Youth (2015) Tuyệt Tác Phúng Dụ Về Sự Đổi Thay

Bình Luận Phim Phim Đương Đại Toàn Bộ Phim

Youth, tác phẩm điện ảnh được đề cử giải Palme d’Or tại LHP Cannes năm 2015 kể về chuyến nghỉ dưỡng cuối cùng của hai người bạn già tại khách sạn ở phía đông dãy núi Aps Thụy Sĩ, Alpine – một nơi đẹp như tranh vẽ với những hoạt động giải trí thượng lưu. Chuyến nghỉ dưỡng đó không chỉ có những người già đang tiệm cận cái chết, mà còn có những người trẻ đang tràn đầy nhựa sống. Điểm thú vị của bộ phim chính là để tưởng niệm về một nền văn minh đang rơi vào thời kỳ buồn chán, những nụ hôn thế kỷ mệt mỏi, với những tiếng thở dài, với những câu nói châm biếm về sự sống, hay các nghi thức như ngầm chấp nhận về cái chết. Một bộ phim về người già được thực hiện bởi một đạo diễn trẻ tuổi hơn họ rất nhiều, Paolo Sorrentino.

Ngay khi ra mắt, Youth nhanh chóng gợi lên sự so sánh với tác phẩm trước đó của Sorrentino, The Great Beauty (La Grande Bellezza) ra mắt vào năm 2013, những con người đã từng tận hưởng đời sống thượng lưu, với đầy đủ tiền tài và danh vọng. Nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội và chính trị của Ý hay các nước Châu Âu đã làm nhòe đi sự hiện hữu của tầng lớp thượng lưu. Họ đang bị lãng quên, những tàn dư còn sót lại của cuộc suy thoái lại không hề buông tha họ, hoặc cũng có thể do chính họ níu lấy.

Fred Ballinger (Micheal Caine), một nhà soạn nhạc Anh huyền thoại, chuyến nghỉ dưỡng của ông đang bị phụ tá của Nữ hoàng làm phiền vì họ muốn ông quay lại chỉ huy buổi trình diễn ca khúc Simple Song của ông tại Venice Symphony Orchestra. Người bạn của ông, Mick Boyle (Harvey Keitel), một đạo diễn đang ấp ủ thực hiện dự án điện ảnh cuối cùng, di sản để đời của ông – Life’s last day. Thế nhưng, ông không thể hoàn tất di sản này của mình nếu thiếu nữ diễn viên chính, Brenda Morel – một vai tuyệt vời từ Jane Fonda. Youth sinh động ở từng khuôn hình và mỗi khung cảnh là một câu chuyện riêng, một bộ phim lớn và vĩ đại về những cảm xúc giản dị của con người.

Thật khó để có thể tóm tắt đầy đủ nội dung của Youth, bởi bộ phim giống như một bữa tiệc tận hưởng khoái lạc trong những thời khắc cuối cùng của đời người. Không có nội dung mô phỏng, không có một câu chuyện cụ thể, bản chất của phim thuộc về góc khám phá của người xem. Sức nặng thuộc về những đoạn đối thoại và sự biến mất của chính nó. Youth đã thể hiện được một cấp độ đặc biệt trong điện ảnh, vẻ đẹp không cần phải trình diễn, ngợi ca, nó chính là sau tất cả của mọi sự phản chiếu của mất mát, u mê, hoang mang, những đoạn đối thoại bình dị, nhẹ nhàng và thỉnh thoảng hài hước. Người ta không thấy ở đó có sự kết thúc, nhưng sự kết thúc đã tồn tại ngay khi vừa bắt đầu. Những con người trong Youth, Fred, Mick, nhà làm phim trẻ tuổi Jimmy Tree, Lena, con gái của Fred, người phụ nữ không có bất cứ khiếm khuyết nào trên giường nhưng lại bị chồng phụ bạc vì lý do trên, cô nhân viên massage của khách sạn, trẻ trung và thường hay tập nhảy trước tivi, cậu bé thuận tay trái đang tập chơi violin, những cộng sự trẻ tuổi của Mick, nữ diễn viên Brenda, vận động viên béo phì Maradona có hình xăm Karl Marx sau lưng, cô hoa hậu hoàn vũ bị nghi ngờ về trí thông minh, cặp vợ chồng già không nói với nhau câu nào trong bữa ăn. Tất cả họ đã kết nối với nhau để tạo nên một bức tranh phúng dụ về cuộc sống. Tuổi trẻ và tuổi già. Sở hữu và mất mát. Bắt đầu và kết thúc.

