đã mang về cho ông giải “Phim hay nhất” và “Đạo diễn xuất sắc nhất”.

A Phi Chính Truyện

Từ đó, Vương Gia Vệ đã thiết lập một kiểu làm phim hoàn toàn mới, yếu tố câu chuyện và nhịp phim đã không còn được đặt nặng như những bộ phim của Hồng Kông đương thời. Những tác phẩm của ông giàu chất suy tư khi kể về những nhân vật có thể được bắt gặp ở bất cứ đâu, những con người thường bị chúng ta lãng quên hoặc không chú ý tới trong cuộc sống. Đạo diễn họ Vương chia sẻ, khán giả giờ đây đã quá quen thuộc với câu chuyện nên với họ câu chuyện đã không còn quan trọng nữa, vì vậy tôi đưa tới cho họ một cách kể chuyện.

Khác với hầu hết những đạo diễn khác đề cao tiến độ làm phim và sự khắc nghiệt trên phim trường, phong cách làm phim của Vương Gia Vệ rất ngẫu hứng, đòi hỏi thời gian dài trong quá trình hoàn thiện tác phẩm.

Quan điểm này hoàn toàn trái ngược với Krzysztof Kieslowski, đạo diễn người Ba Lan của Trilogy Three Colors, ông chia sẻ:”Làm phim không có nghĩa là khán giả, liên hoan phim đánh giá, phỏng vấn. Nó có nghĩa là thức dậy mỗi ngày vào lúc 6:00 sáng. Nó có nghĩa là cái lạnh, cơn mưa, bùn lầy và phải mang theo đèn nặng. Đó là một công việc làm đau đớn thần kinh; và ở một thời điểm nhất định, tất cả mọi thứ khác đều đến sau, bao gồm gia đình, cảm xúc, và cuộc sống riêng tư của bạn”.

Trong khi Krzysztof Kieslowski, một đạo diễn phương Tây tiêu biểu cho phong thái phóng khoáng, thì ông quan điểm việc làm phim đòi hỏi sự hy sinh, chịu đựng và nhẫn nhin cao của cả một ekip, từ đạo diễn, biên kịch hay toàn bộ diễn viên. Nhưng với Vương Gia Vệ, làm phim lại là tự thưởng cho mình, cả về tâm lý và thể chất. Ông không chấp nhận việc mình ăn vận xuề xòa và luộm thuộm. Cho dù đang ở phim trường hay đi dự sự kiện, ông đều mặc áo sơ mi, đeo kính đen và sử dụng nước hoa.

Trên phim trường, ông thường xuyên yêu cầu trợ lý của mình châm trà, mang hoa quả tươi đến trong suốt quá trình quay phim. Thậm chí, ông còn không chấp nhận việc ăn uống ngay trên phim trường mà rời hẳn khu ăn uống sang khu vực khác để mọi người có thể nghỉ ngơi trong điều kiện tốt nhất. Những khi cần suy nghĩ về một khung hình mới trong tác phẩm, ông còn yêu cầu bật những đĩa nhạc để khơi gợi cảm hứng của mình.

Sự chậm rãi và ngẫu hứng của ông thường bị nhiều người gọi là uể oải, kể cả trên phim trường hay trong chính tác phẩm mà ông làm ra. Để làm tác phẩm “Đông tà, Tây độc” (1994), ông đã mất đến một năm rưỡi, hay bộ phim “2046”(2004) của ông đã mất đến năm năm kể từ ngày khởi quay cho đến khi ra mắt khán giả. Việc này khiến những nhà làm phim và những nhà sản xuất luôn đau đầu vì tiến độ kế hoạch của ông và để đáp ứng đủ những yêu cầu cầu kỳ, bối cảnh và đạo cụ.

Phim 2046

Có những cú máy dài, Vương Gia Vệ yêu cầu việc bố trí những cho việc “set cảnh” hết sức phức tạp và cầu kỳ. Nhưng cũng có lúc, ông chỉ sử dụng một máy quay cầm tay nhỏ gọn để ghi lại khung hình của mình. Ông cũng yêu cầu các diễn viên quay rất nhiều các shot khác nhau, đến nỗi nếu chỉ tính riêng các shot của từng diễn viên đã đủ để làm thành một bộ phim cho riêng họ. Nhưng khi đưa vào quá trình hậu kỳ, những shot quay đó lại được ông loại bỏ đi gần hết.