Đối với tôi, Youth đóng vai trò kép trong xuyên suốt gần 3 giờ xem phim. Là một tuyệt tác phúng dụ về cuộc đời, ẩn mình sau tiếng thở dài của tuổi già và sự nổi loạn của tuổi trẻ. Youth đã tìm cách phơi trần hiện thực bằng từng lát cắt của từng trang nhật ký của mỗi người đã được cất giấu khá lâu, những cử chỉ nhỏ nhặt và thói quen của họ sẽ hoàn tất câu trả lời của người xem: Tuổi trẻ của họ còn tồn tại hay không? Tại một số điểm, mỗi nhân vật trong Youth đã sở hữu một thế giới quan về cuộc sống chỉ bằng cảm xúc và tình yêu. Những người lớn tuổi với ham muốn thầm kín của họ không còn dè dặt, như đó là cách để khám phá ý nghĩa cuộc sống mỗi ngày như thời còn trẻ. Điều này không bao giờ là tội lỗi và kết thúc. Cũng giống như khi Fred và Mick núp sau hàng cây để chứng kiến một đôi tình nhân già đang làm tình. Tiếng thét của người phụ nữ kia như bứt phá ra khỏi không – thời gian hiện tại. Một trạng thức của tuổi trẻ mà chỉ khi già đi chúng ta mới có thể chạm đến.

Nhân vật Fred của Micheal Caine trong Youth đã kiến tạo một thế giới mới cho mình mà ở đó, ông vừa là người quan sát, vừa là người trong cuộc, vừa là người còn lại cuối cùng để hoàn tất nó.

Khi phụ tá của Nữ hoàng đến tìm gặp Fred để mời ông trở lại sân khấu, ông đã kiên quyết cự tuyệt. Không ai có thể hát bản Simple Song ngoài vợ mình. Một lần đi dạo trên núi, ông đã biến đồng cỏ thành sân khấu của riêng mình, với nhạc cụ là tiếng chuông trên cổ của đàn bò, nhạc khí là tiếng gió, lá cây đung đưa. Bản hòa âm tuyệt vời của thiên nhiên, chỉ xuất hiện trong đầu của Fred khi ông đã trải nghiệm cuộc sống đủ nhiều để nhận ra vẻ đẹp của an nhiên. Fred Ballinger dường như là một đại diện ngoại lệ của những nhà soạn nhạc. Một trạng thức đối lập hoàn toàn với Mick. Thế giới của Fred trong tư tưởng đang bị ngập ngụa trong dòng nước của quá khứ, khi ông đã rời bỏ mẹ của Lena để trải nghiệm đồng tính luyến ái, khi ông vẫn chưa thể thoát khỏi ám ảnh quá lớn với tác phẩm kinh điển trong sự nghiệp sáng tác – Simple Song, được biểu hiện qua sự hào hứng khi ông giới thiệu mình chính là tác giả của bản nhạc đó với cậu bé đang tập đàn… Tuổi trẻ vẫn còn tồn tại trong ông, sức khỏe vẫn bình thường, ông vẫn rung động trước vẻ nóng bỏng của thân hình cô hoa hậu khi khỏa thân, ông vẫn hiểu mọi thứ đến từ đâu và bao giờ sẽ kết thúc. Diễn viên gạo cội Micheal Caine đã có vai diễn đáng nhớ trong những năm trở lại đây. Khó mà quên được khi ông run rẩy chới với khi gần như bị chìm trong bể nước của ảo giác, diễn xuất bằng ánh mắt và hơi thở của Caine đã được phát huy tối đa. Vẻ điềm tĩnh rất Anh của ông như là một dự báo cho những bất ổn âm thầm.

Mick Boyle, một vai diễn để đời của Harvey Keitel, một đạo diễn cả đời làm phim về những người phụ nữ. Ông đã đem đến vai diễn và danh tiếng cho họ, ông “ban phát” cho họ một “Châu Âu” khác, nhưng đó là Châu Âu của những năm 50, 60. Giờ đây, ở thời điểm khi ông đã hơn 80, thì những người phụ nữ của ông đã thuộc về truyền hình, như nữ minh tinh Brenda Morel. Youth đã cho tôi thấy một Châu Âu hiện hữu trong Mick, đã từng là kiệt tác, đã từng được mọi người săn đón. Tôi cực kỳ ấn tượng phân đoạn ông chỉ cách nhìn thấy tương lai và quá khứ bằng kính viển vọng. Hãy nhìn những ngọn núi này, nó trông rất gần. Đó là tuổi trẻ. Nhưng đổi chiều lại, những người bạn ở đằng xa kia, họ đang ở rất xa chúng ta. Đó là tuổi già, khi mọi thứ đều là ảo ảnh xa xăm mà chúng ta không bao giờ với tới được. Mặt khác, Mick là lão già nhanh nhẹn và nhạy bén, ông không chấp nhận những dấu hiệu của tuổi già, không thể đối diện với sự lãng quên, Mick chỉ muốn lấy lại danh tiếng thông qua bộ phim mới. Nhưng ông đã sai, chính xác là ông biết rằng mình sẽ thất bại. Thời đại của cảm xúc mà ông tôn vinh đã đi qua. Châu Âu của Mick đã mất, hoặc đang chờ thoi thóp, như chính ông. 50 người phụ nữ điện ảnh của ông giờ chỉ còn là những bức tranh để triển lãm.