Đạo diễn họ Vương cũng có những yêu cầu “kỳ lạ” đối với diễn viên. Nữ diễn viên nổi tiếng Củng Lợi từng chia sẻ, để đóng một vai nhỏ trong phim ngắn của ông đã phải học một khóa đào tạo khắc nghiệt về kỹ năng phòng the mà nhiều năm sau cô vẫn còn bị ám ảnh. Hay như chính nam tài tử Trương Quốc Vinh và Lương Triều Vỹ khi quay “Xuân quang xạ tiết” (1997) cũng bị giam lỏng trong nhiều ngày.

Tuy nhiên, trong việc chỉ đạo diễn xuất, ông lại khá nhẹ nhàng và thực tế, tuy diễn viên trong các phim của đạo diễn họ Vương phải trải qua quá trình sản xuất khắc nghiệt, thời lượng xuất hiện lại hạn chế, nhưng họ đều khao khát được hợp tác chung với ông những lần sau. Vương Gia Vệ rất khích lệ khả năng sáng tạo trong diễn xuất của diễn viên. Với ông, những phút xuất thần trong quá trình quay còn quan trọng hơn rất nhiều việc bám sát kịch bản. Trên thực tế, nhiều bộ phim của đạo diễn họ Vương cũng không có kịch bản cụ thể. Tất cả phụ thuộc vào sự ngẫu hứng của ông trong từng khung hình. Không giống như đạo diễn Stanley Kubrick, người đã từng yêu cầu diễn viên Tom Cruise và Nicole Kidman thực hiện gần 100 lần cảnh quay trong Eyes Wide Shut (1999) cho đến khi đạo diễn hài lòng.

Luôn xuất hiện với một cặp kính đen, đó là lý do mà Vương Gia Vệ không muốn những diễn viên cảm thấy đang bị đạo diễn theo dõi, để họ không còn quan tâm tới việc họ diễn xuất như vậy đã được hay chưa, rằng liệu tôi có hài lòng hay không, hoặc chỉ đơn giản tôi có thể ngủ gật mà không làm người khác thấy mình thô lỗ. Với ông, chiếc kính đen đã trở thành một vật bất ly thân. Cho dù là mùa đông hay mùa hè, ban ngày hay ban đêm, trên phim trường hay dự những sự kiện, ông đều đeo chiếc kính đen của mình. Nhiều người làm việc lâu năm với ông nói, đó là một cách điều trị tâm lý của ông.

Hầu hết các hình ảnh của Vương Gia Vệ đều xuất hiện cùng cặp kính đen

Cô đơn từ thuở thiếu niên đã hình thành trong ông một tâm lý luôn muốn tìm hiểu, muốn được nhìn thế giới xung quanh, nhưng không muốn ai nhìn thấy chính nội tâm của bản thân ông. Chiếc kính đen giúp ông có thể quan sát được mọi người, mà không hề khiến họ có cảm giác đang bị theo dõi.

Nguồn cảm hứng của ông xuất hiện trong âm nhạc, trong văn học, trong nội tâm phức tạp và chính từ diễn xuất của những diễn viên. Ông không bao giờ đưa tới những câu trả lời thỏa đáng cho những câu hỏi “tại sao” hay “cái gì” khi đưa tác phẩm của mình tới khán giả. Những âm thanh ông đưa vào phim cũng phải là những âm thanh nguyên bản, được thu trực tiếp, không có sự lồng đè lên nhau. Từ đó khán giả có thể cảm nhận được sự chân thực nhất, chân thực như những câu chuyện vẫn diễn ra xung quanh họ hàng ngày mà thôi.

 

“Two years he walks the earth. No phone, no pool, no pets, no cigarettes. Ultimate freedom. An extremist. An aesthetic voyager whose home is the road. Escaped from Atlanta. Thou shalt not return, 'cause "the West is the best." And now after two rambling years comes the final and greatest adventure. The climactic battle to kill the false being within and victoriously conclude the spiritual pilgrimage. Ten days and nights of freight trains and hitchhiking bring him to the Great White North. No longer to be poisoned by civilization he flees, and walks alone upon the land to become lost in the wild. --Alexander Supertramp, May 1992” ― Christopher McCandless