“Làm sao lại làm phiên tôi khi tôi đang chiêm ngưỡng một tuyệt tác như thế?”, cảm thức đầu tiên của Mick khi đang ngắm nhìn cơ thể khỏa thân của cô hoa hậu hoàn vũ trong bể bơi cùng với Fred, ngay sau khi bị nhân viên khách sạn thông báo, bà Brenda đang ghé thăm ông. Ông đã trở lại với “di sản” của mình để mong bà cứu vớt lấy cuộc đời mình. Và số phận của Mick khi ở phần kết thúc phim là một sự bất ngờ đối với tôi. Nhưng đó là tất yếu, sau cùng tôi nhận ra rằng điều đó trước sau gì cũng sẽ đến.

“Brenda, bà vô ơn và thật sự ngu ngốc, đó là lý do vì sao mà bà thăng tiến”“Ông nói đúng, Mick ạ”

Một trong những điểm đặc sắc của Youth chính là những hiện hữu đối lập trong hòa bình nhưng có phần chua chát: đó là người già và người trẻ, với hai đại diện là Lena và Jimmy.

Lena, một người phụ nữ sở hữu thân hình nóng bỏng, nhưng lại bị chồng phụ bạc tìm đến tình nhân trẻ, anh ta lấy lí do cô không hề giỏi chuyện chăn gối. Và bi kịch của cô ở đây chính là sự phản bội tình yêu, cũng như một ẩn dụ cho thế hệ thanh niên đang chao đảo trước sự kỳ quái của thời đại mới. Cô không hề có lỗi, cô không biết cuộc đời mình lại rơi vào sự vớ vẩn như một con búp bê hết giá trị sử dụng như thế. Còn Jimmy, anh là một diễn viên nổi tiếng được biết đến với vai robot, nhưng đó không phải là thành tựu của anh. Jimmy quan sát và ngắm nhìn thế giới với đôi mắt tâm hồn già nua của mình. Anh không thấy người hâm mộ vây quanh, cô hoa hậu xin làm quen, mà anh chỉ thấy một tác phẩm thuộc về chính mình. Jimmy có lẽ là một Sorrentino, hoặc những nhà làm phim độc lập Châu Âu khác khi vẫn đang mòn mỏi tìm kiếm hướng đi để đến với lãnh địa sáng tạo của nhà làm phim nghệ thuật.

Youth là một dự cảm sâu sắc có tính bất khả về sự vĩnh hằng. “Youth, Youth, springtime of beauty, in the hardship of life, your song rings and goes on!”. Con người sẽ già nua dần dần, cuộc sống sẽ tha thứ cho sự ích kỷ của chúng ta, những trang sức lấp lánh từ từ được lột bỏ, chỉ còn lớp da nhăn nheo, những đốm đồi mồi ghê tởm và chúng ta chẳng còn gì khác ngoài cảm xúc. Và bất cứ thời đại văn minh nào cũng sẽ đi đến một kết thúc như đã được dự báo trước trong Youth.

Với tôi, dư âm mà Youth để lại không phải là thước phim buồn về tuổi già, mà là ngụ ngôn về cảm xúc và sự đổi thay.
“Ông có biết điều gì đang chờ đợi mình ngoài kia?” – “Là tuổi trẻ”.

Youth đã chiến thắng nhiều hạng mục giải thưởng điện ảnh, như giải Best Film, Best Director cho Sorrentino, giải Best Actor cho Michael Caine tại Giải thưởng phim Châu Âu lần thứ 28. Bản nhạc Simple Song của nhà soạn nhạc David Lang cũng mang về đề cử giải Best Original Song trong Oscar 2016 vừa qua.

Tổng kết

Youth hay Sorrentino đang tưởng niệm về một nền văn minh đang rơi vào thời kỳ buồn chán, những nụ hôn thế kỷ mệt mỏi, với những tiếng thở dài, với những câu nói châm biếm về sự sống, hay các nghi thức như ngầm chấp nhận về cái chết.
10

Hoàn Hảo

Quên mật khẩu

Đăng Ký